Ben bir ceviz ağacıyım tabanca kabzasında

Anadolu'nun asırlık ceviz ağaçları tüfek dipçiği, tabanca kabzası yapılmak üzere kesilip ihraç edilince, baklavacılar ceviz sıkıntısı çekmeye başladı. Türkiye ithal cevize muhtaç oldu

Ben bir ceviz ağacıyım tabanca kabzasında





Annem, "Oğlum, cevizi kargalar diker" derdi. Karga, yemek için götürdüğü cevizi ağzından düşürür. Eğer o ceviz uygun bir yere düşerse orada tutunup fidan olur. Anadolu insanı ceviz dikmekle, ceviz bahçesi yetiştirmekle uğraşmaz. Bir zamanlar ceviz zenginiydi bu ülke. Ama dedelerimizden kalan cevizler kesilip satıldı, parası ile oğlana düğün yapıldı, tarlaya traktör, eve radyo, dikiş makinası alındı. Ama yerlerine yenileri dikilmedi...
Kime mi satıldı? Biz asırlık ceviz ağaçlarını acımadan kesip Avrupa'ya ceviz kütüğü olarak ihraç ettik. Kestiklerimizin yerine de yenilerini yetiştirmedik. 30 metreye kadar boylanan asırlık cevizleri kesip tabanca kabzası, tüfek dipçiği yapılması için kütük olarak yurtdışına sattık. Kütük olarak ucuza satacağımıza mobilya yaparak ihraç etmeyi düşünmedik.
Şimdi ciddi bir ceviz sıkıntısı yaşanıyor. Gıda sanayii ithal cevizle durumu idare ediyor. Baklavacılar, helvacılar Moldovya'dan, Romanya'dan, Bulgaristan'dan, Kazakistan'dan ithal edilen, İran'dan kaçak getirilen cevizi kullanıyorlar. Mobilyacılar ise ceviz kütüğünden çoktan vazgeçtiler, ithal Afrika ağaçları ile işi idare ediyorlar.

Ceviz katliamı
42 yıl devlete hizmet ettikten sonra Orman Bakanlığı Müsteşarı iken emekli olan Turan Günay, yazdığı "Ormancılığımızın Tarihine Kısa Bir Bakış" adlı kitabında, geçtiğimiz yüzyılda, Anadolu'da yaşanan ceviz ağacı katliamını anlatıyor:
"Anavatanı İran, Kuzey Irak, Suriye ve Anadolu olan ceviz ağacı, 16'ncı asırda İngiltere'ye, 17'nci asırda Amerika'ya götürüldü. Kral ve aristokrat sofralarını süslediği için 'kral ceviz' olarak anıldı. Açık kahverengiden koyu kahverengiye kadar değişen rengi, sert yapısı, özellikle 'ur' yapma özelliğine bağlı olan desenli dokusu onu mobilya endüstrisinde çok değerli bir hammadde haline getirdi.
Silah endüstrisinde son yıllara kadar dipçik, kabza yapımında, çeşitli endüstri dallarında, makina aksamlarının çeşitli yerlerinde hep ceviz odunu kullanıldı. Mobilya endüstrisindeki yeri ise halen 'doldurulamaz'dır.
Bu nedenle Avrupa, 'simsar'lar aracılığı ile yıllarca Anadolu'dan ceviz kütüğü topladı. Simsarlar Anadolu'nun ücra köşelerine kadar ulaşarak, yoksulluk içinde kıvranan insanlarımıza parayı bastırarak hemen hemen tüm cevizleri satın alıp, tomruk haline getirerek yurtdışına gönderdiler.
60'lı yılların sonuna gelindiğinde maalesef Türkiye'de ve Ortadoğu'da ceviz kalmamış gibiydi. 70'li yıllarda günlük gazetelerden birinde bir haber gözüme ilişmişti. Alman ağır endüstri devlerinden, ünlü silah imalatçısı Krupp firmasının, Türkiye ve Ortadoğu'dan ceviz kütüğü toplama işlerini yürüten ve bu işi gayet başarılı bir şekilde yapan 'simsar'ına, Krupp Kamyonu hediye edilmişti.
Yaptığım uzun seyahatlerde limanlarda, tren istasyonlarında, köy ve kasaba meydanlarında yüklenmeyi ve sevk edilmeyi bekler halde gördüğüm ceviz kütüğü istifleri bir film şeridi gibi gözlerimin önünden geçmiş ve kendi kendime 'bu işin sonu belliydi' demiştim. Evet o yıllarda Ortadoğu'da ceviz bitmişti."

Kapama ceviz bahçesi
Olayın bir tarafında da gıda sanayinin çektiği sıkıntılar var. Susam, Tahin, Helva ve Reçel Sanayicileri Başkanı Necati Göksu, "Kargaların dikeceği cevizi beklemeyiz" diyor. Kısa adı Suther olan Gıda Sanayii ceviz sıkıntısı çekiyor. Yerli ceviz ihtiyaca cevap vermiyor. Baklava, helva, çörek, börek yaparken pahalı ithal ceviz kullanıyoruz. Gıda sanayii, Moldovya'dan, Bulgaristan'dan, Kazakistan'dan ithal edilen, İran'dan kaçak gelen cevizle günü kurtarıyor. Türkiye, 2001 yılında 800 bin kg. ceviziçi, 1.6 milyon kg. kabuklu ceviz ithal etti. Halkımız tel kadayıfa ceviz koymayı çoktan unuttu. Çocuklarımız ceviz sucuğunu, koz (ceviz) helvayı tanımıyor.
Acil olarak kapama ceviz bahçeleri kurmalıyız. Orman Bakanlığı, ceviz, kestane, ıhlamur ormanları oluşturmak için derhal harekete geçmeli. Sayısı 126 olan devlet fidanlıklarında ceviz fidanı yetiştirilerek bedava dağıtılmalı."

Ne yapmalı?
Ceviz fidanı dikenlerin, kapama ceviz bahçesi kuranların sayısı hızla arttıyor. Ama ceviz ağacı 20 yaşında tam verime geldiği için, üretim artışı için daha uzun bir süre beklememiz gerekiyor.
Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü ile Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, ceviz konusunda yaptıkları araştırmalarla öne çıkan kuruluşlar. Ceviz bahçesi kurmak isteyenler bu iki kuruluştan ve piyasadaki ciddi fidanlıklardan yardım alabilirler.
Araştırmacılar, ceviz bahçesi kurmak isteyenlere şu çeşitleri tavsiye ediyorlar: Yalova1, Yalova3, Yalova4, Bilecik, Şebin, Gültekin1 (KR1), KR2 (Yavuz1), Kaplan 86, Şen1 (24-KE25), Tokat1 (60 TU1)

Ceviziçi 24 milyon lira
Kayınvalidem, bayramlarda elini öpmeye gittiğimizde bize kendi eliyle yaptığı baklavayı ikram eder. Geçen yıl bayramda yine gittik. Önce çay, kahve, arkadan
baklava geldi. Yedim baktım.. Baklavanın içinde ceviz yok. 'Niye?' diye sorunca
Seher Hanım, "Ah evladım!" diye yakındı, "Ceviziçinin kilosu 18 milyon lira olmuş, alamadım" dedi.
Çok şaşırıp ufak bir araştırma yapmıştım. Ne 18 milyonu? Kuruyemişçilerde ceviziçinin kilosu 20 - 22 milyon liraydı. Bu yazıyı hazırlarken Ataköy'de bir kuruyemişçiye girdim. "Ceviziçi kaça?" diye sorduğumda adam "23 milyon lira" deyince inanmak istemedim. Biraz ötedeki kuruyemişçiye aynı soruyu sorunca "24 milyon lira cevabı" aldım.

Para ağacı
Orman Bakanlığı Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü'nün yayınladığı broşürün "Cevizin Ekonomimize Kazandırdıkları" başlıklı bölümünde şu ifadeler yer alıyor:
"Tohumdan üretilen ceviz ağacının verimi 30 kilodur. Aşılı ceviz ağacı ise;
5 yaşında 3 - 5 kilo, 10 yaşında 5 - 15 kilo, 15 yaşında 40 - 50 kilo, 20 yaşında ise 100 - 150 kilo ürün verir. Verimli çağında herbir ceviz ağacı, meyve açısından 2 adet, kesim çağına geldiğinde ise kütük açısından 15 adet Cumhuriyet altını demektir. Bir dekara 10 adet ceviz diktiğinizde her yıl 20 Cumhuriyet altını kazanırsınız.

Kalbin dostu
Dostum eczacı Hüseyin Duman, "Arkadaşım Dr. Rasim, ABD'de by - pass olduğunda doktorları her gün 4 tane ceviz yiyeceksin demişler" diyerek, eczaneye gelen herkese ceviz tavsiye ediyor. B1, B6, C ve E vitaminleri açısından çok zengin olan cevizin 100 gramında 670 kalori var. Kolestrol içermeyen ceviz, kalsiyum, fosfor, potasyum, magnezyum, bakır, çinko ve demir açısından da eşsiz bir mineral kaynağı. Gümüş iyonları ihtiva eden ceviz, beynin hatırlama bölümü hücrelerini besliyor. Bu nedenle unutkanlığa karşı cevizin koruyucu etkinliği var.



BUSINESS



















19 Eylül 2019 Magazin Bülteni.

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber