Anayasa paketine CHP itiraz edecek

SALİHA ÇOLAK, GÖKÇER TAHİNCİOĞLU Ankara

Anayasa değişikliği paketi CHP tarafından iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne götürülüyor. CHP istemini, oy verme süreci başladıktan sonra, paketin içeriğinde değişiklik yapıldığı gerekçesine dayandıracak.
16 Haziran'da 10. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer tarafından referanduma götürülen pakette, "11. Cumhurbaşkanı'nın halk tarafından seçileceğine" yönelik geçici 19. madde ile bu maddenin uygulanmasını sağlayacak geçici 18. madde yer almıştı.
Bu maddelerin ve Gül'ün konumunun tartışma çıkarması üzerine AKP, bu maddelerin paketten çıkarılmasına yönelik bir teklif hazırladı. Teklif, TBMM tarafından referandumdan 5 gün önce kabul edildi. Ancak, tartışma bitmedi, üstelik yeni tartışmalara kapı açtı. Bazı uzmanlar, cumhurbaşkanının referanduma götürdüğü pakette TBMM'nin değişiklik yapamayacağını savundu.

CHP'nin itirazları şöyle:

TBMM, 22. dönemde paketle ilgili iradesini ortaya koymuş, ancak, cumhurbaşkanı bunu referanduma göndererek halkın iradesine başvurmuştur. Değişiklik, vekil iradesinden çıkıp halkın onayına sunulmuştur.

Referanduma sunulacak paket yasalaşmadan, pakette yeni düzenleme yapılmıştır. Üzerinde oy kullanma işlemi başlamış olan pakette değişiklik yapılmış, geçici maddeler ortadan kaldırılmıştır.

Bir düzenleme yapılırken mevcut (görevdeki) kişilerin statüleri etkileniyorsa, konumlarının ne olacağı geçici maddelerle gösterilmelidir.

Bütün süreç fiilen yeni bir içtüzük ihdası anlamına gelmektedir. Yetki gaspı da bu kapsamda değerlendirilmelidir.

Mahkeme süreci ne getirecek?

1- Anayasa Mahkemesi, CHP'nin başvurusunu haklı bulursa ne olacak?
- Bu durumda referanduma sunulan paketin iptaline karar verilecek. YSK'nın da bu doğrultuda, referandumu bütün sonuçlarıyla birlikte iptal ettiğini açıklaması gerekecek. Ancak, bazı kaynaklar, YSK'nın yeni bir referandum süreci başlatabileceğini belirtiyor.
2- Anayasa Mahkemesi, CHP'nin başvurusunu reddederse ne olacak?
- Referandumda kabul edilen tüm düzenlemeler yürürlüğe girmiş olacak. Ancak, Gül'ün görev süresi, genel seçimlerin ne zaman yaşanacağı tartışması başlayacak.
3- Bu konudaki kararı kim verecek?
- TBMM ya da bir yargı organına başvuru olmadığı sürece, bu konuda bir karar verilemez. Başvuru olursa TBMM, paketteki düzenlemelerin nasıl uygulanacağını açıklayabilir. TBMM'nin bu açıklamasına karşılık Anayasa Mahkemesi ya da Danıştay'a başvurulabilir. Böylece, paketteki düzenlemelerin nasıl uygulanacağı netleşebilir.
4- Böyle bir başvuru olmazsa ne olacak?
- Bu konular, ileride tartışılmak üzere rafa kalkacak. Bir parti 4 yıl sonra Anayasa'ya göre genel seçimin yenilenmesi gerektiğini belirterek TBMM'ye başvurabilecek.
Yine 5 yıl sonra Gül'ün görev süresinin dolduğu belirtilerek, TBMM'ye başvuru yapılabilecek. TBMM'nin bu aşamada vereceği karar, Anayasa Mahkemesi'ne ya da Danıştay'a taşınabilecek. Tartışma, o zaman net bir karara bağlanacak.
5- Söz konusu tarihlere kadar TBMM yeni bir düzenleme yaparak paketin nasıl uygulanacağını düzenleyebilir mi?
- Evet. Ancak, bunu kanunla değil, Anayasaya eklenecek geçici maddeyle yapabilir. Bu nedenle, geçici maddelerin anayasa değişiklikleri gibi kabul edilmesi gerekir. Ancak, bu tip bir yola başvurulması da muhalefet partilerinin itirazlarına yol açabilir.
Muhalefet partileri, referandumla kabul edilen düzenlemelerle ilgili olarak TBMM'nin takdir hakkı olmadığını savunabilir. Konu yeniden Anayasa Mahkemesi'ne taşınabilir.