İlave gelmezse önce sanayi gazı kesilecek

İran gazı kesildi, Türkiye alarma geçti. Erdoğan, Ahmedinecjad'la görüşecek. Botaş ise LNG arıyor. İlave LNG sağlanamazsa sanayide gaz kesintisi olacak

Gülçin Üstün

İran'dan Türkiye'ye gelen doğalgazın önceki gün kesilmesiyle arz talep dengesi bıçak sırtında sağlanırken, sorunun çözülmesi için hem diplomatik girişim başlatıldı hem de ilave kaynak arayışına hız verildi. Başbakan Tayyip Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecjad'ı arayarak doğalgaz kesintisinin sona erdirilmesini isteyeceğini söyledi. İlave gaz alımı için görüşmelerini sürdüren Botaş, kaynakların artırılamaması durumunda kesintili tarifeden sözleşme yapan sanayicinin gazını kesecek.
Türkmenistan'ın İran'a sattığı gazı kesmesinin ardından başlayan krizin Türkiye'ye etkisi dün de devam etti. Botaş, depolardaki gaz ve ilave alımlarla arz talep dengesini sağlamaya çalışırken Cezayir, Katar, Malezya gibi ülkelerden spot LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) alımı için gün boyu pazarlık görüşmeleri yürüttü. Rusya'dan gelen Mavi Akım ve Batı Hattı gazının bir miktar artırıldığı belirtildi. Buna göre, Batı Hattı'ndan gelen doğalgaz, yaklaşık 3 milyon metreküp artarak 39 milyon metreküpe yükseldi. Mevcut LNG kontratlarındaki esneklikleri kullanan Botaş, Silivri Depolama Tesisi'nden sağlanan 14 milyon ve Şahdeniz'den gelen 7 milyon metreküplük gaz ile 28 milyon metreküplük İran gazı açığını kapatmaya çalıştı. Sisteme verilen ilave gazın 22-23 milyon metreküp civarında olduğu ifade edildi. Botaş yetkilileri, ilave LNG kargolarının gelmesinin ardından bu kaynağın gazlaştırılarak sisteme katılacağı bildirdi.
Kesintinin başlamasının ardından gün boyu toplantı halinde olan Botaş yönetiminin, ilk etapta kendi sanayi tesislerinde kullanılmak üzere elektrik üreten otoprodüktörlerin gazını kesebileceği, ama bu seçeneğin ek gaz alınamaması durumunda devreye gireceği belirtildi. Botaş'ın sanayicilere henüz resmi bir bildirimde bulunmadığı kaydedildi.

Zam tartışması

Elektriğe konutta yapılan yüzde 15 zammın dağıtım, iletim ve perakende satış hizmet bedelinin eklenmesiyle yüzde 19.5'e yükselmesi tartışma yarattı. Kamuoyuna Erdoğan'ın ilave zamma kızdığı bilgisi yansırken, Erdoğan, gazetecilerin elektrik zammının gözden geçirilmesine yönelik talimatının olup olmadığını sorması üzerine böyle bir talimatı bulunmadığını bildirdi. Enerji Bakanlığı yetkilileri, söz konusu ek zammın 2006'da çıkan bir tebliğe dayanılarak yapıldığını kaydederek, "Zammın geri alınması söz konusu değil. Bu, ancak TEDAŞ ve 20 dağıtım bölgesinin yeniden tarife değişikliği için başvuru
yapması ile olur" diye konuştu.

Erdoğan devrede

Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Erdoğan, İran'la bir temasının olup olmayacağına ilişkin soruya, "Şu anda temastayız. Başta Sayın Ahmedinecjad olmak üzere, kendileriyle görüşüp, kesintiyi süratle ortadan kaldırmalarını rica edeceğim. Arkadaşlar bağlantı kurmaya çalışıyor" karşılığını verdi.
İran Ankara Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Müsteşarı Ahmed Nurani, Milliyet'e yaptığı açıklamada, İran'da da 17 kentte ve 600 köyde konutlarda gaz kesintisi yaşandığını, 21 kişinin donarak öldüğünü söyledi. "Elde olmayan sebeplerle gazı kestik" diyen Nurani, en geç 2-3 gün içinde az miktarda da olsa yeniden Türkiye'ye gaz vermeyi planladıklarını aktardı.

Elektrik krizi kapıda

Elektrik Üreticileri Derneği Başkanı Önder Karaduman ise, "Gaz kesilirse elektrik üretim maliyetleri artar ve elektrikte arz güvenliği riske girer" dedi. Botaş'ın ilk etapta sanayiye verilen gazı keseceğini vurgulayan Karaduman şöyle konuştu: "Her yıl aynı filmi izliyoruz. İki ülke arasında bir sözleşme varsa bunun dışına çıkmanın bir yaptırımı olmalı."