Hurşit GÜNEŞ Gösterge

İhracattaki artışın çoğu bizden kaynaklanmıyor

Türk parasının sürekli değer kazandığı bir ortamda ihracat sürekli artıyor. Bu gerçekten merak edilen bir konu. Kimisi bunu verimlilik artışına, kimisi euro'daki yükselişe, kimisi de küresel büyümeye ve artan ithalat talebine bağlıyor. Konuyu tam olarak anlayabilmek için hangi kalemlerde ihracatın arttığının belirlenmesi gerek.
En büyük ihracat kalemi otomotiv. İhracatın neredeyse yüzde 15'i otomotivden geliyor. İkinci kalem ise artık makine ve teçhizat. Bu kalemdeki artış ilk 10 ayda geçen yılın aynı dönemi göre yüzde 38'i buluyor. Daha önce ihracatın lokomotifi olan fakat şimdi kıl payıyla da olsa üçüncülüğe düşmüş bulunan örme giyim eşyasında da artış sadece yüzde 17. Keza örülmemiş giyim eşyasında da benzer bir artış söz konusu. Ama her iki sektör bir arada ele alındığında otomotivle yarışabilir hale geliyor.
Kuşkusuz net hesapta Türkiye enerji ithal eden bir ülke. Üstelik enerji ithalat faturası içinde en büyük yük. Ancak son zamanlarda Türkiye işlenmiş enerji ihraç ediyor. Geçen yıldan bu yıla bu alanda ihracatı 1 milyar dolardan fazla gelir artışı kaydedilmiş.
Öte yandan gerek demir-çelik fiyatlarındaki artışa bağlı olarak, gerekse dünyada demir talebinin artması sonucu yuvarlak demiri ihracatıyla önemli bir döviz geliri artışı sağlamıştır. Bu kalemdeki artış oranı yüzde 40'tır ve yıl sonunda 2.5 milyar dolara yakın bir gelir artışı sağlanmış olacaktır.
Bu tablodan açıkça görülmektedir ki, ihracatın artış göstermesinin bilinen nedenlerden farklı etmenleri bulunuyor. En başta dünyada emtia fiyatlarının artması ihracata yarıyor. Enerji, petrole bağlı olarak demir-çelik, tekstil kesiminde girdilerin fiyatları arttıkça ihracat gelirleri de artıyor. Tabii bu arada miktar dolarak artışlar daha sınırlı kalıyor ki, bu da ihracatın lehine bir durum.
İhracatımızın çok büyük kısmının (yüzde 56) AB ülkelerine olduğunu ve euro yükseldikçe dolar bazındaki ihracatın da artacağını anımsayalım. Nitekim geçen yıldan bu yana euro dolara karşı yüzde 17'den fazla değer kazandı. Bu da ihracattaki artışın önemli bir kısmını açıklıyor.
Bu durumda şimdiye dek verimlilik arttı da, ihracatı artırdık diye kendimizi avutsak da, gerçek şu ki hem dünyada emtia fiyatları hızla arttı ve o da Türkiye'nin ihracat gelirlerini artırdı, hem de ihracat yaptığımız temel para birimi değer kazandı. Kısacası, ortada pek bir başarı yok. Ama yine de ayda 11 milyar dolarlık ihracat yaptık diye sevinmekte bir mahzur yok. Halkımız mutlu oluyor.

İHRACAT ARTIŞLARI Ocak-Ekim Değişim
Fasıllar	2006	2007	(%)
Genel toplam	68.289.447	86.154.701	26.2
Yenilen meyveler	1.844.204	1.961.027	6.3
Sebze ve meyve. elde edilen müst.	896.537	1.017.881	13.5
Tuz, kükürt; topraklar ve taşlar	956.166	1.173.843	22.8
Mineral yakıtlar, mineral yağlar	2.853.643	3.859.172	35.2
Plastik ve mamulleri	1.798.177	2.306.357	28.3
Kauçuk ve kauçuktan eşya	957.855	1.311.167	36.9
Pamuk, pamuk ipliği, pamuklu mensucat	1.056.839	1.292.059	22.3
Sentetik ve suni filamentler	834.084	1.034.301	24.0
Örme giyim eşyası	5.616.477	6.585.073	17.2
Örülmemiş giyim eşyası	3.819.382	4.451.782	16.6
Dokumaya elverişli maddelerden hazır eşya	1.553.176	1.724.105	11.0
İnci, kıymetli taş ve metal mamulleri, madeni para	1.499.146	1.908.250	27.3
Demir ve çelik	5.029.648	7.025.075	39.7
Demir veya çelikten eşya	2.624.610	3.338.139	27.2
Alüminyum ve alüminyumdan eşya	1.000.461	1.352.980	35.2
Makineler, mekanik cihazlar, kazanlar ve aksam.	5.168.623	7.124.220	37.8
Elektrikli makine ve cihazlar	4.922.191	5.830.986	18.5
Kara taşıtları ve bunların aks. ve par.	9.486.923	12.669.842	33.6
Gemiler, suda yüzen taşıtlar	1.073.963	1.372.065	27.8