Erdal İnönü

Aslan sosyal demokratların son lideri Erdal İnönü'yü kaybettik. 12 Eylül askeri rejiminin darbeyle demokrasiye son verdiği, Ecevit, Demirel gibi "eski" liderlerin siyasetten yasaklandığı 1980 sonrasında ve "Özal'lı yıllarda" tanışmıştı Türk siyaseti, Erdal Bey'le. Gazeteciliğimizin Ankara'daki on yılı, İnönü ve arkadaşlarının solu toparlama, Türkiye'yi yeniden "demokrasi, insan hakları ve özgürlükler" kavramıyla tanıştırma mücadelesini izlemekle geçti.
Fizik profesörü Erdal İnönü, "İsmet Paşa'nın oğlu" olmasına karşın, 1980'lere dek köklü aile bağları ve CHP'nin siyasi geleneğinden uzakta politikanın dışında kalmaya çalışmıştı.
Türkiye darbeye sürüklenince, Ecevit'in CHP ile bağlarını koparması üzerine, solun "akil adamları" yeni parti için Erdal Bey'in ismi üzerinde anlaştılar.
SODEP kuruldu. Ancak Milli Güvenlik Konseyi tarafından İnönü ve kurucular "veto" edilerek partinin seçime girmesi engellendi. Halkçı Parti Meclis'e girdi.
Erdal Bey, 1983 seçimlerinden sonra partinin başına yeniden geçti, Aydın Güven Gürkan liderliğindeki Halkçı Parti-SODEP birleşmesinin gerçekleşmesinde rol oynadı. Sosyal Demokrat Halkçı Parti (SHP) doğdu.
İnönü'nün SHP lideri olarak, 1987 referandumu ve seçimleri öncesinde Türkiye'de askeri dönemin etkisinin sona erdirilmesi ve demokratikleşme sürecinde çok etkili olduğunu biliyoruz.
SHP o dönemde Avrupa'daki "sosyal demokrat-sol" partilere özgü bir kimlik kazandı. Sosyalist Enternasyonal'e üye oldu. 1989'da yerel seçimlerden zaferle çıktı. Özal döneminin sonu görünmüştü. 1991 seçimlerinde SHP'nin "tek başına" iktidara geleceği umuluyordu.
Ancak 1987'de yasakların kalkmasıyla birlikte aslan sosyal demokratların eski hastalığı depreşti. SHP'de Baykal'ın İnönü'ye karşı başlattığı kurultaylar mücadelesi başladı. Ecevitler ise DSP'yi kurarak ayrı yola girdiler.
Sosyal demokratlar, önce ikiye, sonra üçe bölündüler!
SHP, CHP ve DSP.
1990'larda Demirel'e iktidar yolu açıldı; DYP-SHP koalisyonu, 12 Eylül öncesi "bir araya gelemedikleri" için suçlanan AP-CHP'nin devamı iki partiyi merkez sağ ve solu buluşturdu. İktidardaki "tarihi uzlaşma" Süleyman Bey'e yaradı. Özal'ın ölümünden sonra Demirel Çankaya'ya çıktı.
Erdal Bey, Türk siyasetinde "çekilmeyi" bilmeyen liderlerin aksine, bir süre milletvekilliği yaptıktan sonra üniversiteye döndü. Saygın bir lider, bilim adamı olarak yaşamını tamamladı.
Sevinç Hanım başta, İnönü ailesi ve aslan sosyal demokratların acısını paylaşıyoruz.
Türkiye'nin başı sağ olsun.

dsazak@milliyet.com.tr

Yazarın eski yazılarına ulaşmak için tıklayın