ÜNLÜ İKTİSATÇI PROF. DARON ACEMOĞLU'NUN KRİZ ANALİZİ:

Önemli olan, kredi krizinin güven krizine dönüşmemesi

Acemoğlu, "ABD ekonomisi yavaşlayacak, bu kesin. Ama diğer konularda pek çok belirsizlik var. Krizin güven krizine dönüşmemesi için FED önlem almaya çalışıyor. Başarılı olup olmadıkları birkaç ay içinde belli olacak" dedi

Tuğba Tekerek

Dünyanın en önemli iktisatçıları arasında gösterilen ve halen ABD'deki ünlü Massachusetts Institute Technology'de (MIT) ders veren Ermeni asıllı, Türk vatandaşı iktisat profesörü Daron Acemoğlu, küresel dalgalanma ile ilgili olarak, "ABD ekonomisi yavaşlayacak, bu kesin. Ama diğer konularda pek çok belirsizlik var" dedi. Acemoğlu, Türkiye için de "Türkiye ekonomisi hâlâ politik nedenlerle oluşabilecek krizler karşısında çok kırılgan" diye konuştu.
2005'te, 'Ekonomi Nobeli'nin habercisi' olarak kabul edilen John Bates Clark madalyası alan Acemoğlu, Milliyet'in sorularını yanıtladı.

Uluslarası finans piyasalarındaki krizin seyri nasıl olacak?
Şu anda hisse fiyatlarında hızlı yükselişin ardından olanları ve yüksek riskli konut kredilerindeki krizin etkilerini görüyoruz. ABD ekonomisi yavaşlayacak, bu kesin. Ama diğer konularda pek çok belirsizlik var. Birincisi konut kredisi krizinin güven krizine dönüşüp dönüşmeyeceği.
Borsadaki hızlı düşüş ve finansal piyasalardaki likidite problemi gösteriyor ki böyle bir ihtimal var. FED bunların önünü almaya çalışıyor, başarılı olup olmadıkları birkaç ay içinde belli olacak.
Diğer belirsizlikler ise; ABD ekonomisindeki yavaşlamanın Avrupa Çin ve Hindistan'ın üzerinde geniş çaplı bir etkisi olacak mı? ABD borsaları bu ülkelerdeki borsaları etkileyecek mi?

ABD'deki kriz diğer ülkeleri ve Türkiye'yi ne ölçüde etkileyecek?
Bu haftanın başına kadar benim umudum özellikle Çin, Hindistan ve Türkiye'deki büyümenin ABD ekonomisindeki sarsıntıya dayanabilecek kadar güçlü olduğu yönündeydi. Asya borsalarındaki düşüş biraz sürpriz oldu. Bu düşüşlerin nedeni bu ülkelerin ABD'ye ihracat yapması. Ama bu meselenin küçük bir kısmı. Burada da güven krizi önemli. Özellikle de Asya'da ve Türkiye'de elinde ABD hissesi tutan şirketler var.
Bütün bunlar şu anlama geliyor, önümüzdeki aylarda belirsizlikler ve borsalarda inişler çıkışlar olacak. Bütün bunların kısa vadeli olmasını ve dünyadaki uzun vadeli pozitif gidişatı etkilememesini diliyorum.

Türkiye politik krize karşı kırılgan


Türkiye ekonomisinde son yıllarda görülen büyüme önümüzdeki yıllarda da sürebilir mi?
Temel göstergelere bakıldığında, ekonominin önümüzdeki 10-20 yılda, aşağı yukarı bugün gittiği yolda gitmemesi için hiçbir neden yok. Ama bu, problemler yok demek değil. Türkiye ekonomisi hâlâ politik nedenlerle oluşabilecek krizler karşısında çok kırılgan. Pek çok açıdan siyaset büyümenin önündeki gerçek engel.

Siyasi atamalar MB'nin bağımsızlığını geriletti


Türkiye'de son yıllarda gerçekleşen yapısal reformları nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bu adımların hepsi önemli. Türkiye ekonomisinin şu andaki başarısının ardında da kısmen bu var. Ancak, bunlar sadece ilk adımlar. Türkiye'de hala bazı kurumlar görece zayıf. Yargı, pek çok uluslararası kurumca çok verimli bulunmuyor.
Yolsuzluk yaygın ve iş kurmak hâlâ pahalı. Yapılacak daha çok reform var. Merkez Bankası'nın bağımsızlığı önemli bir adımdı. Ancak bugün AKP siyasi atamalar yaptığı için bağımsızlık açısından iki yıl öncesine göre daha geri durumda görünüyor.
AKP'nin kurumları reform etme taahhüdüne bağlı olduğu konusunda tam olarak ikna olmuş değilim. Kendi ideolojisiyle aynı çizgide üst düzey bürokratlar atamakla meşgul görünüyor.

Siz Türkiye'yi işlevsiz demokrasiler sınıfında değerlendiriyorsunuz. Son bir yılda seçim sürecinde yaşananları demokratik gelişim açısından nasıl değerlendiriyorsunuz?
Maalesef bu doğru. AKP'ye ilişkin bir takım kuşkular duymakla birlikte, son seçimlerin Türk demokrasisi için bir başarı olduğunu düşünüyorum. Demokrasinin pek çok yönü var. Bunlardan birisi seçimleri kaybedenlerin çoğunluğun kararını kabul etmesi.
Türkiye son seçimle bu yönde önemli bir adım attı. Bu AKP'nin demokrasi için oluşturduğu tehdidi küçümsemek anlamına gelmemeli. AKP, şu anki haliyle kurallara göre oynuyor. Ama daha güçlü olduğunda sistemi demokratik idealden uzaklaştırmaya başlaması gibi bir tehlike her zaman var.

Yavaşlama başladı bile


ABD ekonomisinde resesyonun önüne geçilebilir mi? Ne yapmak gerekiyor?
ABD ekonomisi önümüzdeki iki ya da üç yılda kesin olarak yavaşlayacak. Bu görülüyor. Son işsizlik verilerine göre hafif bir yavaşlama başladı bile ve piyasalarda büyük bir düşüş oldu. Konut kredisi krizinin ABD finansal sistemine ne kadar sert bir etki yapacağını henüz bilmiyoruz. Bazı büyük yatırım bankalarının zarar ettikleri kesin ama mesele bu zararların genel bir likidite krizine yol açıp açmayacağı konusunda düğümleniyor.

İyi yönetilirse...

Bu konuda işaretlerin tamamı olumlu değil ama şimdiye kadar açıklanan zararlar geniş çaplı bir bankacılık krizine yol açacak kadar büyük değil.
Eğer riskler iyi yönetilirse, sert bir resesyonun önüne geçilebilir. Ama yine de ABD'nin önümüzdeki iki üç yılda hızla büyümesi mümkün görünmüyor.