Molatik Sözlük - 1

Molatik olarak yeni bir seri ile karşınızdayız. Bilgilendirme amaçlı yapacağımız Molatik Sözlük dizimizle gün içinde çokça kullandığımız ancak anlamını tam olarak bilmediğimiz kelimelerin gerçek anlamlarını sizlere göstermek.

Molatik Sözlük - 1

Tavşan

Tavşan

Sevimli bir hayvandır tavşanlar. İsimleri de taa eski Türkçe’ye dayanmaktadır. “Tabışgan, tavışgan” sözcüğünün günümüzde kullanıldığı şekli tavşandır. Tavış- kelimesi ise “seğirten, koşturan” anlamı taşıyor. Sonuçta koşuyor her tarafa.

Kel

Kel

Her gün kullanma potansiyelimiz oldukça yüksek bir kelime de kel kelimesi. Farsça kökenli kendisi. İran’da kullanılan “kal” sözcüğünün yansıması. “Kellik hastalığı, bu hastalıktan dolayı saçı dökülmüş kimse” demekmiş kendisi.

Lavaş

Lavaş

Son zamanlarda çok meşhur oldu lavaş. Dönerciler, çiğ köftecilerde görüyoruz özellikle. Farsça “yassı ekmek, yufka” için kullanılan “lavaş” kelimesinin aynen memleketimize gelmesiyle olmuştur.

Asansör

Asansör

Özellikle yüksek katlı binalarda kendisiyle sık sık karşılaşırız. Asansör kelimesi, Fransızca’daki “ascendre: yükselmek” fiilinin “ascenseur” (mekanik tırmanma aracı) şeklini almasıyla oluşmuş. Fransızca’ya da Latince’deki “scandere: basamak” sözcüğü aracılığıyla girmiş.

Dekolte

Dekolte

Magazin haberlerinde çok fazla karşılaştığımız dekolte de Fransızca’dan geldi. “Gerdanı açık (sıfat), giyimde gerdan açıklığı” anlamına gelen “décolleté”nin Türkçe’deki karşılığıdır. Öz Türkçelerştirilmiş hali de varmış zamanında, “dalgerdan” demişiz.

Selam

Selam

Sümerler’de “silim”, Akadlar’da “şalāmu”, Aramca’da “şəlām” sözcükleri Arapça’ya geçmiş “salām” olmuş. “Sağlık, selamet, güvenlik, barış” anlamında bir kelime. Bize de Arapça’dan geldi, “selam” oldu.

Şambrel

Şambrel

Evet bizim “şamrel” dediğimiz şeyin asıl adı “şambrel”miş, TDK öyle diyor. Gel gelelim kelime Fransızca’daki “hava odası, iç lastik” karşılığındaki “chambre à air” sözcük öbeğinden geliyor.  Hepsini almayıp sadece “chambre”yi katmışız dilimize.

Pastırma

Pastırma

Öz Türkçe bir kelime, “bastırma”nın zaman içerisinde “pastırma” olmasıyla kullanmaya başlamışız.

selcuk.bulut@milliyet.com.tr

 

.

.

Bu makaleye ifade bırak