Zamsız elektrik özel sektöre yaradı

TEDAŞ'ın 2007 yılı zararının 1.4 milyar YTL, 2008 zararının ise 3.4 milyar YTL'yi bulması bekleniyor

GÜLÇİN ÜSTÜN Ankara

Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ'nin (TEDAŞ) elektriğe zam yapmaması özel sektöre kâr olarak geri döndü. Özel sektörün, elektriği kamudan düşük fiyata aldığı, ürettiği elektriği yüksek tarifeden satarak kâr ettiğini belirlendi. 2008 programına göre, bu durum TEDAŞ'ın öngörülenden 18 milyar kilovatsaat fazla elektrik satışına neden olurken, pahalı elektrik alan kurumun zararı büyüdü.
Kaynaklar, TEDAŞ'ın yıl sonu görev zararının 2007 sonunda 1.4 milyar YTL olacağını, 2008'de ise bu rakamın 3.4 milyar YTL'ye çıkabileceğini bildirdi.
Hükümetin gelecek yıla ilişkin yatırım ve politikalara ışık tutacak 2008 programı yayımlandı. Programda KİT'lerin 2007'deki durumuna da yer verilirken, uygulanan enerji politikalarının devleti zarara uğrattığı ortaya çıktı. Elektrik piyasasında Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği (DUY) çerçevesinde 1 Ağustos 2006'da uygulanmaya başlanan sistem, otoprodüktörlerin elektrik üretimini artırmalarını sağladı.
Çünkü bu sistemin yürürlüğe girmesi ile elektrik satış fiyatları kamu tarafından değil, serbest piyasada belirlenmeye başlandı. TEDAŞ'ın zam yapmayarak KİT'leri arasındaki kaynak transferleriyle ayakta durmaya çalışması sistemi bozdu.
Bazı otoprodüktörler ve serbest tüketiciler ülke elektrik sistemine yüksek fiyatla elektrik satmanın daha kârlı olduğunu görerek daha önce elektrik sattıkları sanayicilerle sözleşmelerini yenilemedi. Özel sektör, kendi kullanımı için TEDAŞ'tan elektrik almayı tercih etti.

Zararın sebebi?

Hükümetin 2008 programına göre, özel sektörün uyguladığı polikita TEDAŞ'ı zarar ettirdi. Program metninde, TEDAŞ'ı zarara uğratan sistem şöyle anlatıldı:
"TEDAŞ'ın satış fiyatının üretim maliyetlerine göre düşük kalması sonucunda bazı otoprodüktörler ve serbest tüketicilerin TEDAŞ'tan alım yapmaya başlaması, TEDAŞ'ın program öngörülerinin 18 milyar kwh üzerinde bir talep artışına yol açmıştır.
Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş.'den (TETAŞ) karşılanamayan söz konusu talep artışının Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi'nden yapılan spot alımlarla karşılanması TEDAŞ'ın zararını büyüten diğer bir etken olmuştur.
TEDAŞ'daki bu gelişmeler, başta Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) ve Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) olmak üzere diğer enerji KİT'lerinin nakit akışında aksamaya ve bu kuruluşların vergisel ve işletme faaliyetlerine yönelik yükümlülüklerini yerine getirmelerinde zorluklara neden olmaktadır."