Devir değişiyor ama bayram tebriği geleneği değişmiyor

İnternetten bulunan hazır metinler, isim-soyisimle bitirilecek mesajlar ve milyonların bayramını tek seferde kutlayacak sosyal medya gönderileri hazır mı? Yıllardır çağ değişti, teknoloji gelişti ama bayram mesajları asla son bulmadı. Değişen çağa her zaman uydurdu... Belli ki bu gelenek asla son bulmayacak. Bayramda beraber olamayan tanıdıklar birbirlerine bir şekilde ulaşacak.

Devir değişiyor ama bayram tebriği geleneği değişmiyor

Kartlar, mektuplar

Kartlar, mektuplar

Ev telefonunun yaygın olmadığı yıllarda insanlar, yanına gidemedikleri sevdiklerine özel günlerde kart ve mektup atarmış. Bu dönemi net hatırlayamasam da biliyorum.

Bayramlarda da bu kart gönderme, mektup yazma işi karşılıklı bir hal alırmış.

Tarihi eskiye dayanıyor muhtemelen, tam olarak bilmemiz mümkün değil.

Fakat mektup ve kart biraz daha özel uğraş istediği, nispeten el emeği gerektiren, vakit ayırıp postaneye gidilen bir kutlama yöntemi olduğundan, galiba kıymeti de daha fazlaydı.

Öyle herkese atılmaz, gerçekten önemsenen kişilere gönderilirdi.

"Toplu mektup gönderme" gibi bir uygulama yoktu tabii...

Nostalji tutkunu bir romantik olmadığım için "Aah ah o eski zamanlar..." demeyeceğim.

Söylemek istediğim; ezelden beri değişmeyen şeyin şu cümle olduğu: Bayramınız kutlu olsun.

"Aluo!"

"Aluo!"

Ev telefonlarının yaygınlaşması, mesafeler arası iletişimin artmasını sağladı ve uzakları yakın etti.

Haliyle bu kolaylık, bayram kutlamalarına da yansıdı ve akabinde herkes herkesi aramaya başladı.

Oturup tek tek, uzun uzadıya mektup yazmaya değmeyen herkes, bir anda telefonla aramaya değer oldu.

"Onu aramışken bunu da arayalım", "O, geçen bayram bizi aramıştı; biz de şimdi onu arayalım" gibi cümleler kuruldu.

Yine de bayram tebriklerinde telefonla araşma döneminin en güzel yanı, uzaktaki sevdiklerinin sesini duyabilmekti.

İnsanlar mektup aracılığıyla özlemlerini belirtmek için mektubun ucunu yakmak ya da göz yaşıyla kağıdın bir kısmını buruşturmak gibi yollar bulmuştu.

Telefon ise anlık, sesli bir iletişim sağladı.

Haliyle özlemi belirtmek için sesteki titreme, ağlarken burun çekme efektleri gibi güncellemeler geldi.

Birçok şey değişti ama sabit kalan şey: Bayramınız kutlu olsun.

"İi byrmlr"

"İi byrmlr"

Başlıktan da anlayacağımız üzere ev telefonlarının evrimleşmiş ve gelişmiş hali olan cep telefonları çıktığında işin içine SMS kavramı girdi.

SMS deliliği sağ gözle telefona bakarken sol gözle araba çarpmasın diye yolu kontrol ederek yürüyen bir nesil yarattı.

İşte bu nesil, bayram tebriklerinin formatını bir kez daha değiştirdi: Byrmnz ktlu olsn.

2000'li yılların başında hayatımıza giren cep telefonları, operatörlerin yaptığı 5 bin SMS, 10 bin SMS, 100 bin SMS, 6 milyon SMS gibi kampanyalarla adeta birer kısa mesaj canavarına dönüştü ve tek seferde 500 kişilik rehberin bayramını kutlama fırsatı verdi.

Hem de tek mesajla!

Şimdilerde WhatsApp ve benzeri mesajlaşma programlarının atası olan SMS, format değiştirmesine rağmen hala 'mesajlaşmak' adı altında kullanılıyor.

E tabii çoklu mesaj özelliği WhatsApp'ta da var.

Halka sesleniş

Halka sesleniş

Milenyumu biraz geçince sosyal medya peyda oldu.

Facebook diye bir şey çıktı ve hepimiz orada mülk sahibi olduk: Facebook duvarı.

Bu duvara arkadaşlarımız da, kendimiz de yazı yazabiliyorduk.

O halde bayramı seyranı tıpkı mesajla kutladığımız gibi buraya yazarak da kutlayabilirdik.

Çünkü neden yapmayalım?

Ve bir anda insanlar halka seslenme ihtiyacı hissetti.

Facebook iletilerinde arkadaşlarını, ailesini ve kendi çevresini aşıp tüm Türkiye'nin Zafer Bayramı'nı, tüm İslam aleminin Kurban Bayramı'nı, tüm dünyanın yeni yılını kutlayan insanlar görmeye başladık.

Mesajsa aynı: Bayramınız kutlu olsun.

Görüntülü konuşma

Görüntülü konuşma

Kamera teknolojisi bilgisayarlara ve daha sonra telefonlara entegre olduğundan beri uzaktaki sevdiklerimizi düzenli olarak görüntülü arıyoruz.

Mektubun ucunu yakmak, telefonda titrek sesimizi duyurmak derken artık özlediklerimizin suratını ufak bir ekranda görebiliyoruz.

Arama sebebiyse yine şu: Bayramınız kutlu olsun.

Bize her bayramdan geriye kalan...

Bize her bayramdan geriye kalan...

Kullanılan araç değişse de, kutlama şekli değişse de, üslup değişse de değişmeyen tek şey, beraber olamayan insanların bir şekilde birbirlerinin bayramını kutlaması.

Yarın bir gün teknoloji nereye gider, fütüristik iletişim araçları ortaya çıkar mı bilinmez, ama bayram tebrikleri yine çağın şartlarına ayak uyduracak: Bayramınız kutlu olsun.

turcel.orman@milliyet.com.tr
 

Bu makaleye ifade bırak