VERGİ DANIŞMA HATTI Yeni Vergi Reformu Yasa Taslağı hazır. Ancak toplumun büyük kesiminde taslak konusunda pek çok soru işareti var. Milliyet Ekonomi Servisi Gelir Vergisi'nden Kurumlar Vergisi'ne, köylünün yükümlülüklerinden finans sektörüne kadar merak ettiğiniz her konuyu cevaplandırmaya hazır Sorularınızı e-posta ile gönderebilirsiniz.
	Etkin çalışan bir kurul: Hesap Uzmanları 26 Şubat 1998 Mustafa ÖZYÜREK Kamu maliyesinin durumu artık "Vergi Alma -Borç Al" politikasının sonuna gelinmekte olduğunu net bir şekilde göstermektedir. Artık gelinen noktada en sağlam kamu finansmanının vergi ile sağlanacağı bir kez daha kabul edilmiştir. Bu kapsamda son dönemde tartışılan vergi tasarısı ile bu soruna çözüm getirilmeye çalışılmaktadır. Gündemde olan vergi tasarısının asli amaçları; vergi gelirlerini artırmak, kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması, vergi dağılımında adaletin sağlanması ve vergi oranlarının düşürülmesi şeklinde sıralanmaktadır. Ancak şu unutulmamalıdır ki en iyi kanunlar çıkarılsa dahi, bu kanunları uygulayacak idari yapı yeterli donanıma ve niteliğe sahip olmazsa hiç bir sonuç alınamaz. Maliye Bakanlığı mensupları büyük bir fedakarlık ve iyi niyetle çalışmaya devam etmektedir. Ancak niteliği belli olan elemanların da bir fedakarlık sınırı mutlaka vardır. Vergi ciddi bir iştir. Nitelikli elemanlarla yürütülür. Maliye Bakanlığı inceleme elemanlarının nitelikleri, mesleki etikleri ve Devlet ciddiyetleri değişik çevrelerde sıklıkla dile getirilmekte ve her zaman takdir edilmektedir. Üstün niteliklere sahip eleman çalıştırmak için, bu elemanların tatmin edilmesi ve performans değerlendirmesinin sağlıklı yapılması gerekir. Piyasada alternatif fiyatı olan bir emeğin daha düşük bir fiyat ve daha yüksek bir performansla çalıştırılmasının mümkün olmadığı artık anlaşılmalıdır. Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu vergi incelemesi ve denetiminde saygın bir konuma sahiptir. Bu saygın Kurulun son beş yıllık performans değerlendirmesi konusunda Vergi Dünyası'nın Mart sayısında Hesap Uzmanı Önder SEZGİ'nin bir araştırması yayınlandı. Yazımızda bu çalışmanın sonuçlarından yararlanıldı. Hesap Uzmanlarının Yazdığı Raporlar ve Sonuçları Hesap Uzmanları Kurulu'nun rakamlarla ölçülemeyen önleyici ve caydırıcı çalışmalarının yanısıra, ölçülebilir boyutları da çok başarılıdır. Hesap Uzmanları, Maliye Müfettişleri, Gelirler Kontrolörleri ve Vergi Denetmenleri Vergi Usul Kanunu'nun 135. maddesinden aldıkları yetkileri kamusal yarar doğrultusunda ve kişisel özverilerde bulunarak çalışmaktadırlar. Bu incelemede yalnızca Hesap Uzmanları Kurulu'nun performansını değerlendirecek çalışmalar yapılmıştır. 1993-1997 yılları arasında Hesap Uzmanları Kurulu'nca yazılan rapor sayısı ve bu raporlar hakkında Tarhiyat Öncesi Uzlaşma oranı aşağıdaki gibidir: Bu Tabloyu şöyle yorumlamak mümkündür. Hesap Uzmanları tarafından yazılan her 100 raporun 70 tanesi Tarhiyat Öncesinde Uzlaşılmakta, vergi, ceza ve faizleri 30 gün içerisinde Devlete ödenmektedir. Geriye kalan 30 raporun yaklaşık 20 tanesi ise Tarhiyat Sonrası uzlaşmadan yararlanmakta veya Vergi Usul Kanunu'nun 376. maddesi hükmünden yararlanmaktadır. (376. madde uygulamasının son günlerde artmasının nedeni 1995 yılından sonra kaçakçılık cezası için uzlaşma hakkının kalmamasıdır.) Yani Hesap Uzmanlarının yazdığı 100 raporun ancak 10 tanesi yargıya intikal etmekte, diğerleri İdari aşamada çözümlenmektedir. Hesap Uzmanları tarafından yazılan ve yargıya giden raporların % kaçının mükellef lehine sonuçlandığı konusunda yapılmış yeni tarihli bir çalışma yoktur. Bu konuda yapılmış en son çalışma 1992 tarihlidir. Danıştay tarafından yapılan bu çalışmada, o tarihe kadar Danıştay'a intikal eden her 100 Hesap Uzmanı raporunun 86'sının İdare lehine sonuçlandığı belirtilmiştir. Bütün bu veriler değerlendirildiğinde, Hesap Uzmanları tarafından yazılan raporların ancak % 1-2'si yargıda düşmektedir. Bunun nedeni de, yargıda kabul edilmemekle birlikte bazı konularda yargının tutumuna Kurulun katılmıyor olması ve yazılan çeşitli raporlarla yüce yargının ikna edilmeye çalışılmasıdır. Nitekim, başlangıçta Danıştay tarafından kabul görmeyen bazı hususlarda Danıştay'ın ikna olduğu ve kabul etmeye başladığı çok sayıda eleştiri konusu vardır. Yargı organlarının çok az bile olsa hata yapma olasılıkları da dikkate alınırsa bu % 1-2'lik oranın çok makul olduğu rahatlıkla söylenebilir. Hesap Uzmanlarının Performans Değerlendirmesi 1993-1997 yılları arasında Hesap Uzmanları Kurulu tarafından yazılan Vergi İnceleme Raporlarında öngörülen matrah farkları aşağıdaki gibidir. (Söz konusu işlemlerde, ABD Doları kuru olarak ilgili yılın T.C. Merkez Bankası ortalama döviz alış kuru esas alınmış, vergi farkları matrah farkına iblağ edilmiştir. Hesaplamalarda askerde, yurt dışında ve idari görevde olanlar dahil aktif olarak çalışan inceleme yapmaya yetkili Hesap Uzmanı adedi baz alınmıştır.) Bu tabloda cezalar ve gecikme faizleri yer almamaktadır. Aynı yıllarda Hesap Uzmanları Kurulu'nda çalışan Baş Hesap Uzmanı, Hesap Uzmanı ve Hesap Uzman Yardımcılarının aylık maaşları ABD Doları bazında aşağıdaki gibidir. Bu iki tablodan şu sonuç çıkmaktadır. Ortalama kişi başına 2 milyon dolar tahsilat yapan Hesap Uzmanlarına yıllık 8.500 dolar ücret ödenmektedir. Eleman Hareketleri 1993-1997 yılları arasında Hesap Uzmanları Kurulu'nun personel hareketleri incelendiğinde, yoğun bir istifa durumunun söz konusu olduğu ortadadır. Bunun nedeni kamu da uygulanan ücret politikasıdır. Devlet kaynakları ile büyük emekler sarf edilerek yetiştirilen bu elemanların daha iyi değerlendirilmesi gerekir.