Referandum bitti, geriye soruları kaldı

AYDIN HASAN Ankara

Cumhurbaşkanını halkın seçmesini de içeren anayasa değişikliğine ilişkin önceki gün gerçekleştirilen referandumda "evet" çıkmasının ardından mevcut parlamento 4 yıl mı, 5 yıl mı görev yapacak?
- TBMM seçimleri, referandumda oylanan anayasa değişikliğiyle 4 yıla indirildi. 5 yıl için seçilen mevcut parlamentonun görev süresi için hangi hükmün uygulanacağı tartışma konusu oldu. Ağırlıklı görüş, görev süresi konusunda değişikliklere geçici bir madde eklenmediği için 4 yıl sonra seçim yapılması gerektiği yönünde. Bazı hukukçular da mevcut Meclis'in görev süresinin 5 yıl olduğu görüşünü savunuyor. Tartışmaların sürmesi halinde parlamentonun bir karar alarak süre sorununu açıklığa kavuşturması gerekecek. Konunun Anayasa Mahkemesi'ne taşınması durumunda nihai çözüm mahkeme kararıyla oluşacak.

Gül 5 yıl mı kalacak?

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün görev süresi 5 yıl mı, 7 yıl mı olacak?
- Gül, parlamento tarafından 7 yıl için cumhurbaşkanı seçildi. Ancak, referandumda kabul edilen değişiklikle cumhurbaşkanının görev süresi 5 yıla indirildi. Bu konuda ağırlıklı görüş, geçici bir madde olmadığı için Gül'ün yeni anayasa hükmüne göre 5 yıl görev yapması gerektiği yönünde. Ancak bazı uzmanlar, Gül'ün seçilmesindeki sürenin esas alınmasını ve 7 yıl görev yapması gerektiğini savunuyor.

Gül'ün görev süresi sorunu nasıl aşılacak?
- Yeni bir düzenleme yapılmaması durumunda, 5 yıl sonra tartışma yeniden gündeme gelebilecek. Gül'ün görev süresi sorununun da parlamento veya taşınması durumunda Anayasa Mahkemesi tarafından açıklığa kavuşturulması gerekecek. Bu durumda Gül, yüksek mahkemenin kararına göre 5 veya 7 yıl görev yapacak.

Halk nasıl seçecek?

Cumhurbaşkanı halk tarafından nasıl seçilecek?
- Yeni cumhurbaşkanı, süre tartışmasının çözümü yönündeki karara göre, 2012 veya 2014'te cumhuriyet tarihinde halk tarafından seçilecek. Cumhurbaşkanının yine 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış olması, milletvekili olması veya milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı olması gerekecek. Genel oyla yapılacak seçimde ilk turda oyların yüzde 51'ni alan aday cumhurbaşkanı seçilecek. Bu çoğunluğun sağlanamaması durumunda, ilk turda en fazla oy alan iki aday, bir hafta sonra yapılacak ikinci tur seçime katılacak. Bu turda, en fazla oy alan aday cumhurbaşkanı seçilecek. Cumhurbaşkanlığı seçimi ve propaganda sürecinin hangi usul ve esaslara göre yürütüleceğinin ise yeni bir düzenlemeyle belirlenmesi gerekecek.

Halk tarafından seçilen cumhurbaşkanının yetkileri ne olacak?
- Anayasa değişikliğinde halk tarafından seçilecek cumhurbaşkanının yetkileri yer almadı. AKP, anayasada kapsamlı değişiklik öngören yeni bir çalışma başlatmıştı. Anayasa değişikliği çerçevesinde hem görevdeki hem de gelecekte halk tarafından seçilecek cumhurbaşkanının yetkileri mevcut parlamento tarafından belirlenecek. Bu konuda Anayasa'da değişiklik yapılmaması durumunda ise halk tarafından seçilen cumhurbaşkanı da mevcut Anayasa'da yer alan yetkileri kullanacak.