Hasan PULUR Olaylar ve insanlar

Cumhuriyetin ilanı...

MİLLİYET'te her "10 Kasım"da cumhuriyet ve Atatürk'le ilgili bir dizi yayımlanırdı, 1968'de yayımlanan dizinin adı "Muhafızı Atatürk'ü Anlatıyor"du.
Kimdi Atatürk'ün muhafızı?
Bugünkü Muhafız Alayı'nı kuran emekli General İsmail Hakkı Tekçe. Onunla Boğaz'ın Anadolu yakasındaki evinde günlerce konuştuk. Dile kolay, tam 18 yıl Atatürk'ün emrinde kalmış, Muhafız Alayı'nı kurmuş ve son nefesinde Atatürk'ün yanında bulunmuştur.
* * *
"TEKÇE Paşa" anlatırken heyecanlanıp gözleri yaşarıyor. Bazen ses kaydını kapatıyoruz. "Bunları senin namusuna teslim ediyorum" diyordu.
Anlattıkları 10 Kasım 1968'de Milliyet'te yayımlanmaya başladı, 2000 yılında da Kaynak Yayınları'nda kitap olarak çıktı.
* * *
CUMHURİYETİN ilanını konuşuyorduk:
"Biliyor musun?" dedi:
"Cumhuriyeti ilan eden top atışlarının emrini ben vermiştim. Meclis'ten karar çıkar çıkmaz iki topum vardı, koştum ateş emri verdim, 101 pare top attık!"
* * *
CUMHURİYETİN ilanından önce önemli bir olay vardır; İstanbul'a Türkler girecek, işgal bitecektir.
İstanbul'a Refet Paşa (Bele) komutasındaki Jandarma bölüğü girecektir, Muhafız Alayı'ndan bir bölük bir gecede Jandarma sınıfına geçer, işaretleri ona göre yeniden dikilir...
O gece Bursa'daydılar; Refet Paşa bir tabur istemiş, Atatürk, bir bölüğü uygun görmüştü.
Refet Paşa, mütereddit, ikircikli bir kişiydi, Milli Mücadele'ye katılışı da böyleydi.
* * *
ATATÜRK "Refet, yarın İstanbul'a sen gidiyorsun" der. Refet Paşa, o sırada, misafir oldukları evin duvarındaki resimleri incelemektedir, herhalde...
* * *
BUNDAN sonrasını General İsmail Hakkı Tekçe'den dinleyin:
"Atatürk, 'sana söylüyorum Refet, yarın İstanbul'a gidiyorsun', diye yüksek sesle tekrarladı. 'Yarın orada senin karşına birisi gelecek, ben halife-i rüyi zeminin yaveriyim diyecek. Birisi gelecek, ben Sadrazam Paşa Hazretlerinin yaveriyim diyecek. Ben Sadrazam tanımıyorum, Ankara'da başvekil var diyeceksin. Başka birisi gelip ben Hariciye vekili bilmem kim beyin özel kalem müdürüyüm diyecek. Hariciye nazırı tanımıyorum, Ankara'da Hariciye vekili var diyeceksin. Ve gerekirse Sadrazam denilen adamı kulağından tutup Babıâli'den aşağı indireceksin ve yerine geçip icrayı hükümet edeceksin... Anlaşıldı mı?'
Refet Paşa, Mustafa Kemal'in ne demek istediğini anlamıştı, baş üstüne diye cevap verdi."
* * *
İSMAİL Hakkı Tekçe'ye sormuştuk:
"Refet Paşa, anlamadım dese ne olurdu?"
Tekçe Paşa gözlüklerinin üzerinden bakmıştı:
"Onlar birbirlerinin dilinden anlarlardı..."
Sıra cumhuriyeti ilana gelmişti.
Tekçe Paşa, topları ateşledi, cumhuriyet ilan edildi.

h.pulur@milliyet.com.tr