Emeklilik süresini etkileyen faktörler

Emeklilik için temel parametrelerden biri olan sigortalılık süresi bazı özel durumların varlığı halinde farklı belirlenir. Sigortalılık sürelerini etkileyen faktörlerden başlıcaları olan 18 yaş öncesinde başlayan prim ödeme hali, çırak ve stajyerlik gibi faktörlerdir. Doğum ve askerlik ile yurt dışı çalışma da emeklilik süresine etki eder.
18 yaş öncesi başlayan sigortalılık: Kademeli emeklilik uygulamasına geçmeden önce 25 yıl sigortalılık süresi, beş bin gün prim ödeme şartını tamamlayanlar yaşı beklemeden emekli olabilseler de 1 Nisan 1981 tarihinden sigortalı olanlar hakkında sigortalılık süresinin 18 yaşın doldurulduğu tarihten başlayacağı hükmü gereği erkek sigortalılar 43, kadın sigortalılar ise 38 yaşından önce emekli olamamaktaydı.
Kademeli emeklilik uygulamasıyla birlikte işe giriş tarihine göre belirlenen yaş şartı arandığından ve ilk kademe kadınlar için 40 erkekler için 44’ten başladığından 18 yaş öncesinde sigortalılık başlangıcı olanlar açısından bir kaybın söz konusu olmayacağını söyleyebiliriz.
Dolayısıyla ilk defa sigortalı olduğu tarihte 18 yaşından küçük olan kadınlar için 20 yıl erkekler için 25 yıl sigortalılık süresini hesaplamanın anlamı olmayacaktır. Zira bu kişiler emeklilik için aranan yaşı tamamladığında sigortalılık sürelerini otomatikman sağlayacaktır.
1 Ocak 1970 doğumlu olan ve 15 Mart 1982 tarihinde 12 yaşında sigortalı olan erkek 25 yıl sigortalılık süresi, 5075 gün prim ödeme ve 46 yaşa tabidir. Her ne kadar 25 yıl sigortalılık süresini 18 yaşını doldurduğu tarihten 25 yıl sonra yani 1 Ocak 2013 tarihinde tamamlamış olsa da emekli olmak için 46 yaşını dolduracağı 1 Ocak 2016 tarihini bekleyecek ve en erken 5075 gün prim ödemek şartıyla 1 Ocak 2016 tarihinde emekliliğe hak kazanacaktır. Özellikle vurgulamak isterim ki; 18 yaşından önce sigortalı olanların bir hak kaybı söz konusu değildir. Ancak bu durum 4/a sigortalıları yani SSK Siğortalıları için geçerlidir.
Çıraklıkla sigorta: Öncelikle, çıraklık başlangıcının sigorta başlangıcı sayılmayacağını belirtmemiz gerekir. Mesleki eğitimi gören öğrenciler hakkında iş kazaları ve meslek hastalıkları hükümleri gereği aday çırak, çırak ve öğrenciler adına bu süreler içinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri ödenmediği için çıraklık başlangıcı sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmez. Dolayısıyla çırakların sigorta başlangıcı ilk defa malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödedikleri tarih olacaktır.
Hizmet birleştirilmesi: Birden fazla sosyal güvenlik kurumuna tabi çalışması olanların sigortalılık süresinin başlangıcı 2829 sayılı yasanın 6’ncı maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, kurumlardan herhangi birine ilk defa sigortalı olunan tarih, sigortalılık süresinin başlama tarihidir. Örneğin; 1 Ocak 1998 tarihinde SSK sigorta başlangıcı olan ve öncesinde 25 Ekim 1986 tarihinde Bağ-Kur prim ödemesi bulunan kişinin ilk defa sigortalı olduğu tarih 25 Ekim 1986’dır. SSK şartlarından emekliliği ise 25 yıl sigortalılık süresi, 49 yaş 5300 gün olarak belirlenir.
Borçlanmalarda sigortalılığın başlangıcı: Sigortalılık süresinin başlangıcının tespitinde askerlik, yurt dışı hizmet ve diğer borçlanmalar (doktora, avukatlık stajı gibi) ile itibari hizmet süreleri de önemli rol oynar. Borçlanılabilecek bu süreler ilk defa sigortalı olunan tarihlerin öncesinde ise sigortalılık başlangıcı da değişecektir. Çünkü, bu tür borçlanmalar sigortalılığın başlangıç tarihini geriye götürür. 02.01.1960 doğumlu olan ve ilk defa SSK’ya tabi bir işte 1 Ekim 1984 tarihinde çalışmaya başlayan sigortalı, 1981-1983 yılları arasında toplam 20 ay askerlik yapmışsa, askerlik borçlanması yapması halinde sigortalılık başlangıcı 1 Şubat 1983 tarihine gelmiş olacaktır. Askere gitmeden önce sigortalı olmuş ise, borçlanmayla yalnızca gün sayısını artırma imkanı vardır. Sigortalılık başlangıcı değişmez.
Özellikle belirtelim ki; doğum borçlanmaları da sigortalılık süresini geriye götürmez.