Prematürelerin yaşama şansı arttı
Zeynep Tokuş-Alp Nuhoğlu’nun 6.5 aylık dünyaya gelen bebekleri Ali, her yıl düşük doğum kilosuyla doğan yüzlerce bebekten biri
Ayşegül Aydoğan Atakan
Dr. Alp Nuhoğlu - Zeynep Tokuş çiftinin 6.5 aylık dünyaya gelen prematüre bebekleri, gerek olası riskleri gerekse iyileşme süreciyle bir süredir gündemde.
Nuhoğlu - Tokuş çiftinin bebekleri Ali’yle birlikte merak edilen prematüre bebeklerin nasıl yaşatıldığı konusunda, 10 yıl VKV Amerikan Hastanesi bebek yoğun bakım şefliği yapan Dr. Gülnihal Şarman’dan bilgi aldık. Türkiye’de artık prematüre bebeklerin şansa bırakılmadığını ve dünyayla aynı başarı oranlarıyla bakıldığını söyleyen yenidoğan ve çocuk hastalıkları uzmanı Dr. Gülnihal Şarman, Ali bebeğin yoğun bakım tedavisini anlattı...
Vücut ısısı naylon filmle korundu
''Türkiye’de prematüre bebekler şansa bırakılmıyor, okunmuş altınların etkisiyle değil, bilimsel ve özenli tedavilerle iyileştiriliyorlar.Ali bebek doğduğunda tüm ekip tamamdı. Annesi erken doğum nedeniyle hastanede yakın takibe alınmış, Ali’nin ciğerlerinin olgunlaşması için çok etkili bir ilaç anneye uygulanmıştı. Doğumda bebek uzman ellere doğmuş, sanki çok hasta doğacak gibi hazırlıklar yapılmıştı. Doğar doğmaz ağlamış, üşümemesi için hem özel ısıtılmış bir alana alınmış hem de tüm vücudun ısısını korusun diye naylon filmle sarılmıştı. Bebeğin solunumu, kalp atımları, oksijen ihtiyacı saniye saniye gözlemlenmişti. Ali, prematüre doğmuş ancak başarıyla ilk doğum şokunu atlatması sağlanmıştı.
Ali yoğun bakımda aslında çok yoğun bir süreç yaşamadı. Annesinin iyi takipli olması onun birinci şansıydı ancak onu çok şanslı kılan başka faktörler de vardı. Doktor ve hemşire ekibi 10 yıllık deneyimleriyle oturmuş bir bakım sunuyorlardı. Başka bir şansı kendine ait bir kuvözde tek başına bakılmasıydı. Bakan ekip ona dokunmak gerektiğinde bunu bir plan içinde yapıyorlardı. Alt değiştirme, beslenme, ateşinin takibi, solunum desteğinin ve burnunun bakımı hep kümelenmişti. Bu sayede Ali bebek büyümek için bol bol dinlenebiliyor ve prematürelik derecesine uygun bir şekilde uyuyordu.
İlk günlerinde akciğerindeki sıvı nedeniyle hafif bir solunum güçlüğü çekse de bunu da sakin tutularak atlattı. Bebek şanslıydı çünkü bakıldığı yerde anne - babaların prematüre bebeklerine dokunmasına ve diledikleri kadar yanında kalmalarına izin veriliyordu.
Ailesi dilediği kadar yanında kaldı
29. haftada ve yaklaşık 1500 gram doğmuştu. Beslenmesi iyi gitti ve bir haftalıkken serumu kesildi. Beyin ultrasonunda kanama saptanmadı (zaten böyle bir risk taşımıyordu). İlk göz muayenesinde gözünün arka tabakasındaki damarlar gelişmeye başlamıştı. 3.5 haftanın sonunda hep olumlu gelişmeler kaydetmişti. Beyin, göz gelişimi ve işitmesi normal. Tamamen normal olarak büyümesi bekleniyor.''Yoğun bakımındaki gelişmeler
''Ali’ye sağlanan bu bakımın ülkemizdeki yoğun bakımlara yayılarak standart haline gelmesi en büyük amacımız'' diyen Ali’nin doktorları Dr. Gülnihal Şarman ve Dr. Pınar Dayanıklı, şu bilgileri verdi:''Son 10 yıldır ülkemizde yenidoğan bakımında büyük gelişmeler oldu. Pek çok üniversite hastanesi, devlet hastaneleri ve özel hastaneler bebek yoğun bakım servisleri açtı. Deneyim arttıkça bebeklerimizin de yaşama ve sağlıklı olma şansları katlanarak artıyor. 2000’lerin başında bebek ölümleri binde 40 iken 6 - 7 yıl içinde binde 25’lere kadar düştü. AÇSAP’ın önderliğinde il il dolaşılarak hemşireler, ebeler, doktorlar eğitildi.
Bu arada görülen talihsiz bebek ölümleri, bebek yoğun bakım standartlarının geliştirilip, eksiklerin saptanmasını, yıllarca gözardı edilen kuvöz, hemşire ve personel eksikliklerinin giderilmeye çalışılmasını sağladı.''
Prematürelerin hastalıkları
25 - 26. haftalarda doğan bebeklerin hemen her sistemlerinde problem çıkabiliyor. 29 - 30. haftalarda ise bu sorunların sadece 1 - 2 tanesi yaşanır ve genellikle yaşanan hastalık seviyesi de o kadar ağır değildir. İşte Ali de haftası ve kilosu nedeniyle bu hastalıkları yaşamadı.
Dünyayla paralel başarı oranları
Ülkemizde bebekler dünyanın gelişmiş ülkelerindeki gibi bakılabiliyor. Ali’nin bakıldığı yenidoğan ünitesinde 1500 gramın altında doğan prematüre bebeklerin verileri dünyanın en büyük bebek yoğun bakım veritabanına kaydediliyor. Bu veritabanına tüm dünyadan 600 bebek yoğun bakım ünitesi kayıtlı, yılda 40 bin, 1500 gramın altında doğmuş prematüre bebek kaydediliyor. Her yıl sonunda gelen sonuçlara göre Amerikan Hastanesi Yenidoğan Ünitesi, 2003 - 2007 yılları arasında elde ettiği başarıların bazılarıyla en iyi ilk yüzde 5’e giriyor:
