Hurşit GÜNEŞ Gösterge

Ocak ayı mali disiplini olumlu ama...

Bu hafta ocak ayının mali disiplin verileri açıklandı. Bu veriler ilk bakışta seçimlerden bu yana yeniden mali disiplinin sağlandığını gösteriyor.
Bütçe açığı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 91 azalırken faiz dışı denge yüzde 306 oranında daha fazla vermiş. Bunda da en büyük etmen bütçe gelirlerindeki yüzde 27'lik artış. Tabii bu arada bütçe harcamalarında da yüzde 12'lik azalma olması olumlu gidişi çift taraflı hale getirmiş.
Önce harcamaları ele alalım. Faiz dışındaki en önemli kalem haline gelen cari transferlerdeki artış yüzde 5'te kalmış. Bu olumlu. Ancak ikinci önemli kalem olan personel giderleri memur maaşlarındaki katsayı artışına ve sayısal büyümeye bağlı olarak yüzde 11 artmış. Bu ise biraz yüksek.
Öte yandan üçüncü önemli kalem olan ve aslında mali disiplinin kestirme bir göstergesi olan mal ve hizmet alımlarında ise yüzde 26'lık bir artış olmuş. Yani hükümetin ciddi bir tasarruf politikası uyguladığını söylemek pek kolay değil.
Yatırımlarda ciddi bir azalma görülüyor. Ancak bunun da bütçe içinde payı çok sınırlı olduğundan katkısı da sınırlı oluyor. Kısacası, faiz dışı harcamalarda olağandışı bir başarı görülmüyor.
Bütçe harcamalarında en önemli gelişme faiz harcamalarındaki müthiş düşüş: Yüzde 39. Bunu mali disipline bağlamak saflık olur. Bu daha çok bu aya tekabül eden faiz giderlerinin olmamasından kaynaklanıyor.
Dolayısıyla bütçenin diğer faiz dışı kalemlerindeki gelişmeye paralel bir faiz harcaması oluşsaydı, bunu mali disiplinin yeniden sağlandığı biçimde yorumlamak mümkün olmazdı.

Vergi gelirlerindeki artış
Bütçenin gelir tarafında ise dikkat çeken biçimde vergi gelirlerinde önemli bir artış gözleniyor. Bu da gösteriyor ki, ekonomi ocak ayında oldukça canlı geçmiş. Nitekim tüketim verilerinden de bunu izliyoruz. Otomobil satışları olsun, diğer dayanıklı tüketim malları olsun, o denli canlı bir ay geçti ki, vergi gelirleri de tatmin edici biçimde artış göstermiş. Faiz gelirlerinde de görünür bir artış var: Yüzde 22.
Bütçede gelir kalemlerine daha ayrıntılı olarak baktığımızda gelir vergisi tevkif atında yüzde 26, kurumlar vergisinde, motorlu kara taşıtları vergisinde yüzde 36, KDV'de yüzde 18, Özellikle akaryakıt fiyatlarındaki yükselmeden kaynaklanan ÖTV'de yüzde 22 ve dış ticarette de yüzde 34'lük artışlar meydana gelmiştir.
Bu rakamlar nereden bakılırsa bakılsın olumlu. Ancak henüz yılın bir tek ayı üzerinden yorum yapmak pek sağlıklı olmayacaktır. Birkaç ayı daha görmekte yarar var.

Merkezi yönetim bütçe gerçekleşmeleri (ay içi)
		2007 Ocak	2008 Ocak	2008/2007
Harcamalar		18.487.861	16.305.696	-12 (%)
1-	Faiz hariç harcama	11.467.005	12.022.554	5 (%)
Personel giderleri		4.360.556	4.841.110	11 (%)
	Sosyal güv. kur. devlet primi	546.960	622.053	14 (%)
	Mal ve hizmet alımları	837.912	1.058.671	26 (%)
	Cari transferler	4.885.015	5.136.224	5 (%)
	Sermaye giderleri	145.987	15.692	-89 (%)
	Sermaye transferleri	324.667	29.463	-91 (%)
	Borç verme	365.908	319.341	-13 (%)
2-	Faiz harcamaları	7.020.856	4.283.142	-39 (%)
Gelirler		12.391.874	15.781.402	27 (%)
1-	Genel bütçe gelirleri	12.306.360	15.581.088	27 (%)
	Vergi gelirleri	11.076.715	14.158.887	28 (%)
	Teşebbüs ve mülkiyet gelirleri	387.637	406.004	5 (%)
	Faizler, paylar ve cezalar	801.905	981.610	22 (%)
	Sermaye gelirleri	9.188	8.103	-12 (%)
2-	Özel bütçeli idarelerin öz gelir.	81.287	108.950	34 (%)
3-	Düzen. ve denet. kurum. gelir.	4.227	91.364	2061 (%)
Bütçe dengesi		-6.095.987	-524.294	-91 (%)
Faiz dışı denge		924.869	3.758.848	306 (%)