Cafe
Türk senaryo yazarları Hollywood'u kıskanıyor
Türkiye'de senaryo yazarları Hollywood grevini desteklemeye çağrılıyor. Amerika'daki meslektaşları için 'grev kırıcılığı yapmayan' senaristler, korsan cenneti Türkiye'de tüm haklarını yapımcıya devrediyor
Tuğba Tekerek
Senaryo Yazarları Derneği'nin (SENDER) internet sitesinde yazarlara 'Hollywood yapımları için senaryo yazmayın' diyen bir mektup yer alıyor. Avrupa Senaryo Yazarları Federasyonu'nun mektubu tüm Avrupalı senaristlere, bu arada Türkiyeli yazarlara da, "Amerikalı meslektaşlarımızın savaşı bizim de savaşımız" diyor. Ancak Türkiye'de Hollywood'a senaryo yazan bir yazar olmadığı için bu çağrı, SENDER Genel Sekreteri Haluk Ünal'ın ifadesiyle "teoride geçerli".
Pratikteyse proje başlamadan önce tüm haklarını yapımcılara devreden Türk senaristler Hollywood grevine imrenerek bakıyor.
'Ahbap-çavuş' ilişkisi
Türkiye'deki yazarlar 'grev kırıcılığı yapmayarak' Hollywood'daki meslektaşlarını desteklerken, "Bıçak Sırtı" dizisinin yazarı Gaye Boralıoğlu, "Grevi tek kelimeyle kıskandık. Her şeyden önce senaryo yazarlarını kapsayan 12 bin kişilik bir örgütün olması müthiş" şeklinde konuştu. Sinema Emekçileri Sendikası (Sine - Sen) Başkanı Yusuf Çetin ise çalışanların sendikalarına sahip çıkmadıklarını belirterek, "Yapımcılarla işlerini ahbap-çavuş ilişkisiyle yürütmeye çalışıyorlar" dedi.Hollywood'da senaristler, "yeni medya"dan alacakları paylar konusunda mücadele verirken, Ünal'a göre Türkiye'de bu problemin adı bile anılmıyor. Sektörde örgütlenme için mücadele eden Füsun Demirel, "Bunlar bizim için lüksün de lüksü" dedi.
Senarist Boralıoğlu ise en önemli sorunun "tekrar yayınlar" olduğunu belirterek şöyle konuştu:
'Tekrara para yok'
"Türkiye'de bir kez para alıyorsunuz, ondan sonra o iş tekrar tekrar ekranlarda gösteriliyor, yurtdışında ya da başka kanallarda gösteriliyor, seneler sonra tekrar gösteriliyor. O iş birilerine para kazandırmaya devam ediyor, ama siz hiçbir kazanç elde edemiyorsunuz."Demirel de Türkiye'de yazarların yasaya aykırı bir şekilde tüm haklarını yapımcılara devrettiklerini belirterek, "Kanal sahipleri ve yapımcılar hâlâ 'tüm hakların devri' ibaresini koyup sözleşmeleri imzalatıyorlar" dedi.
Hollywood 'yeni medya' için grevde
'Bakanlık yasayı çiğniyor'
1995'te AB'yle uyum amacıyla değiştirilen Fikir ve Sanat Eserleri Yasası'na göre Türkiye'de sanatçılar Avrupa'daki meslektaşlarıyla aynı haklara sahip. Yasaya göre yazar ve yönetmenlerle, besteciler eser sahibi, oyuncular ve yapımcılar bağlantılı hak sahibi sayılıyor, yapımın tüm gelirlerinden pay almaları öngörülüyor.
"Yasa pratikte katledildi" diyen Füsun Demirel, Kültür Bakanlığı'nın bile yasayı çiğnediğini iddia ederek bakanlığı 'nitelikli korsanlık' yapmakla suçluyor. Demirel, yasaya göre yapımcı şirketin hak sahiplerine DVD satışlarından telif ödemesi gerektiğini ancak ödeme yapılmadığını belirterek, "Bakanlık denetleme yapmıyor, düzenlemelere uymadan satışa sunulan DVD'lere bandrol veriyor" şeklinde konuştu.
'Acı bile duyamıyorum'
Sektörde örgütlenme için yıllardır mücadele eden Füsun Demirel yaşadığı hayal kırıklığını "Bu ülke, kayıp bir ülke, sanatçısıyla, siyasetçisiyle, yurttaşlarıyla... Artık acı bile duyamıyorum" şeklinde aktardı. Demirel telif konusunu anlatmak için her fırsatı değerlendirdiğini, ödül aldıktan sonra bile "Teşekkür ederim ama..." diyerek haksızlıkları gündeme getirdiğini anlattı. Oyuncu, arkadaşlarının kendisine "Telif Füsun" adını taktığını da söyledi.
