Dünya
23.12.2013 - 02:30 | Son Güncelleme: 23.12.2013-2:30

Ortadoğu tekrar değerlendirilmeli

Columbia Üniversitesi’nde çalışan Ortadoğu uzmanı Rashid Khalidi ile bölgedeki gelişmeleri konuştuk. Khalidi, Türkiye’nin önemli bir aktör olduğunu, ancak Ortadoğu politikasını gözden geçirmesi gerektiğini düşünüyor

Sitene Ekle

ÖZGE ÖZDEMİR / İSTANBUL

Rashid Khalidi, Columbia Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışan bir Ortadoğu tarihi uzmanı.
Modern Arap Çalışmaları Edward Said Profesörü, Filistin Çalışmaları dergisinin editörü Khalidi’yle konuşma yapmak için geldiği Boğaziçi Üniversitesi’nde bir araya geldik. Ünlü tarihçi, 1991-1993 yılları arasında Madrid ve Washington’da yürütülen Filistin-İsrail barış görüşmelerinde Filistin delegasyonuna danışmanlık yaptı. Khalidi’yle bölgeyi konuştuk.



Türkiye’nin bölgede izlediği politika hakkındaki yorumunuz nedir?
Dış politika “komşularla sıfır sorun”dan “birçok açıdan soruna” dönüşmüş durumda. İran’la ilişkilerin geliştirilmesi bile Suudileri kızdırdı. Mısır hakkındaki tutumu da aynı şekilde. Türkiye politikasını gözden geçirmeli. Bir zamanlar etkisini “yumuşak güç” olarak genişletirken daha başarılıydı. Türkiye çok önemli bir aktör. Bölgede ekonomisi, büyüklüğü ve tarihi dolayısıyla bir rol oynaması gerekli; ancak bu dikkatle yapılmalı, sorunlar sloganlarla çözülemez.

Suriye politikası hakkında ne düşünüyorsunuz?
Suriye, Türkiye’nin yaptığı hatalara verilebilecek en kötü örnek. Rejimin çabuk düşeceğiyle ilgili varsayımlar yanlış çıktı. Rejim değişirse uzlaşmayla değişecek, muhalefet Şam’ı ele geçirdiği için değil. Türkiye, Suriye içinde kiminle müttefik olacağı konusunda hata yaptı. Irak ve Suriye arasında dünyanın en tehlikeli unsurlarının kendine alan yaratmasına fırsat tanıdı. Fon sağlayan Körfez ülkeleri de hatalı. Katar, Suudi arabistan, Ürdün, Türkiye, birleşmiş bir muhalefeti desteklemek yerine, muhalefet üzerinde güç elde etmek için birbiriyle savaştı. Rejim birleşmişken, müttefikleri güçlüyken, muhalefetin destekçileri birbiriyle mücadele ederek vakit kaybetti. ABD ve İran arasında nükleer müzakerelerin başlamasıyla Suriye üzerinde bir uzlaşı gerçekleşebilir. Türkiye ise bu yönde hareket etmekte geç kalmış olacak. Araplar Suriye rejiminin korkunç yanını 10 yıldır saklı tuttuğunu biliyordu, ancak muhalefetin yüzü daha çirkin. Türkiye’nin sadece silah, para ve savaşçı akışını durdurması yetmez, tutumunu gözden geçirmeli.

Türkiye bölgede lider olma şansını yitirdi mi?
Hükümet Osmanlı geçmişine yüzünü dönerek bir şans elde etmişti. Ancak bu şansı yitirdi. Başka bir şansı daha olması için duygusal değil gerçekçi bir yaklaşımı olmalı.

Kerry’nin girişimleriyle başlatılan İsrail-Filistin görüşmelerinden umutlu musunuz?
ABD, arabulucu olarak adil ve dürüst olmadı; yaklaşımında ciddi problemler var. İsrail’in güvenliğiyle ilgili aşırı derecede takıntılı. Filistin’in güvenliğiyle ilgili endişelenmiyor. İsrail 65 yıldır devlet olarak varlık gösteriyor, bir nükleer güç. Dünyanın en ileri teknolojilerine sahip ülkelerinden. Bu noktada İsrail’in devlet olarak varlık gösterme hakkını değil, Filistinlilerin bu hakkı konuşulmalı. İsrail kendi varlığını garanti altına alabilir. Arabulucuysanız sadece bir tarafın takıntılarıyla uğraşmamalısınız. Filistinliler tamamıyla işgal altında yaşayan ve 46 yıl boyunca kendi kaderlerini tayin hakkı tanınmayan insanlar. Bu yaklaşım benim umutsuzluğuma yol açıyor.

Bu sürecin nasıl sona ermesini bekliyorsunuz?
İsrail on yıllardır egemenliğini tamamen genişletti. Yakın zamanda bunun değişeceğini bekleyemeyiz, şu an elimizde tek devletli bir çözüm var. İki devlet yok, Filistin Ulusal Yönetimi kurgusal olarak orada. Tek bir vatandaşın bile giriş çıkış yapması için izin vermeye yetkisi yok. Her şey İsrail’in izniyle oluyor. O kadar küçük bir topraktan bahsediyoruz ki iki devlete nasıl bölüneceğini bulmak çok zor. Bugüne kadar yapılan bütün bölünme planları adaletsizdi.


Etiketler: ABD,Katar,arabistan
Bilgi YarışmasıTenise benzer ve tüylü bir topla oynan oyun hangisidir?
Aradığınız
Evi Hemen
Bulun!
araDetaylı Ara
"Ayağında Kundura" türküsüyle ünlenen "İmparator" lakaplı sanatçı kimdir?
©Copyright 2017 Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.