Gündem
03.06.2013 - 02:30 | Son Güncelleme: 03.06.2013-2:30

İttihatçılara karşı ayaklanmanın simgesi

Hükümetin yeniden yapılacağını açıklamasıyla Gezi Parkı’ndan Türkiye’ye yayılan eylemlerin yapılmasına neden olan Taksim Topçu Kışlası’nın tarihindeki en önemli olay 31 Mart Vakası... 1909’da Kışladaki Avcı Taburu’na bağlı askerler, İttihat Terakki hükümetine karşı ayaklanmış, şeriata uygun bir yönetim istemişti.

Sitene Ekle

NEZİH BAŞGELEN

Tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nin, 16 Eylül 2011 tarihinde aldığı kararla  Kentsel Tasarım Projesi ile bir bütünlük içerisinde değerlendirilerek tekrar inşa edilmesi kararlaştırılan Taksim Topçu Kışlası, yapıldığı II. Selim döneminden inşa edilen tümüyle yıkıldığı 1940’a kadar İstanbul’un belleğinde  önemli izler bırakmış bir yapıdır.
Yapıldıktan sonra  birkaç kez yangın geçiren ve tadilat gören yapı Sultan Abdülmecit döneminde Tophane Müşiri Damat Gürcü Halil Rifat Paşa tarafından yeniden yapılmıştır.  Uzun kanatları ve ortasında geniş kocaman bir  avlusu olan iki katlı bu  kışlanın köşelerinde ve her kanadının ortasında üç katlı yüksek bölümleri bulunuyordu. Rus ve Hint mimarilerinden esinlenen kışlanın iki anıtsal giriş kapısının biri  Harbiye Caddesi’ne, diğeri Talimhâne Caddesine açılmaktaydı. Kompleks Osmanlı ordusunun modernleştirilmesi sürecinde önemli bir rol oynamış, Sultan Abdülaziz’in 1864 yılında  burada yemek yemesi o günlerin önemli bir olayı olarak tarihe geçmiştir.

31 Mart vakasının simgesi
Kışla’nın tarihindeki en önemli olay, 31 Mart Vakası sırasında ve sonrasında yaşanmıştır. 1909 yılının 12 Nisan’ı 13 Nisan’a bağlayan gecesi, Taksim Kışlası’ndaki Avcı Taburu’na bağlı askerler, subaylarına karşı ayaklanarak  Heyet-i Mebusan’ın önünde toplanmışlar ve İttihat Terakki hükümetinden şeriata uygun yönetim istemişlerdir. Uzlaşma yolunu seçen Hüseyin Hilmi Paşa  kabinesi istifa etmiştir. 
Bu süreçte ayaklanan grupların, İttihatçı subayları, gazetecileri ve mebusları karşılarına çıktığı yerde öldürmeleriyle tırmanan gergin ortamda hükümet ve meclis etkisiz kalınca II. Abdülhamid yeniden duruma hakim olmuştur. İstanbul’da iktidarı yitiren İttihat ve Terakki,  Selanik’teki 3. Ordu bünyesinde ayaklanmayı bastırmak üzere kurulan Hareket Ordusu’nu Istanbul’a getirtmiştir. 23 Nisan’ı 24 Nisan’a bağlayan gece İstanbul’a girmeye başlayan Hareket Ordusu’na başarısız bir direniş gösteren ayaklanmacılar daha sonra teslim olmuşlardır.Bu süreçte en önemli çatışmalar Taksim’deki Topçu Kışlası önünde olmuştur. Ayni günlerde  Heyet-i Mebusan ve Heyet-i Ayan Yeşilköy’de toplanarak Hareket Ordusu’nun  meşruluğunu onaylamışlardı.
Ayaklanmanın bastırılmasından sonra sıkıyönetim ilan edilerek elebaşları Divan-ı Harp’te yargılanarak ölüm cezasına çarptırılmışlardır. Meclis-i Umumi Milli adı altında  toplanan Heyet-i Mebusan ve Heyet-i Ayan  27 Nisan’da II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesini, yerine V. Mehmet Reşat’ın geçirilmesini kararlaştırmıştır. Ayrıca II. Abdülhamid’in İstanbul’da kalması da sakıncalı bulunarak Selanik’te zorunlu ikameti uygun görülmüştür.  31 Mart Olayı’ndan sonra önemini yitiren kışla, 1913’te Sanayi ve Ticaret Şirket-i Milliye-i Osmaniye’ye satılmıştır. Binanın ortasındaki büyük avlu  futbol sahası haline getirilmiş ve uzun yıllar futbol maçları ile çeşitli gösteriler için kullanılmıştır. İstanbul’un işgali sırasında  Fransız kuvvetlerinin emrindeki Senegalli askerler burada kalmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra da kışlanın avlusu futbol sahası olarak kullanılmayı sürdürmüş ve Taksim Stadı olarak pek çok karşılaşmaya mekan olmuştur.

İnönü heykeli dikilmedi
1935 ile 1951 yılları arasında İstanbul’un nazım planını hazırlayıp uygulayan şehir planlamacısı Henri Prost’un 1937’deki önerisi ile 1940’ta kışlanın yıkılması kararlaştırılmıştır. Kışlanın yıkımından sonra  boşalacak alana konutlar ve sosyal etkinlik yapıları öngörülmüştür. Harbiye’ye kadar uzanacak büyük bir park da düşünülmüş ancak  Prost planında yer alan düzenlemelerin pek azı gerçekleştirilebilmiştir. İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanlığı dönemindeki bu düzenleme aslında kışladan boşalan alana  ön tarafında İnönü’nün at üstünde heykelinin de yer alacağı “İnönü Gezisi” adıyla büyük bir tören meydanı amaçlanmış kısmen de uygulanabilmiştir. Heykel hiçbir zaman buradaki kaidesinin üzerine konulamamıştır. Bugün Maçka’da bulunmaktadır.  Daha sonraki süreçte ise bu alana  bugün tartışmaların odağında olan Taksim Gezi Parkı yapılmıştır.

Taksim sahası
Topçu Kışlası 1913’te Sanayi ve Ticaret Şirket-i Milliye-i Osmaniye’ye satıldı. Binanın ortasındaki büyük avlu  futbol sahası haline getirildi.  Avlu Taksim Stadı olarak
pek çok karşılaşmaya mekan oldu.

 


Etiketler: Harbiye
Bilgi YarışmasıArgoda 'yok' anlamına gelen sözcük hangisidir?
Aradığınız
Evi Hemen
Bulun!
araDetaylı Ara
En Çok Konuşulan Haberler
    ©Copyright 2018 Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.