Türk şiirinin dönüm noktalarından. "Garip" ya da diğer adıyla "birinci yeni"nin kurucusu ve kuramcısı. İkinci Dünya Savaşı’nın bunalımındaki Türk insanı ve Türk edebiyatına farklı bir soluk getirdi. Bir grup arkadaşıyla yayımladığı 2 sayfalık "Yaprak" adı dergiyle "birinci yeni"nin çerçevesini çizdi. Serbest şiirin, toplumcu şiirin ve şiirde bireysellikle, duygusallığın önderi oldu. Çok tartışıldı, çok eleştirildi. Hâlâ ona öykünen, onur şiirlerini tekrarlama çabasındaki şairlerin varlığı, Orhan Veli’nin Türk edebiyatı ve şiirindeki yerini gösteriyor. Bu bölümde Orhan Veli ile ilgili görüşlerin yanısıra çok ilginç bir de soruşturma var. Türk Dili Dergisi’nin hazırladığı bu soruşturma, bir bakıma çağdaş şairler ve yazarların Orhan Veli’ye bakışlarını yansıtıyor. Onu saygıyla anıyoruz...
J. Cocteau’nun öğüdüne uyup şiirlerinde sıfattan, benzetmelerden vebadan kaçar gibi kaçmıştır. Orhan’ın özelliklerinden biri, şiiri, dizelerin sonlarındaki uyak dediğimiz birbirine benzeyen seslerin çınlayışından, sağır gürültülerden kurtarmaya çalışmasıdır. Bir başkası da, şiirimizi yöresel, hatta ulusal çevreden uzaklaştırıp evrensel şiire yaklaştırmasında gösterdiği çabadır.
Yeni tarla açmaya çalışan bir çiftçiye benzetirim Orhan Veli’yi ben. Gayrı yozlaşmış, verimi azalmış, alışılmıştan başkasını getirmeyen alanı değiştirme gereğini duyar. Elinde kazma, kolay değildir işlenmemiş yerleri ekilir duruma getirmek...
Tanzimatla başlayıp günümüze gelen Batı öykünücülüğü de bir destek olmuştur bu sanatçılara. Düşün yaşamımızı uzun yıllar ciddi ciddi uğraştıran, "sanat sanat için midir, yoksa toplum için midir?" tartışmaları bundan sonra başlar. Orhan Veli'ye gelinceye kadar çok kavgası edilmiştir bunun.
Kendisinden önceki şirin olanaklarını zorlayarak yeni bir şiir kurdu, yeni bir şiir anlayışı getirdi. Ölümünden bu yana öyle yeni şiir anlayışları gelişti ki, Orhan Veli’nin şiiri birçok yönleriyle eskidi.
Bir seçki hazırlasanız Orhan Veli’nin hangi şiirlerini seçerdiniz? Neden?
