MAÇ BAŞLIYOR

     "Maç" denince aklınıza başka bir şey "gelemeyeceğinden" adım gibi eminim ama belirteyim gene de : "Futbol maçı!"

* * *
     Günümüzde büyük kitlelerin ilgi odağı haline gelen futbolun, ilk olarak nerede ve hangi tarihte oynandığı kesin olarak bilinmiyor.
     Fakat çeşitli kaynaklar insanoğlunun "top" ile oynamaya başlamasının tarihini çok eskilere dayandırıyor.

     Tarih kitapları, M.Ö. 2500 yıllarında Çin askerlerinin, deri veya ketenden yapılmış topları "tekmelemek" suretiyle yere dikili iki mızrak arasından geçirerek, "Tsu-Chu" adı verdikleri bir tür savaş talimi yaptıklarını yazıyor.
     Eski Mısır mezarlıklarındaki duvar resimlerinde de ayakla top oynayan insan figürlerine rastlanmış...

     Orta Asya Türkleri'ni konu alan "La Tartarie" adlı Fransızca eserde, Tsang kentinde, Türk boylarının kadın ve erkeklerden kurulu karma takımlarla, ellerini kullanmadan, topu sadece ayak ve kafaları ile kontrol ederek rakip kaleden içeri atmaya çalıştıkları ve adına "ayak topu" dedikleri bir oyundan bahsediliyor.

     Ünlü Türk düşünürü Kaşgarlı Mahmud ise, 1072-1074 tarihleri arasında kaleme aldığı "Divan-ı Lügat-i Türk" adlı eserinde yine eski Türk boylarının Orta Asya'da oynadığı "Tepük" adlı bir oyundan bahsediyor.
     Tepüğün kuralları günümüz futbolununkilere oldukça benzer; elle oynamak yasak, fauller tespit edilmiş, top oyun alanının dışına çıkarılmıyor...

     Futbol, tarih boyunca hemen hemen bütün medeniyetlerde benzer biçimlerde geliştikten sonra "bugünkü futbol"a en yakın şeklini 17. yüzyılda İngiltere'de alıyor.
     Ve oradan tüm dünyaya yayılarak büyüyor da büyüyor...

     Ve bugün futbol, kendimi bildim bileli hayallerimi süsleyen şeyi mucizevi bir şekilde gerçeğe dönüştürüyor; genci yaşlısı, kadını erkeği, iyisi kötüsü, imamı imansızıyla tüm insanları bir araya getirip sıkıca kenetliyor!
     Güneş gibi parlıyor bugün futbol; gölgeyi terkeden herkesin tepesinde din, dil, ırk ya da renk ayrımına varmaksızın parlıyor futbol. "Göz alıyor" futbol...

     Asıl kaynağını tespit etmekte güçlük çektiğim mutlu bir "ortak heyecandan" bahsediyor insanlar. Milli duygulardan! Kendilerini kandırıyor olduklarını, bu yaptıklarının aslında bir "boşluk doldurma", "bir şeyin yerine bir şey koyma", bir "açık kapatma" güdüsü olduğunu ne ben anlatabilirim onlara, ne de onlar anlamaya hazırlar...
     Bu bir aldatmaca!

* * *
     Hiçbir "oyun" sokaklara dökülüp güvenlik önlemlerini -hemde bu önlemlerden sorumlu "polisler"in gözü önünde- rahatça çiğneyebilmemizi haklı çıkaramamalı!

     Hiçbir "oyun" otomobilimizi yolun orta yerine çekip avaz avaz bağırarak elimizdeki bira kutularını etrafa saçabileceğimiz anlamına gelmemeli!
     Bırakın oyunu, ne olursa olsun, hiçbir güç silahlarımızı çekip (niye silahlarımız varsa bizim!?) "havaya ateş açarak" can almamızın haklı sebebi olamamalı!

     Maç günleri, şu tarihi günler(!), sokaktaki kadınlar "fanatikler" tarafından tacize uğramamalı mesela!
     Koca koca adamlar bu "oyun"un aşkına işi gücü kenara bırakıp denli densiz sözlerin avcuna mıhlanmamalı!

     İnsan, bastırılmış duygularını dışa vurmanın daha cazip bir yolunu bulmalı mesela!
     ..."bir şeyin" yerine "bir şey" koyarak, "kolay yollar" seçip körelmemeli insan, dönmemeli "taşkına"...

     "Küfür", "satır" ve "döner bıçakları"nın bu konuyla bir ilgisi olmamalı mesela!
     Futbol maçları sırasında içinde bulunduğum şu bina sallanmamalı, televizyon sesleri yankılanmamalı mesela!
     İnsanlar nerede olduklarını unutmamalı; birileri çalışırken birileri bağırmamalı mesela!

* * *
     "Elvis konserleri"ni izlerken ben açıyor muyum televizyonun sesini o kadar!? Olur olmaz bağırıp çağırıyor muyum orta yerde?!
     Zıplaya zıplaya, bir aşağı bir yukarı koşturup "ne güzel, ne güzel" diye sevinç çığlıkları içinde göbek atıyor muyum koştura koştura!?
     Hayır!
     Peki neden? Yoksa ben sevmiyor muyum Elvis'i? Yoksa koleksiyonunu yaptığım plaklar Elvis'in değil mi? Kandırıldım mı yoksa, siz kimsiniz, Elvis kim, ben kimim, Elvis de mi futbolcu yoksa!?

     Ben Elvis'e "AŞIĞIM!" oysa.

     Peki neden O'nu izlerken hezeyana boğulup "bağırmıyorum" dersiniz? Yo yo, "başkalarına duyduğum saygı"yla falan bir ilgisi yok bunun!
     Sebebi çok basit :
     BEN BİR DELİYİM!

* * *
     On yıl öncesine kadar kitap okumayı sevenler aynı zamanda futbola da düşkünlerse her iki tatmini birden yaşayabilmek için mutlaka yabancı dil bilmek zorundaydılar.
     Şimdi durum farklı; özellikle son 2-3 yılda yayınlanan futbol kitaplarının sayısı bir hayli arttı...

     Michael Coleman "Hain Futbol" adlı kitabını şöyle sonlandırıyor aynen:
     "..Kurallar çok değişti. Formalar çok değişti. Peki ne değişmedi diye soracak olursanız; değişmeyen tek şey futbol oynamanın heyecanı ve zevki. Futbol hala dünyanın en basit, ama en büyük oyunu. Öyleyse hemen topu kap! Sahaya çık! Futbol oyna ama faul yapma! (Hakemin seni görmediği zamanlar hariç.) Maç başlıyor... İyi eğlenceler..."

     Her ne kadar Coleman bir "kinaye" için açmış olsa da parantezini, futbol aşkıyla yanıp tutuşmadığımı haykıran ben ve "önyargılarım", "iki yüzle" oynanan bir oyunun hayata bu denli taşmış olmasından duyduğumuz endişeyi örtpas etmek istemediğimiz gibi, belki de ikiyüzlü olanın hayatın ta kendisi olduğu mihnetini çektiğimizden futbolun bu denli benimsendiği gerçeğine "kapatamıyoruz" kendi parantezlerimizi...

     Serhat Hürkan "Yıkılmayan İmparatorluk" adlı kitabında şöyle diyor aynen :
     "Bir sevda hali futbol. Aşk halinin bizatihi kendisi yani. Yani aşık olmak taraf olmakla eş anlamlı. Taraf olmaktan kastımız bî taraf olmamak. Yani takımımızın tribünü vücudumuzun yüreği gibi. E yürekte sevda olur... Sevda kapıdan girdi mi de akıl bacadan çıkarmış. Bu futbol aklımızı başımızdan aldı demeye getiriyoruz bir nevi. Bir nevi aşk halinden söz ediyoruz yani."

     Kendi yanlışını "kendi içinde" gayet iyi betimleyen bir anlatı; eklenecek bir şey yok.

     Ne bir oyun böyle ciddiye alınacak derecede "güçlü" ne de duygular bu denli basit bir sebebe dayandıralacak kadar "zayıf" olmamalı!

* * *
     "Ben takım tutmuyorum"
     ...dediğim zaman insanlar bu kadar şaşırmamalı mesela!
     "Futbolla ilgilenmiyorum"
     ...diyene bir uzaylıymış gibi bakılmamalı... Arkasından "bak bak, şu işte, futboldan anlamiyomuş, top galiba!" diye fısır fısır konuşulmamalı mesela!
     Kafalar böyle şeylere yorulmamalı!

     "Futboldan, futbolla ilgilenen herkesten ve futbolla ilgili her şeyden nefret ediyorum..."
     ... gibi bir önyargı bende hiç oluşmamalı mesela! Ve bu yazıyı okuyan "futbol manyakları" bana öfkeyle yaklaşmaya başladıklarında bu yaptıklarının da bir önyargı olduğunu göremeyecek kadar kör olmamalı!
     Hayır hayır, bu oyun bunu bize
yapmamalı!

     Bu oyun hakkında böyle ciddi(!) bir yazı bile yazılmamalı aslında! Konu futbol olunca bu kadar ünlem kullanılmamalı mesela!
     Sakin olmalı.
     Ve...
     Bu sadece bir oyun...
     Bu unutulmamalı!

ARASH AKHRAVI
E-MAIL : a.akhravi@milliyet.com.tr