Yurtdışından elde edilen ücretler beyana tabi

Yurtdışından elde edilen ücretler beyana tabi




Gelir Vergisi Kanunu'muza göre ücret tanımına uymayan bazı ödemelerin de ücret sayılacağı hükme bağlanıyor. Yönetim ve denetim kurulu üyeliği nedeniyle alınan ücretlerle, sporcuların transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler gibi...
Bilindiği gibi işverenler tarafından hizmet erbabına (personele) ödenen ücretler üzerinden vergi kesintisi yapılıyor. Ücret sayılan ödemeler de kesintiye tabi. Ücretler için diğer gelirlerden farklı özel bir tarife geçerli.
Ücret gelirleri için beyanname verilecek mi? Veya başka gelirler nedeniyle beyanname verilmesi gerektiğinde ücret gelirleri bu beyannameye eklenecek mi?
Ödenirken üzerinden vergi kesintisi yapılmamış ücretler, tutarı ne olursa olsun beyana tabi. Bunlara tipik örnek yurtdışından elde edilen ücretlerdir. Ancak kanunî ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin Türkiye'deki irtibat bürolarında çalışanlara, işverenin Türkiye dışında elde ettiği kazançlarından döviz olarak ödediği ücretler gelir vergisinden müstesna.
Vergi kesintisine uğramış ücretlerin beyan edilip edilmeyeceği ise kaç işverenden alındığına göre değişiyor. Tek işverenden alınan ücretler: Tek işverenden alınan ücretler, hiçbir kayıt ve şart aranmaksızın ve tutarı ne olursa olsun beyan dışı. Başka gelirler dolayısıyla beyanname verilmesi halinde de tek işverenden alınan ücretlerin beyannameye dahil edilmesi gerekmiyor.
Birden fazla işverenden alınan ücretler: Birden fazla işverenden alınan ücretler prensip olarak beyana tabi. Çünkü her işveren vergi kesintisi yaparken birbirinden bağımsız olarak hareket ediyor. Yani vergi tarifesini diğer işverenden alınan ücretleri dikkate almadan uyguluyor. Bu da aynı tutarda ücreti tek işverenden alan kişilerle, birden fazla işverenden alanlar arasında farklılığa neden oluyor. Birden fazla işverenden alanlardan daha az vergi kesiliyor.
Birden fazla işverenden alınan ücretler, birinci işverenden sonraki ücretlerin yıllık tutarı belli bir haddi (2003 yılı için 12 milyar, 2004 yılı için 14 milyar lirayı) aşmadığı takdirde beyana tabi değil. Birinciden sonraki ücretler haddi aştığında hem birinci hem de sonraki ücretler beyana tabi hale geliyor.
Başka beyana tabi gelirlerin mevcudiyeti bu durumu değiştirmiyor ve etkilemiyor. Başka bir deyişle, ücretlerin beyan edilip edilmeyeceğini sadece ücret gelirleri belirliyor.
Diğer gelirlerin beyan edilip edilmeyeceğinin belirlenmesi sırasında da, 2003 yılı için geçerli 12 milyar liralık beyan sınırının hesabında, tek işverenden alınan ücretlerle, birinci işverenden sonraki işverenlerden alınan ücretlerin12 milyarı aşmaması koşuluyla birden fazla işverenden alınan ücretler, dikkate alınmıyor.
Eski yıllardan farklı olarak, 2003 yılından itibaren karşılaştırmaya esas alınacak tutarlar gayrisafi (brüt) tutarlar olmayıp, beyannameye intikal ettirilecek yani beyan edilecek rakamlar olacak. Çünkü kanunda "vergiye tabi gelir " ibaresi kullanılmış. Bu da matrahı ifade ediyor. Bu nedenledir ki, brüt ücret rakamlarından sigorta primi, sendika aidatı ve özel gider indirimi tutarları düşülerek değerlendirme yapılacak.
Emekli aylıkları gelir vergisinden müstesna olduğundan, bunların beyannameye dahil edilmeleri söz konusu değil.
Sporculara yapılan ücret ödemeleri 2007 yılı sonuna kadar gelir vergisinden müstesna olduğu için, bu gelirler üzerinden yapılan yüzde 15 oranındaki vergi kesintisi nihai vergi haline geliyor.
Birden çok işverenden alınan ücretlerin beyan edilmesi durumunda, beyan edilecek ücret özel gider indirimi uygulandıktan sonra kalan tutar olacak, hesaplanan vergiden de özel gider indirimi düşüldükten sonraki vergi miktarı (yani fiilen kesilen vergi - alınan vergi iadesi) mahsup edilecek. Aşağıdaki örneklerde yer alan ücretlerin hepsinin özel gider indirimi, özel indirim ve sigorta primi düşülmüş tutarlar olduğu varsayıldı.

Örnek 1
Ahmet Bey'in 2003 yılı gelirleri, tek işverenden aldığı 20 milyar ücret geliri ile 2 milyar repo ve 15 milyar lira mevduat faizinden oluşmaktadır. Ahmet bey ücreti tek işverenden aldığından ücret geliri için beyanname vermeyecektir. Repo ve mevduat faizleri de 2003 yılında beyan dışı olduğundan Ahmet Bey'in beyanname vermesine gerek yoktur.

Örnek 2
Ayşe Hanım'ın 2003 yılı gelirleri şu unsurlardan oluşmaktadır:
- 25 milyar repo geliri,
- 10 milyar MKYF kâr payı,
- 50 milyar 2002 yılında ihraç edilmiş Hazine Bonosunun faizi,
- İki işverenden ücret (birincisi 80 milyar, ikincisi denetim kurulu üyeliği nedeniyle 10 milyar).
Ayşe Hanım'ın gelir unsurların beyan durumu şöyle olacaktır:
- Repo ve MKYF kâr payı beyana tabi değildir.
- Hazine bonosu faizi 2003 yılı için geçerli istisna tutarı 121 milyar 794 milyon liradan düşük olduğu için beyan edilmeyecektir.
- Birden fazla işverenden alınan ücretler, ikincinin tutarı 12 milyar lirayı aşmadığı için beyan dışıdır. Ayşe Hanım beyanname vermeyecektir.

Örnek 3
Mehmet Bey'in 2003 geliri aşağıdaki gibidir.
- Birinci işverenden ücret 30 milyar,
- İkinci işverenden ücret 5 milyar,
- İşyeri kirası (brüt) 10 milyar,
- Konut kirası 9,5 milyar.
Ücret gelirleri kesintiye maruz kaldığı ve birinci (en yüksek) ücretten sonraki ücretin tutarı 12 milyar lirayı aşmadığı için beyan edilmeyecektir. Konut kira gelirinden, 2003 için geçerli istisna tutarı 1,5 milyar lira düşüldükten sonra kalan tutar beyan edilecektir.
İşyeri kira gelirinin beyan edilip edilmeyeceğini, beyana tabi gelirler toplamının 12 milyar liralık beyan sınırını aşıp aşmadığı belirleyecektir. Haddin hesabında beyana tabi olmayan ücretler dikkate alınmayacaktır. Örnekteki kişinin götürü gider yöntemini tercih ettiği varsayalım. Bu takdirde yüzde25 götürü gider indirimi düşüldükten sonraki konut ve işyeri kira geliri toplamı (10 + 8 ) x yüzde75 =13,5 milyar lira olacak ve bu tutar 12 milyar liralık beyan sınırını aştığından, işyeri kira gelirleri de beyan edilecektir. Hesaplanan vergiden yıl içinde kiracı tarafından kesilen vergiler mahsup edilecek, kalanı iki taksitte (mart ve temmuz) ödenecektir.

Örnek 4
Deniz Hanım'ın 2003 yılı gelirleri şöyledir:
- Birinci işverenden 30 milyar, ikinci işverenden 15 milyar ücret,
- İşyeri kirası (yüzde 25 götürü gider indirilmiş tutar) 10 milyar.
İkinci ücret 12 milyarı aştığından her iki ücret de beyan edilecek. İşyeri kirası 12 milyar liranın altında kalsa da, beyanı gereken gelirler toplamı (30 + 15 + 10 =) 55 milyar lira, 12 milyarın üzerinde olduğundan, işyeri kira gelirleri de beyan edilecek. Görüldüğü gibi, ikinci ücret 12 milyar lirayı aştığı için haddin hesabına ücretler de dahil edilmiştir.



BUSINESS





















Kara delik fotoğrafını çeken Türk: Feryal Özel - Röportaj2019 Nisan'da yayınlanan kara delik fotoğrafını çeken ekibin üyesi, NASA'da çalışan Feryal Özel ile röportaj yaptık.

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber