'Fantastik' tartışması

DERYA SAZAK

Milliyet okurları Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün ABD ziyaretini, geziye katılan Genel Yayın Yönetmenimiz Sedat Ergin'in kaleminden izledi.
Gül'ün Beyaz Saray'da ABD Başkanı George Bush'la yaptığı görüşmeyi 9 Ocak 2008'de 'Ziyaret olumlu geçti' başlığıyla yansıtan Ergin yazısında Bush'un Türkiye'yi, demokrasi ile Müslümanlığın bir arada yaşayabileceğini gösteren 'fantastik bir örnek' olarak nitelendirdiği bilgisine yer verdi.
Joshua Bear adlı okurumuz İngilizce 'fantastic' kelimesinin bu cümledeki anlamının 'muazzam', 'mükemmel' olduğunu Türkçede ise 'fantastik' kelimesinin 'hayali', 'gerçekte var olmayan' anlamına geldiğini hatırlatarak "İngilizce bilmeyen okurlarınıza, Bush'un mesajının anlamının tam tersini aktarmış olmuyor musunuz?" diye soruyor. Necdet Osam da şu notu geçmiş: "Türkçenin farklı dillerin baskısı altından kurtulması bağlamındaki çalışmaların önderliğini Osmanlı döneminde gazeteciler sadeleşme çalışmalarıyla başlatmıştı. Siz de bu mesleğin önemli bir temsilcisi olarak yabancı sözcükleri makalenizde kullanmamanız gerekmektedir.
Bundan daha da önemlisi, kullandığınız sözcüklerin sesbilimsel ve biçimbilimsel olarak aynı ama anlambilimsel olarak farklılık göstermesi okuyucularınızı yanlış bilgilendirmeye ve yönlendirmeye neden olacaktır.
Ne yazık ki söz konusu dilbilimsel olgu 'fantastik' sözcüğünü kullanmanızla gerçekleşmiştir."
Ergin ise şu açıklamayı yaptı:
Başkan Bush'un bu ifadesinde kullandığı 'fantastic' sözcüğünü Türkçeye çevirirken, bu sözcüğe kesinlikle 'düşsel' anlamını yüklemiş değilim. Galiba fantastiğin Türkçede de bu tür bir kullanımda pekâlâ "muhteşem" anlamını içereceğini düşündüm. Başkan'ın, Türkiye'nin demokrasi ile İslamı bir arada yaşatmasından söz ederken, düşsel bir duruma atıf yapmadığı aşikârdı. Ancak gelen tepkilerden ve uzmanların görüşlerinden hatalı olduğum sonucu çıkıyor.

Ombudsman'ın notu:

Tartışılan sözcüğü ABD Başkanı kullandığı için orijinali "Turkey is a fantastic model which shows that democracy and Islam can coexist" cümlenin çevirisindeErgin 'fantastik' nitelemesini korumuş. Ali Püsküllüoğlu'nun Türkçe sözlüğünde 'fantastik' kelimesi 'gerçekte olmayan, düş ürünü' olarak geçiyor. Laik- seküler vurgusu yapmadığına göre, Bush'un 'mükemmel' bulduğu, Türkiye'de 'İslam ve demokrasi'nin birlikte sürdürülmesidir!

okur@milliyet.com.tr
dsazak@milliyet.com.tr

Tel: 0212 505 62 03
Faks: 0212 505 68 09
Doğan Medya Center, Bağcılar 34204 İstanbul