Güngör URAS Olayların içinden

Yabancı bonocuyu vergi değil kur kaçırır

Yerliler Hazine bonosu ve tahvil satın aldıklarında, Hazine tarafından ödenen faizden ( yüzde 10 vergi kesintisi yapılıyor. Ama ikametgahı yurt dışında olanlar (Yabancılar / Kara Bıyıklı Yabancılar ile Sarı Benizli Yabancılar ) vergi ödemiyor. Faizin tamamını ceplerine koyuyor.
Yerliler borsada satın aldıkları hisse senedini 1 yıl içinde satar, borsa dışında satın aldıkları hisse senetlerini 2 yıl içinde satar ve bundan kar ederler ise, satış fiyatı ile alış fiyatı arasındaki farkın yüzde 10'u kadar vergi ödüyor. Fakat Türkiye'de ikamet etmeyenler (Yabancı sayılanlar) için böyle bir vergi yok. Onlar kazancın tamamının alıp götürüyor.
Tüketici Dernekleri Federasyonu bu uygulama eşitlik ilkesine uygun olmadığı iddiası ile dava açtı. Ankara 3. Vergi Dairesi konuyu inceledi. "Türkler vergi verirken ikametgahı yurt dışında olanların vergi vermemesi, 1982 Anayasasındaki eşitlik ilkesiyle, 73'üncü maddeki vergilendirme ilkesine aykırıdır" diyerek, iptali için Anayasa Mahkemesi'ne götürülmesine ve mahkemenin kararına kadar davanın geri bırakılmasına karar verdi.

Vergiyi yerliler veriyor
Başlangıçta, yerli-yabancı farkı olmadan bono ve tahvilin faiz gelirinden ve borsa kazanından aynı oranda vergi kesiliyordu. Sonra ortaya değişik gerekçeler atıldı. Denildi ki,

Bono ve tahvil faizinden vergi kesilir ise yabancılar bono ve tahvil satın almaz.

Bono ve tahvil faizine vergi konulur ise, faiz o oranda artar. Hazine daha çok faiz ödemek zorunda kalır.

Borsadaki kazançlardan vergi kesilir ise yabancılar borsada alım satım yapmaz.

AB vergi mevzuatında "ikamet ilkesi" vardır. Kişi hangi ülkede oturuyor ise vergisini orada öder. Yabancıdan Türkiye'de vergi kesilemez. Bunun üzerine Maliye geri adım attı. Yabancı vergisi sıfırlandı. 2006'da Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen geçici maddeyle "Türkiye'de ikamet etmeyen yabancıların menkul kıymet gelirleri vergi dışı bırakıldı".

2007 sonu itibariyle bizim iç borçlanma kâğıtları (bono ve tahvil) stoğumuz 219.2 milyar dolar. Bunun 31.7 milyar doları yabancılar ait. Yabancıların iç borçlanma kağıtlarındaki payı yüzde 14.5 dolayında.

Yabancı kazanca bakar

Borsa'da yabancıların 70.3 milyon dolarlık hisse senedi var. Borsadaki yabancı payı yüzde 71. Borsada 1 yıl gibi bekleme yapmadan hisse alıp satanların çoğu yabancılar.

Vergi Konseyi Başkanı "Yabancıya vergi getirilir ise yabancılar kaçıp gidecek. Türkiye'de hiçbir aracı kurum kalmayacak" diyor.
Anayasa Mahkemesi'nin yerli-yabancı eşitliği gerekçesi ile yabancılara vergi getireceği bekleyişinde olanlar ise şunları söylüyor:

Önemli olan kararın geriye dönük uygulanmamasıdır.

Yabancılara tanınan vergi muafiyetinden yararlananların büyük kısmı "yurtdışından işlem yapan Türkler" (Kara Bıyıklı Türkler) dir. Bu nedenle büyük bir kaçış olmaz.

Gerçek yabancılar için Türk piyasasının cazibesi vergi muafiyeti değil, yüksek getiri oranıdır. Bu getiriyi sağlayan ise döviz kurunun sabitliği ve Türk prasının giderek değer kazanmasıdır. İşte bu nedenle yabancı vergiden kaçmaz.Kurdan kaçar.yabancılara şimdilerde kazandıran kurdur. Kurun yükseleceği kokusunu ise en erken yabancılar alır ve de paralarını alıp gider.

guras@milliyet.com.tr