Genç dahi Zeren’i MIT ve Harvard paylaşamadı

SERKAN ARMAN

ABD’li mikroçip devi Intel’in düzenlediği geleneksel Intel Uluslararası Bilim ve Mühendislik Fuarı’nda (ISEF) Türkiye’yi temsil eden ‘genç dahiler’ ödüllerle döndü. Bu yıl 61’incisi düzenlenen ISEF’te Türkiye, TÜBİTAK ve INEPO tarafından seçilen 7 projeyle temsil edildi. 49 ülkeden 1500’ün üzerinde rakiple yarışan Türkiye’nin genç dahileri, 4 ödül kazandı.
İzmir Özel Fatih Fen Lisesi’nden İdil Özdamar (15), güneş pillerinde kullanılacak özel bir madde keşfiyle mühendislik alanında üçüncülük ödülüne layık görüldü. Bakır kullanılan yeni bir sentezle güneş pillerinin verimini artıran ve toksik maddeleri en aza indiren Özdamar’ın projesi, ABD Hava Kuvvetleri’nin de ilgisini çekti. Özdamar’ın projesinin sergilendiği alanı ziyaret eden bir asker konuyla ilgili bilgi aldı. Buluşuyla ilgili patent başvurusu yaptığını belirten Özdamar, projesinin bu yıl ABD’nin Houston kentindeki I-SWEEEP çevre yarışmasında da altın madalya kazandığını söyledi. 

Literatüre girdi
Yarışmaya matematik dalında katılan Ankara Fen Lisesi’nden Safa Çiçek (17) ise dördüncülük ödülü kazandı. Çiçek, cebirsel yollardan çözümü uzun ve zor olan soruların Barizantrik Koordinatlar’la kolayca çözülebileceğinden hareketle bilinen teoremlerin yeni ve kolay ispatlarını yaptı.
Ayrıca üçgen geometrisinde bilinmeyen yeni özellikler elde etti. Çiçek, “Soyut geometride literatürde olmayan 10 özellik elde ettim. Bunlar astrofizik ve bilgisayarlarda 3D grafik sistemlerinde de kullanılabilecek” dedi.
Yine Ankara Fen Lisesi öğrencisi Zeren Aksu (18) da ISEF’te biyoloji dalındaki projesiyle iki ödül birden kazandı. Oksijenin soğuk plazma ortamında mikroorganizmalar üzerindeki etkilerini araştıran Aksu, ışın yardımıyla cilt kanseriyle mücadele üzerine bir proje hazırladı. Aksu’nun projesine evrenin nasıl meydana geldiğini anlamak için protonları çarpıştırarak tüm dünyanın ilgisini çeken İsviçre’deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) ve Plazma Bilimleri Koalisyonu (CPS) birincilik ödülü verdi. Aksu, bu yıl içinde ABD’nin ünlü eğitim kurumları Harvard ve Massachusetts Institute of Technology’den (MIT) de burslu üniversite eğitim hakkı kazandığını ve tercihini MIT’den yana kullanacağını söyledi. Anne ve babası memur olan Aksu, ileride akademisyen olarak bilime hizmet etmek istediğini kaydetti.
Intel’in etkinliğinde sıralamaya giren tüm projelere toplam 4 milyon dolarlık burs ve ödül dağıtıldı.

Kokainden radyasyona Türk projeleri yarıştı
ISEF yarışmasına Türkiye’den katılan tüm projeler büyük ilgi gördü. Keşan Bilişim Anadolu Lisesi öğrencileri Emel Ezerce ve Esen Duhan’ın migrene çare aramak için hazırladığı ve canlı arıların feromonunu bir maske yardımıyla hastalara ileten proje ilgi topladı. Ankara MEV Özel Ankara Fen Lisesi’nden Efe Gülerci ve Ekrem Gündoğdu, kokainin vücut sıvılarından tespit edilmesini sağlamak amacıyla kuartz kristal mikroterazi temelli nano sensörlerle yarıştı.
İzmir Nevvar Salih İşgören Meslek Lisesi’nden Tuğberk Vural ile Seyit Şanlı Anadolu Teknik Lisesi’nden Aytekin Güçlü, serada yetiştirilen bitkilerin büyümeleri için ihtiyaç duydukları tüm gereksinimleri insansız olarak sağlayarak bitkinin daha kısa sürede tarım ilaçları ve hormonlara gerek kalmadan yetiştirilmesini sağlayan bir sistem tasarladı. Beylikdüzü Fatih Fen Lisesi’nden Muhammet Sayar ise kullanılmış televizyon tüpleri yardımıyla binalarda radyasyon yalıtımı yapmak üzerine hazırladığı projeyle yarıştı.