Kadınların yaklaşık %10’unda görülen bir durumdur. Burada kastedilen ağrı devam eden, ilişkide hep var olan ağrıdır; bir kez ağrı duyulması ağrılı cinsel ilişki demek değildir. Sürekli olduğu durumlarda gecikmeden yardım alınmalıdır, sosyal ilişkinin de bozulmasına fırsat verilmemelidir.
 
Ruhsal durum önemli bir faktördür. Mutsuz, isteksiz durumlarda cinsel ilişki ağrılı olabilir. İsteksizlik aynı zamanda vajinal salgılara da etki ederek kurulu ve ilişkide ağrı ve yanmaya neden olabilir. Cinsel ilişki iki tarafın da hazır olduğu zamanlarda olmalıdır.
 
Vajinismus: Vajinal kasların kasılması ile ağrılı ilişki ya da hiç ilişkide bulunamama şeklinde olabilir. Hem yüzeysel hem de derin ağrı yapar. Cinsel ilişkide bulunamayan hastalar vajinal tampon kullanamaz, vajinal muayene olamaz ve smear alınamaz. Bu nedenle hastanın kendi sağlığı için de tedavi önemlidir.
Nedenleri arasında en sık rastlanan iki neden yetiştirilme şeklinin çok yasakçı olması, cinsel ilişkinin ayıp, pis bir şey olarak görülmesi ve çocukluk çağında cinsel tacize uğramış olmaktır.
 
Ağrılı cinsel ilişkinin tipleri nelerdir ?
Cinsel ilişki sırasında iki tip ağrı olabilir: yüzeysel ağrı ve derin ağrı. Bazen her ikisi de olabilir.
Derin ağrı nedenleri:
· Rahim ağzı ile ilgili nedenler: Penisin değmesi sırasında oluşan “çarpışma ağrısı”dır. Genellikle enfeksiyon nedeniyle olur.
· Rahim ile ilgili nedenler: Myomlar ve adenomyozis en sık rastlanan nedenlerdir.
· Endometriozis: Çikolata kisti olarak bilinen endometriozis her zaman kist oluşturmayabilir, karın zarında ve karın içindeki tüm organlarda yaygın küçük odaklar şeklinde bulunabilir. Ağrılı cinsel ilişkinin en sık rastlanan nedenidir. Hastanın adet ağrıları da genellikle çok şiddetli olur, bazen tuvalet sırasında da ağrı duyulabilir. Şikayetler genellikle adete yakın zamanlarda daha şiddetli olur.
· Yumurtalık kistleri: Kisti olan bir yumurtalık yer değiştirip penisin çarpabileceği bir pozisyona gelebilir. Bu durumda ilişki sırasında derin ağrı duyulur. Çikolata kistleri en sık rastlanan durumdur.
· Leğen kemiği içinde yaygın enfeksiyon: Başta klamidya enfeksiyonları olmak üzere çeşitli etkenler oluşabilir. Spiral kullanan kadınlarda biraz daha sık görülebilir.
 
Yüzeysel ağrı nedenleri:
· Vajinal kuruluk: Menopoz ya da isteksizlik nedeniyle olabilir.
· Vajina ve vulva enfeksiyonları: Mantar ya da trikomonas sık rastlanan nedenlerdir. Siğiller de ağrı yapabilir.
· Doğum kesilerinin (epizyotomi) ağrıları: Kayganlaştırıcılardan fayda görülemezse cerrahi düzeltme gerekir.
· İdrar deliğinin çevresindeki doku (karunkül): Ağrıya neden olduğunda küçük bir işlemle alınması gerekebilir.
· Vulvodini: Dış cinsel organ ağrısıdır. Dokunmakla bile hastayı sıçratacak kadar ağrı olabilir. Nedeni kesin olarak bilinememekle birlikte tedavisi mümkündür.
· Kanser: 40 yaştan sonra başlayan cinsel ilişki ağrısında akla gelmesi ve aranması gereken bir nedendir.
 
Laparoskopi ile ağrı tedavisi – LUNA
Derin ağrı durumlarında tedaviye yanıt alınamazsa laparoskopi çok yararlı bir girişimdir. Pelvisteki her problem hem görülebilir ve hem de aynı anda tedavi edilebilir. Görülen endometriozis odakları yok edilir, çikolata kistleri çıkarılır, abse içeriği temizlenir, yapışıklıklar giderilir, myomlar alınır. Ağrı duyusunu omuriliğe taşıyan sinirler kısmen kesilerek ağrı belirgin derecede azaltılabilir.

Prof. Dr. Tansu Küçük
Acıbadem Maslak Hastanesi
Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği