Ülsere yenik düşen centilmen şövalye

Hazırlayan: Tunç ALANKUŞ

Tam 28 yıl önce Nisan ayının 20'nci günü, satranç kariyerinin doruğundayken bir yıldız kaymıştı öteki dünyalara... Henüz 34 yaşındaki Edgard Colle tıpkı Morphy, Pillsbury ve Charousek gibi üretebileceğinin en iyisini üretemeden ayrılmıştı dünyadan. O zamanların amansız hastalığı olan ülsere yenik düşmüştü dahi oyuncu. Başarıları arasında 1926 yılında Meran, 1928'de Hastings ve 1930'da Scarborough'da birinciliği bulunan Colle'un aslında başarılı bir turnuva oyuncusu olduğu söylenemezdi. Müzmin hastalığı ülser ve gereğinden fazla turnuvada oynama zorunluluğu hak etmediği yenilgilere maruz bırakmıştı genç oyuncuyu. Agresif stili ve parlak kombinasyonlarıyla ünlü olan Colle'un adı haklı olarak Anderssen, Alekhine, Speelman gibi büyük taktisyenlerle birlikte anılmakta.
Büyük bir taktisyen olmakla beraber pozisyonel satrancı da neredeyse Capablanca'nın düzeyinde olan Colle'un erken ölümü ardında birçok soru işareti bıraktı. Yaşasaydı acaba evrensel stilin en büyük temsilcisi olabilir miydi bilinmez ama bize sunduğu güzellikler hala taze ve didaktik. Bir varyanta isim babası olmak gibi çok az oyuncuya nasip olan başarıya 34 yıllık kısa ömründe ulaşabilmişti büyük artist. Ünlü satranç yazarı Hans Kmoch bugün bile birçok oyuncuya rehberlik eden "Colle Sistemi"nin yaratıcısı için bakınız neler diyor:
"Birçok dahi satranççıya rastlayabilirsiniz. Çok iyi gazetecilere ve hoş sohbet insanlara da. Ama Colle gibi bir dostla milyonlarca insan içerisinde bile karşılaşamazsınız. Edgard para, şöhret ve onur arasında daima onuru ve gerçek başarıyı seçerdi. Tıpkı bir şövalye gibi herkesin yardımına koşardı. Onu hiçbir zaman sağlıklı görmedim diyebilirim. Sürekli doktor kontrolünde maçlara çıkmasına karşın bir gün bile yenilgisini hastalık mazeretine bağlamazdı. Aksine hep sağlığının iyi olduğunu söyler ve yenilgisini kötü oyununa bağlardı. Daima esprili ve arkadaş canlısıydı. Ama satranç tahtasında agresif ve uzlaşmaz bir savaşçıydı. Tüm oyunları emek ve çalışmanın ürünüydü. Eşsiz kazanma arzusuyla rakiplerini yıldırırdı. Ruhu vücuduna hükmederdi."
Aynı zamanda turnuvaya gelen en güzel kadın seyircileri kendisine bir mıknatıs gibi çeken Colle, onların biricik "darling"i idi.

E. Colle / E. Gruenfeld
Berlin, 1926
"En Güzel Oyun Ödülü"

1. d4 Af6 2. Af3 e6 3. e3 b6 4. Fd3 Fb7 5. Abd2 c5 6. 0 - 0 Fe7 7. b3 cxd4 8. exd4 d6 9. Fb2 Abd7 10. c4 0 - 0 11. Kc1 Ke8 12. Ke1 Vc7 13. Ve2 Kac8 14. Af1 Vb8 15. Ag3 Va8 16. Ag5 g6 17. Axf7! Şxf7 18. Vxe6+ Şg7 19. d5 Ac5 20. Af5+!! Şf8 21. Ve3 gxf5 22. Vh6+ Şf7 23. Fxf5 Fxd5 24. Kxe7+! Kxe7 25. Vxf6+ Şe8 26. Vh8+ Şf7 27. Fxc8 Terk

E. G. Winter / E. Colle
Scarborough, 1930

1. d4 Af6 2. c4 e6 3. Ac3 Fb4 4. Vb3 c5 5. dxc5 Ac6 6. Af3 Ae4 7. Fd2 Axc5 8. Vc2 f5 9. e3 0 - 0 10. a3 Fxc3 11. Fxc3 b6 12. Fe2 Fb7 13. 0 - 0 Kc8 14. Kfd1 Ve7 15. b4 Ae4 16. Fe1 Kf6 17. Ad4 Kg6 18. Ff1 Ag5 19. Şh1 Axd4 20. exd4 Af3! 21. Terk (21. d5 Vh4, 22. h3 Vxh3+ +- veya 22. gxf3 Vg5 ve +-)

Oskam / Colle
Margate, 1923

1. e4 c5 2. Ae2 e6 3. Abc3 d5 4. exd5 exd5 5. d4 Af6 6. Fg5 Fe6 7. g3 Ac6 8. Fg2 h6 9. Fxf6 Vxf6 10. Axd5 Fxd5 11. Fxd5 0 - 0 - 0 12. dxc5 Fxc5 13. 0 - 0 h5 14. Ac3 Ae5 15. Ae4 Vf5 16. c4 Fb6 17. Ve2 h4 18. c5 Kxd5 19. cxb6 Af3+ 20. Şh1 axb6 21. Kac1+ Şb8 22. Kc3 Axh2! 23. g4 Axg4 24. Kg1 Vxe4+ 25. Terk

alankus@turk.net