Yatırım fonları da
vergilendiriliyor
22 Ocak 1998
Mükellefiyet
Yatırım ortaklıkları, gayrimenkul, altın ve diğer kıymetli madenler portföylerini işletmek amacıyla kurulan anonim ortaklıklardır. Yatırım ortaklıkları sermaye şirketi niteliğinde olduklarından zaten sermaye şirketi olarak kurumlar vergisi mükellefidirler.
Yatırım fonları; halktan katılma belgeleri karşılığında toplanan paralarla, belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ilkesi ve güvene dayalı mülkiyet esaslarına göre sermaye piyasası araçları, gayrimenkul, altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacıyla kurulan malvarlıklarıdır. Bunlar Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 2'nci maddesinde yer alan özel belirleme ile kurumlar vergisi mükellefi sayılmışlardır.
Menkul kıymet portföy işletmeciliği yapan iki tür fon ve ortaklık bulunmaktadır. (A) tipi menkul kıymet fon ve ortaklıkları portföyünün en az %25'i hisse senetlerinden oluşan fon ve ortaklıklardır. (B) tipi menkul kıymet fon ve ortaklıklarının portföyünde ise %25'ten az hisse senetleri bulunur. Bu ayrımın nedeni vergileme açısından önem taşımaktadır.
%25'lik oranın tespiti ile ilgili olarak en son 57 seri no'lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile düzenleme yapıldı. Buna göre oran aylık ağırlıklı ortalamalara göre ve ay bazında tespit edilecektir. Aynı teliğle dar mükellef yatırım fon ve ortaklıkları ile ilgili yeni açıklamalar yapılmıştır.
Portföy İşletmeciliğinden Doğan Kazanç İstisnası
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 8'inci maddesinin 4 numaralı bendinde yatırım fon ve ortaklıklarının kazançları ile ilgili istisna öngörülmektedir. Söz konusu maddede sayılan yatırım fon ve ortaklıkları; Menkul Kıymetler Yatırım Fonu ve Ortaklıkları, Risk Sermayesi Yatırım Fonu ve Ortaklıkları ve Gayrimenkul Yatırım Fon ve Ortaklıklarıdır.
Halen yürürlükte bulunan istisna esas itibariyle Menkul Kıymetler Yatırım Fonu ve Ortaklıkları hakkında uygulanmaktadır. Bugün geçerli olan istisnanın getirdiği vergileme rejimi menkul kıymet yatırım fonu ve yatırım ortaklığı tipine göre farklılık göstermektedir.
(A) Tipi Menkul Kıymetler Yatırım Fon ve Ortaklıkları ile İlgili Esaslar
(A) tipi menkul kıymetler yatırım fonu ve ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları:
- Kurumlar vergisinden müstesnadır.
- Bu kazançlar asgari kurumlar vergisine tabi değildir.
- Stopaj oranı sıfır olduğu için herhangi bir vergi ödenmemektedir.
- İstisna tam ve dar mükellef esasında vergilendirilen fon ve ortaklıkların her ikisini de kapsamaktadır.
- Döviz yatırım fonları portföyünde %25'ten fazla hisse senedi bulundursa da istisnadan yararlanamaz.
- İstisna portföy işletmecilik kazancı ile sınırlıdır.
- Portföy işletmecilik kazançları bütünüyle vergisiz bulunduğu için, bu fon ve ortaklıklardan gerçek kişilerce elde edilecek kar payları üzerinden vergi alacağı hesaplanmaz. Kar paylarının kurumlarca elde edilmesi durumunda Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 8/6 maddesi hükmüne göre kurumlar vergisi istisnasından yararlanılacaktır. Gerçek kişilere intikalinde de vergi alacağı hesaplanır.
- Bu fon ve ortaklıkların elde ettikleri menkil sermaye iratları üzerinden stopaj yoluyla kesilen vergi, sadece varsa kendilerinin Gelir Vergisi Kanunu 94/6 - a gereği ödeyecekleri stopajdan mahsup edilecektir. Mahsup edilemeyen kısım iade edilmez.
(B) Tipi Menkul Kıymet Yatırım Fon ve Ortaklıklarla İlgili Esaslar
Bunların da portföy işletmeciliğinden doğan kazançları kurumlar vergisinden müstesnadır. Asgari kurumlar vergisi yükümlülüğüne bu fon ve ortaklıklar da girmez. Ancak bunlar için Gelir Vergisi Kanunu'nun 94/6 - a/ii hükmü uyarınca %0 stopaj yükümlülüğü vardır. Bu fon ve ortaklıklardan gerçek kişilerin elde ettikleri kar payları üzerinden vergi alacağı hesaplanmaz. Fakat kurumlarca bunlardan elde edilecek kar payları Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 8'inci maddesindeki istisnadan yararlanmaz.
Diğer taraftan (A) tipi ve (B) tipi menkul kıymet yatırım fonu ve ortaklıklarından elde edilen kar payları Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 27'nci maddesine göre 31.12.1999 tarihine kadar gelir vergisinden müstesnadır.
Yeni Vergi Taslağı Ne Getiriyor?
Yeni vergi taslağında Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 8'inci maddesinin 4 ve 6 numaralı bentlerinin kaldırılması öngörülmektedir. Ayrıca Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 27'nci maddesi de buna paralel olarak kaldırılmaktadır. Bu nedenle bu taslağın yasalaşması halinde bu tür fon ve ortaklıklardan elde edilecek kar payları genel rejim gereğince vergileneceği gibi, kurumlar vergisi açısından yeni vergisel yükler oluşacaktır.
 Vergi iadesinde sahtecilik
ÖNCEKİ YAZILAR
15 Ocak 1998
Muhasebeciler muhtasar ve KDV
beyannamelerini imzalamak zorunda
08 Ocak 1998
Götürü usulün yerine getirilecek
basit usul nedir ve nasıl işleyecek?
19 Aralık 1997
Borsa kazançları nasıl vergilendiriliyor?
25 Aralık 1997
150 m2'ye kadar olan konutlardan
ve kooperatiflerden KDV alınacak
|
