Molatik Sözlük - 5

Kullandığımız ama anlamını bilmediğimiz sözcükleri Molatik Sözlük olarak aydınlatmaya devam ediyoruz. Bu bölümde sizlerle sebze ve meyvelerin isimlerini araştıracağız. Hangisinin ismi ne anlama geliyor gelin birlikte bakalım.

Molatik Sözlük - 5

Domates

Domates

16. yüzyılın ortasına kadar domatesten, eski dünya olarak bihaberdik. Sonra keşifler yapıldı, Meksika’dan dünyaya yayıldı. Azteklerin kullandığı bir bitkiydi, tadı da güzeldi. Aztek dilindeki ‘tomana’ kelimesinden türemiştir domates. Önce İspanyolcaya ‘tomata’ olarak geçmiş, oradan Yunancada ‘tomátes’ olmuş, bizde de domates olmuş kendileri.

Hıyar

Hıyar

Biraz argo bir kelime ama asıl kullanılması gereken olan kelime hıyardır. Salatalığın manası, İtalyancada ‘salata’ ‘tuzlanmış sebze, turşu’dur. Hıyar ise Farsçadan dilimize gelmiştir. ‘χiyār’ şeklinde Farsçada yazılıyor, bize de hıyar şeklinde geçiyor.

Portakal

Portakal

Kışın en çok tüketilen meyvenin adı bir ülkeden geliyor. Çin’den Portekizli tüccarlar aracılığıyla Türk topraklarına giren portakala getirenlerin ismini, Portekizlilerin adını vermişiz. Portugal olmuş size portakal.

Ispanak

Ispanak

Farsçada ne olduğu bilinmeyen bir sebze için kullanılan ‘ispanāχ/ispānac’ kelimesi önce bizim dilimize, bizden de Avrupa’ya geçmiş.  

Marul

Marul

Orta Yunancada ‘marúlion/marılion’ şeklinde kelimeler bulunuyor. ‘Yaprakları salata olarak yenilen bir bitki’ anlamı taşıyor. Türkçeye, eşdeğer Farsça veya Arapça biçim üzerinden alınmış olmalıdır.

Brokoli

Brokoli

İtalyancada ‘kabarık, şişik’ anlamı taşıyan ‘brocco’ kelimesinin ‘broccolo’ ‘tomurcuk’ şekline dönüşmesi ve dilimize brokoli olarak geçmesiyle oluşmuş.

Karnabahar

Karnabahar

Yok yok karnımızın yaşadığı bir baharla alakası yok. Farsçada ‘karamb-i bahār’ diye bir kelime öbeği var. ‘İlkbahar lahanası’ anlamına geliyormuş. Karnıbahar olarak söyleyen de var, söylemesin.

Kabak

Kabak

Kabak kelimesi öz Türkçe bir kelime. ‘Kap’ sözcüğünün -ak eki almasıyla ortaya çıkmış.

selcuk.bulut@milliyet.com.tr

Bu makaleye ifade bırak