Yazarlar
23.02.2011 - 00:26

On yılda neler oldu?

Sitene Ekle
Olayların içinden  |  Güngör Uras guras@milliyet.com.tr Tüm Yazıları »

2001 krizinin onuncu yılı nedeniyle on yılda ekonomide olan bitenleri sergileyen rakamlar yayınlanıyor. AKP bu fırsatı değerlendirerek, on yıldaki olumlu gelişmelere dikkat çekmeye çalışıyor.
Ekonomi politikalarının başarısı büyüme rakamlarından izlenir.
Büyüme ile ilgili rakamların iyi değerlendirilebilmesine yardımcı olabilmek için sabit fiyatlarla ve dolar olarak milli gelirin hesaplanma şekli konusunda sayın okuyucularıma bilgi vermek istiyorum.
Kaba rakamlarla 2000 yılından 2010 yılına kadar geçen 10 yılda: 
-  Nüfusumuz 64.2 milyondan 72.7 milyona çıktı. Yüzde 8.5 oranında arttı. 
-  Milli gelirimiz (GYSH) 1998 yılı sabit fiyatlarıyla 70 milyar TL’lerde dolanırken 100 milyar TL’lere yükseldi, yüzde 42 dolayında arttı. 
-  Nüfus artışı nedeniyle kişi başı gelir artışı yüzde 22’lerde kaldı. 2000’lerin başında 1998 fiyatlarıyla 1.100‘lerde dolanan kişi başı gelir 1.350 bin dolar oldu.
Milli gelirdeki “gerçek değişim” sabit fiyatlarla TL üzerinden izlenir.
Dolara dönüştürülen milli gelir rakamları, döviz kurundan etkilenir. Ayrıca TÜİK dolar ile hesaplanan seride geçtiğimiz yıllarda ciddi bir düzeltme yaptı. 

Dolar hesabı gerçekçi olamıyor
Dolar ile yapılan hesaplamalara göre milli gelir 200 milyar dolarlardan 750 milyar dolarlara çıkmış görünüyor. On yılda 3.7 kat artmış oluyor. Aynı hesap ile kişi başı gelir 3 bin dolardan 10 bin dolara yükseliyor. 3.3 kat artış hesaplanıyor.
Dikkat buyurulur ise sabit fiyatlarla hesaplanan büyüme oranları ve dolar ile hesaplanan arasında büyük fark var.
TÜİK’in yayımladığı, sabit fiyatlarla hesaplanan milli gelir rakamlarına göre, onar yıllık dönemlerdeki yıllık büyüme oranlarını İSO Araştırma Grubu hesapladı. İSO’nun hesaplamalarına göre: 
-  2000-2009 yılları arasında ortalama yıllık büyüme yüzde 4.3 oranındadır. Bu da kötü bir büyüme oranı değildir. 
-  1990-1999 yılları arasında büyüme yüzde 3.9 olmuştu. 
-  1980-1989 yıllarında yıllık ortalama büyüme yüzde 5.5 idi. 
-  1970-1979 yıllarında planlamanın etkisinde yıllık ortalama büyüme yüzde 5.4. 
-  1960-1969 arası Planlı Dönemde yıllık büyüme ortalaması yüzde 6.0 oldu. 
-  1950-1959 Menderes döneminde yıllık büyüme yüzde 6.2 ile rekor kırmıştı. 
-  Türkiye’de büyüme rekoru 1923-1929 yılları arasındadır. Yüzde 8.5’tir.
2000-2010 yılları arasında on yıllık dönemde Gayrı Safi Yurtiçi Hasıla (Üretilen mal ve hizmetlerin parasal-katma-değeri) sabit fiyatlarla yüzde 42 artarken. 
-  Tarımda üretim on yılda sabit fiyatlarla sadece yüzde 9 arttı. 
-  Sanayide üretim artışı yüzde 41’e ulaştı. Büyümenin dinamiği sanayi oldu. 

On yılda çok şey değişti
Son 10 yılda iyi şeyler oldu: 
-  Enflasyon yüzde 60’lardan yüzde 10’un altına çekildi. 
-  Buna bağlı olarak faiz oranları yüzde 70’lerden yüzde 15-20’lere indi. 
-  Döviz kurunda göreceli de olsa istikrar sağlandı. Bunun sonucu TL’sına güven arttı. 
-  Bütçe açığının milli gelire oranı yüzde 11’lerden, yüzde 4-5’lere indi. 
-  Kamunun borçlanma gereğinin milli gelire göre büyüklüğü yüzde 10-12 iken yüzde 4 oldu. 
-  AB hesabıyla kamu borç stoğunun milli gelire oranı yüzde 73’ten yüzde 45’e, kamunun faiz ödemelerinin büyüklüğü yüzde 14’lerden yüzde 5’lere indi.
Bunlar olumlu gelişmelerdir. 
-  Ama bu dönemde devlet işletmeleri, varlıkları özelleştirme adı altında satıldı. 44.3 milyar dolar gelir sağlandı. 
-  İhracat arttı ama ithalat daha fazla arttığı için ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 75’lerden yüzde 60’lara düştü.
Kısa bir yazıda on yılı değerlendirmek, kalkınmanın yanında gelişmenin ne olduğunu tartışmak mümkün değil. Daha iyi olabilirdi. Ama on yılda ekonomide hiçbir gelişme olmadı demek de mümkün değil.

 


Yazarlarda Ara
Bul
Telefonu açtığımızda duyduğumuz çevir sesi hangi notanın karşılığıdır?
©Copyright 2011 Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.