Atatürk Ödülü mevzuat kurbanı

Türkiye'nin en önemli "Devlet Ödülü" niteliğindeki "Atatürk Uluslararası Barış Ödülü", iptal edilen yasanın yerine yenisinin çıkarılmaması nedeniyle mevzuat gereği ödül kurulu toplanamadığı için 7 yıldır verilemedi

Aydın Hasan

Atatürk Uluslararası Barış Ödülü, dünya barışına, uluslararası ilişkilerde dostluk, anlayış ve iyi niyetin geliştirilmesine, siyaset, bilim ve sanat alanlarındaki eserleri ve etkinlikleriyle Atatürk'ün "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" ilkesi doğrultusunda hizmetleri bulunan gerçek ve tüzel kişilere verilmesi amacıyla 1986 yılında ihdas edildi.
Ödül 1986'dan 2000 yılına kadar toplam 11 kişiye verildi. 1988, 1991, 1993 ve 1994 yıllarında ödüle değer kişi ve kuruluş olmadığı gerekçesiyle verilmedi. Ödül kurullarında dönemin başbakanları, genelkurmay başkanları ve bazı bakanlar da yer aldı.
Ancak, Anayasa Mahkemesi, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesine Dair 519 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin dayandığı 3911 sayılı kanunla kararnameyi iptal etti.
Ecevit hükümeti döneminde, 14 Mayıs 2002'de yeni kanun tasarısı Meclis'e gönderildi. Ancak, bu tasarı, Abdullah Gül hükümeti döneminde geri çekildi.
Atatürk Kültür Dil ve Tarih Kurumu'nun yapısını düzenleyen yeni yasa tasarısı 22 Mart 2005 tarihinde Meclis'e sevk edildi. Ancak, tasarı seçimlere kadar yasalaşamadığı için kadük hale geldi.
İçinde Başbakan ve Genelkurmay Başkanı'nın da bulunduğu Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Kurulu, yasa çıkmadığı için 2000 yılından sonra toplanamadı.
Bu nedenle 2000 yılından sonra Türkiye'nin en büyük devlet ödülü, mevzuat gereği verilemedi. Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu'nun resmi internet sitesinin Atatürk Uluslararası Barış Ödülü bölümünde, "2000 yılından bu yana ödül, ilgili mevzuat değişikliği çalışmaları nedeniyle verilememektedir" ifadesi yer aldı.


Ödül kimlere verildi?

1986: Eski NATO Genel Sekreteri Joseph Luns
1987: Federal Almanya Cumhurbaşkanı Richard Von Weizaecker
1989: Japon Prensi Takahito Mikasa
1990: 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren
1992: Afrika Ulusal Kongresi Başkanı Nelson Mandela (Ödülü kabul etmedi)
1995: Kızılay Derneği
1996: UNICEF
1997: Bosna - Hersek Türk Barış Gücü Görev Kuvveti
1998: Priceton Üniversitesi Öğretim Üyesi Profesör Bernard Lewis
1999: Eski Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev
2000: KKTC Birinci Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş
Kurul; 1988, 1991, 1993 ve 1994 yıllarında ödüle değer kişi ve kuruluş tespit etmedi.