İç sorunlar bitti, sıra genişlemede

Ankara ve AB'deki Türkiye taraftarları, Lizbon'daki uzlaşmadan memnun. Diplomatlar, Fransa ve Almanya'nın 'AB iç sorunlarını çözmeden Türkiye'yi alamaz' şeklindeki itirazının geçerliliğini yitirdiği görüşünde

UTKU ÇAKIRÖZER Ankara

Avrupa Birliği (AB) liderlerinin, Birlik'in kurumsal işleyişinin temel belgesi niteliğindeki Lizbon Reform Antlaşması metni üzerinde uzlaşma sağlaması, Ankara ile AB içinde Türkiye'nin AB üyeliğini savunan ülkelerde memnuniyet yarattı. Ankara ve Türk dostu AB başkentlerinde uzlaşma konusunda, "Almanya ve Fransa'nın 'önce iç sorunlarımızı çözelim, sonra genişlemeye bakarız' şeklindeki görüşü bu uzlaşmayla bundan sonra geçerliliğini yitirecek" değerlendirmesi yapıldığı bildirildi.
Dışişleri Bakanlığı'ndan sızan ilk bilgilere göre, Ankara, AB liderlerinin uzlaşmasını şöyle değerlendiriyor: "Antlaşma ve karar alma süreçlerine ilişkin belirlenen yeni ilkeler henüz AB üyesi olmadığı için Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmiyor. Türkiye açısından AB'nin vardığı uzlaşmanın en önemli yanı, iç işleyişini düzenleyen AB'nin bundan sonra gündemindeki asıl ciddi sorunlara yönelecek olmasıdır. Bunların başında da bir süredir AB tarafında irade eksikliği gözlenen 'genişleme süreci' ve bunun parçası olan Türkiye'nin üyelik süreci ve sürmekte olan müzakerelerin gelmesini bekliyoruz."
Türkiye'nin AB üyeliğine tam destek veren AB ülkelerinin Ankara'daki diplomatik temsilcileri de, "Türkiye'nin tam üyeliğine karşı çıkan Almanya ve Fransa'nın son 2 yıldır sarıldıkları gerekçe, 'AB iç sorunlarını çözmeden Türkiye'yi içine alamaz' şeklindeydi. AB'nin temel belgesi üzerinde bu uzlaşmanın sağlanmasıyla genişleme ve Türkiye'nin üyeliğini destekleyen ülkelerin, sürecin hızlanması yönündeki baskısı artacak" değerlendirmesini yaptı.

Rum engeli kalkmıyor

Hem Türk hem de AB diplomatları, yeni anlaşmayla birçok konuda karar alırken oybirliği yerine nitelikli çoğunluk sistemine geçilecek olmasının, AB içinde Türkiye'nin üyeliği önündeki en büyük engellerin başında gelen Rum vetosunu ortadan kaldırmayacağı görüşünde birleşiyor. Diplomatlar, "Yeni antlaşma dış politika, güvenlik gibi alanlarda şu andaki karar mekanizması muhafaza ediliyor. Yani bu alanlarda karar alırken oybirliği aranacak ve üyelerin veto hakkı korunacak" değerlendirmesini yaptı.


Türkiye üzerinde büyük etkisi yok

GÜVEN ÖZALP Brüksel

AB devlet ve hükümet başkanlarının Lizbon'da üzerinde uzlaştıkları, hassas dengeler üzerine kurulan ve teknik anlamda "kötünün iyisi" olarak tanımlanabilecek "Reform Antlaşması"nın, Türkiye açısından kısa ve orta vadede büyük bir etki yaratması söz konusu değil. Antlaşmanın ruhu, AB'nin "yönetilemez olma düzeyini" düşürmek ve kurumsal işleyişi 27 ülkelik yapıya adapte etmek üzerine kurulu. Belgenin öne çıkan unsurları bağlamında Türkiye konusunda yapılabilecek değerlendirmeler ise şöyle:

Antlaşma, onay süreci yolunda giderse 2009'da yürürlüğe girecek. Ancak AB'nin işleyişiyle ilgili yeni ana unsurlar 2014'ten itibaren devreye girmeye başlayacak ve bu 2017'ye kadar uzayabilecek. Dolayısıyla bu döneme kadar Türkiye'yle ilgili kararlar eskiden olduğu gibi alınacak.

Antlaşma 2014'ten itibaren pek çok alanda oybirliğinden çifte çoğunluk sistemine geçmeyi öngörse de Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren alanlarda bu değişiklik öngörülmüyor.

Türkiye'nin müzakere süreciyle ilgili tüm kararlar Müzakere Çerçeve Belgesi paralelinde alınmaya devam edecek.

Antlaşma, dönem başkanlığı sistemi yerine "AB Başkanı", dış politikada da AB Komisyonu Başkan Yardımcısı statüsünde bir Yüksek Temsilci öngörüyor. Bu makamda yer alacak isimlerin Türkiye'ye bakışları, Ankara'nın süreci üzerinde olumlu ya da olumsuz anlamda ek bir etki yaratma potansiyeline sahip.

Avrupa Parlamentosu (AP) üyelerinin sayısının, üye ülke sayısı kaç olursa olsun 750'yle sınırlı tutulması yönündeki karar olası bir üyelik ve bu ilkenin korunması durumunda Türkiye'nin AB'nin büyük güçleriyle yakın olmasına neden olacak. Şimdiki sistem korunsaydı Türkiye, Almanya dışındaki ülkelerden çok daha fazla parlamentere sahip olacaktı.