Bush İran'a sert

Amerikan istihbaratının İran'ın nükleer silah programını 2003'te dondurduğunu açıklamasına rağmen Başkan Bush yumuşamadı: İran tehlike arz etmeye devam etmektedir ve askeri seçenek masadadır

AHU ÖZYURT Washington

ABD Başkanı George W. Bush'a ve yakın kabinesine danışmanlık yapan Ulusal İstihbarat Konseyi'nin son İran raporunda, Tahran'ın nükleer silah üretimi için gizli bir merkezde yürüttüğü çalışmaları 2003'te durdurduğu belirtildi. Bush'un Ulusal Güvenlik Danışmanı Stephen Hadley'nin önceki gün açıkladığı "İran için İstihbarat Değerlendirmesi" başlıklı rapora göre İran, uluslararası baskılara boyun eğerek nükleer silah geliştirme programını 4 yıl önce durdurdu, ancak uranyum zenginleştirme faaliyetlerine devam etti.
Başkan Bush ise dün Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında, "İran'ın bir tehlike olarak kalmaya devam ettiğini ve bu ülkeye karşı askeri seçeneğin halen masada olduğunu" belirtti. Bush, uluslararası toplumun nükleer programı konusunda İran'a baskı yapmaya devam etmesi gerektiğini ve raporun bu konuda bir fırsat sunduğunu kaydetti. Bush, "Bu raporu bir programları olduğunu ve bunu durdurdukları konusunda bir uyarı olarak görüyorum. Bunun bir uyarı olması da programa yeniden başlayabilecekleri nedeniyledir" diye konuştu.

Demokratların talebi

Hadley, Beyaz Saray'da dün yaptığı basın toplantısında, yeni bulguların ABD yonetiminin temel tezini desteklediğini iddia etti ancak Demokrat Parti çevreleri raporun, Bush'un açıklamalarıyla tamamen çeliştiğini savundular. Demokratlar, İran konusundaki politikaların gözden geçirilmesi gerektiğini belirttiler. Senato Demokrat lideri Harry Reid, Beyaz Saray'ın İran'la sorunların çözümü için diplomatik yollara ağırlık vereceğini umduğunu söyledi. Bush geçen ay yaptığı bir basın toplantısında uluslararası topluluğa seslenirken, "3. Dünya Savaşı çıkmasını istemiyorsanız İran'ın nükleer silah geliştirmesine imkân sağlayacak bilgilere ulaşmasını önlemelisiniz" demişti. Hadley, raporun İran politikasından, "U-dönüşü" olmadığını ileri sürdü ve uluslararası toplumdan İran üzerindeki diplomatik baskıyı artırmasını istedi.

Raporda ne var?

Başkan Bush'a verilen Amerikan istihbaratının 16 ajansınca hazırlanan rapora göre, İran'ın 2003'e kadar nükleer silah üretimine yonelik "gizli" bir programı vardı. Bush yönetimi 2005 yılına kadar mevcut programın sürdürüldüğünü iddia ediyordu. Ama İran bilinmeyen nedenlerle bu programı 2003 sonbaharında durdurdu.

İran, Natanz uranyum zenginleştirme tesisine santrifüj yerleştirmeyi sürdürse de henüz nükleer silah üretebilecek imkânlara sahip değil. Teknik sorunlar yaşıyor ve nükleer silah yapmasına yarayacak maddeleri kolay satın alamıyor.

İran, mevcut hızıyla uranyum zenginleştirirse en erken 2015'te silah üretebilecek yeteneğe kavuşabilir.

Uzmanlara göre, ABD'nin yeni "İstihbarat Değerlendirmesi"nin daha önceki bilgilerle çelişir olması İran politikaları konusunda Beyaz Saray'ın elini zayıflatıyor.

İSRAİL

Rapora inanmak istemediler

ABD'deki 16 istihbarat servisinin ortaklaşa yayımladığı "Ulusal İstihbarat Değerlendirmesi" raporunda, İran'ın nükleer silah geliştirme programını 2003 yılında durdurduğunun belirtilmesi İsrail'in tepkisini çekti.
İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak, İsrail'in, İran'ın nükleer silah programını 4 yıl önce bırakmış olsa bile yeniden başlattığına inandığını söyledi. İsrail Ordu Radyosu'na konuşan Barak, "Büyük ihtimalle, İran nükleer bomba üretme programını sürdürüyor" dedi.
Başbakan Ehud Olmert de "İran'ın nükleer silaha sahip olmasının engellenmesi gerektiğini" söyledi ve bunun için ABD ile birlikte çalışmaya devam edeceklerini belirtti.
İsrail'de yayımlanan Yediot Aharonot gazetesi, Amerikan istihbaratının yeni raporuyla ilgili olarak, "Bu rapor, İran sorununun geri dönülemez noktaya gelinmeden önce acilen çözülmesi gerektiği konusunda dünyayı ikna etmek üzerine kurulu İsrail politikasına acı bir darbedir" diye yazdı.

İRAN

İddiaların yalan olduğu ortaya çıktı

Gizli bir nükleer silah programı yürüttüğü iddialarına karşılık, nükleer çalışmalarının tamamen barışçıl amaçlı olduğunu savunan İran yönetimi, ABD'de yayımlanan istihbarat raporunun kendilerini doğruladığını belirtti.
İran Dışişleri Bakanı Manuçehr Muttaki, "Geçmişte bu konuda şüpheleri olanların düşüncelerini gerçekçi bir şekilde düzeltmelerini doğal olarak memnuniyetle karşılıyoruz. İran'ın nükleer faaliyetlerinin barışçıl amaçlı olduğu dünya için daha açık hale geliyor" dedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Muhammed Ali Hüseyni de "Bu raporla ABD'nin İran'ın nükleer silah peşinde olduğu yönündeki iddialarının yalan olduğu ortaya çıkmıştır" dedi.
Adalet Bakanı ve Hükümet Sözcüsü Gulamhüseyin İlham da ABD'nin nükleer faaliyetleri konusunda "İran'a karşı birçok suçlamada bulunduğunu, ancak sonunda yanlışını anladığını" söyledi.
İran devlet televizyonu da Amerikan istihbaratının raporunu İran için "zafer" ve "intikam" olarak tanımladı.

ULUSLARARASI ATOM ENERJİSİ AJANSI

'İran'dan açık bir tehlike yok'

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Amerikan "Ulusal İstihbarat Değerlendirmesi" raporunun, Ajans müfettişlerinin İran'ın nükleer programıyla ilgili bulgularını desteklediğini bildirdi.
UAEA'nın üst düzey bir yetkilisi, Reuters'a yaptığı açıklamada, "Bu rapor, Genel Başkan'ın (Muhammed El Baradey) defalarca belirttiği gibi, müfettişlerimizin bulgularına göre açık ve mevcut bir tehlike bulunmadığını, müzakereler için bol zamana sahip olduğumuzu doğruluyor" dedi. İsmi açıklanmayan yetkili, UAEA'nın da daha önce, İran'ın açıklamadığı bir nükleer silah programı olduğuna dair bir kanıt ya da istihbarat bilgisi bulunmadığını açıkladığını hatırlattı.