www.milliyet.com.tr

VERGİ DANIŞMA HATTI

Yeni Vergi Reformu Yasa Taslağı hazır. Ancak toplumun büyük kesiminde taslak konusunda pek çok soru işareti var. Milliyet Ekonomi Servisi Gelir Vergisi'nden Kurumlar Vergisi'ne, köylünün yükümlülüklerinden finans sektörüne kadar merak ettiğiniz her konuyu cevaplandırmaya hazır
Sorularınızı e-posta ile gönderebilirsiniz.


Vergi reformu ama nasıl?

16 Aralık 1997

Erdoğan ALKİN
HÜKÜMETİN gündeminde nihayet sıra vergi reformuna da geldi. Tabii bu arada vergi reformundan ne anlaşıldığını da tartışmak gerek. Çünkü maksat (sözüm ona) bir ama, rivayet muhtelif. Vergilemenin ilk amacı tabiidir ki devlete gelir sağlamak. Ama aynı zamanda kaynak dağılımını bozmaması, tasarrufları - yatırımları - üretimi daraltarak işsizliği artırmaması, mali piyasalarda sarsıntılara yol açmaması, dünya ekonomisiyle bütünleşmeyi engellememesi, yani özet olarak ekonomideki dengeleri olumsuz yönde etkilememesi gerekiyor. Bunlar da vergilemenin iktisadi ilkeleri.

* * *
KAMU açığını daraltma telaşı içinde, iktisadi ilkelere gerekli özen gösterilmezse hem beklenen varidat sağlanamaz, hem de vergilemenin eşitlik ve adalet ilkelerine uymak mümkün olamaz. Bazılarına göre devlet yeteri kadar vergi toplayamadığından, açık veriyor. Bu açığı da sık sık, en adaletsiz vergiyle, yani enflasyonla kapatmak zorunda kalıyor. Doğru bir yargı ama sürekli başı sıkışık olan devlet vatandaşın cebinden, tasarruf edeceği parayı da alıp hiç tasarruf sayılamayacak alanlarda harcarsa, kamu açığı daralsa da enflasyon durmaz. Ayrıca üretim - yatırım - istihdam, genişleyeceğine daralır.

* * *
VERGİLEMENİN Türkiye'de daha az tartışılan konularını da artık konuşmaya başlamak lazım. Herkesin öve öve göklere çıkardığı Batı ülkelerindeki vergi sistemleri tıkanmak üzere. Gelirlerin (dolayısıyla üretim, yatırım ve tasarrufların) vergilendirilmesine ağırlık veren bu sistemler, özellikle üst üste gelen iki petrol krizinden sonra, fiyat istikrarı ile birlikte büyümeyi devam ettirmede aciz kaldılar. Üstelik istihdamı da vergileyerek işsizlikle mücadeleyi engellediler. Onun için şimdi reform olarak, tarife oranlarını düşürmeyi ve gelirleri, kazanılırken değil harcanırken vergilemeyi düşünüyorlar.

* * *
TÜRKİYE'de kamu açığı sorunu acil çözüm gerektirmekte. Harcamaları kısmanın da bir sınırı var. Onun için devletin gelirlerini artırmak şart. Ancak sonradan beklenmedik dertlerle karşılaşmamak için vergi konusunda çok dikkatli ve özenli davranmak lazım. Çünkü Türkiye'de tasarruflar ve dolayısıyla kaynak birikimi zaten çok cılız. Sanayileşmenin ve dışa açılmanın henüz başlangıç aşamaları yaşanıyor. Ekonomi daha yeni parasallaşmaya başladı. Sermaye piyasası ise hala emekleme safhasında. Kamu açığının yarattığı telaş içinde bu sınırlı gelişmeleri tersine çevirmemek lazım. İstikrarsız bir ortamda zaten kıl payı tutturulan bazı dengeler de bozulursa, bu kez yeni telaşlar içinde yeni hatalar yapma ihtimali artar. Vergi reformundan anlaşılan herhalde bu değil.