Halka açık şirketler
cezalandırılıyor mu?
5 Mart 1998
Mustafa ÖZYÜREK
Mevcut Durum
Mevcut Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre halka açık A.Ş.'ler ile diğer kurumların vergi yükleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Stopaj yoluyla kurumlar tarafından ödenmekte olan gelir vergisinin mutlak suretle ödenmesi gerekmektedir. Bir başka ifade ile dağıtılıp dağıtılmama şartına bağlı olmaksızın bu vergi alınmaktadır. Görüleceği üzere halka açık olan A.Ş.'lerin toplam vergi yükü diğer kurumlardan daha azdır. Bu durum son derece doğal ve yerinde bir düzenlemedir. Ancak gündemde olan vergi tasarısı bu sistemi değiştirmektedir.
Stopajda Yapılan Değişiklikler
Gündemde olan Vergi Yasa Tasarısı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 25. maddesini değiştirmektedir. Buna göre kurumlar vergisi oranı %30'a çıkarılmaktadır. Diğer taraftan halen yürürlükte bulunan Kurumlar Vergisi Kanunu'nun mükerrer 25.maddesinde düzenlenmekte olan %20 oranındaki asgari kurumlar vergisi kaldırılmaktadır.
Bunun yanında Gelir Vergisi Kanunu'nun 94.maddesinde sistemi değiştiren önemli değişiklikler yapılmaktadır. Halen geçerli olan Gelir Vergisi Kanunu'nun 94/6-b/ i ve ii alt bentlerine göre; aynı kanunun 75. maddesinin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından halka açık A.Ş.'lerde %10 ve diğer kurumlarda %20 oranında stopaj yapılmak zorundadır. Stopaj akıbeti dağıtılma ya da dağıtılmama şartına bağlı değildir.
Yeni yapılmakta olan düzenlemede ise stopaj yapılması dağıtılma şartına bağlı hale getirilmektedir. Buna göre;
1.Tam ve dar mükellefler kurumlar indirim ve istisna kazançları üzerinden dağıtılsın dağıtılmasın gelir vergisi stopajı yapacaklardır,
2. Dar mükellef kurumlar indirim ve istisna kazançları dışında kalan kazanç ve iratlarından kurumlar vergisi ve fon payı düşüldükten sonra kalan kısım üzerinden yine belirlenen oranlarda stopaj yapacaklardır ve bu stopaj da kar payı dağıtılmasına bağlı değildir,
3. Tam mükellef kurumlar ise indirim ve istisnalara isabet eden kısım hariç, Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesinin ikinci fıkrasının 1, 2, ve 3 numaralı bentlerinde belirtilen kar paylarından stopaj yapacaklardır. Bu yükümlülük kar dağıtımına bağlı hale getirilmekte ve kar dağıtılmadıkça stopajın yapılmayacağı öngörülmektedir.
Halka Açık A.Ş.'ler Nasıl Etkilenir?
Yapılması öngörülen bu değişikliklerle bir yerde anonim şirketlerin kar dağıtmamaları teşvik edilmektedir. Bu sonucu olarak şirketler oto finansmana yöneltilmek istenmektedir.
Ancak Sermaye Piyasası mevzuatına göre; halka açık A.Ş.'lerin birinci temettü tutarı, hesap dönemi net karından vergi ve benzerleri düşülmek suretiyle bulunan dağıtılabilir karın yarısından (%50) az olamaz (Fazla olabilir).
Bunun sonucunda oluşacak manzara halka açık A.Ş.'ler aleyhine olacaktır. Çünkü kar dağıtma zorunluluğu nedeniyle bu kurumlar üzerindeki vergi yükü artmış olacaktır. Sermaye piyasasının mevcut durumu bunu kaldıramaz. Diğer taraftan böyle bir düzenlemenin tasarrufların sermaye piyasasına akmasını engelleyeceği net bir şekilde ortadadır. Yani halka açık A.Ş.'ler ve tasarruflarını hisse senetlerine yatıranlar cezalandırılmaktadır. Tasarının gerekçesinde bu hususa açıklık getirilmemiştir. Bu düzenlemenin hangi ekonomik ve vergisel gerekçelerle yapıldığı da net değildir. Veya bu düzenlemelerin hangi teknik gerekçeyle de yapıldığı açık değildir. Kişisel görüşümüze göre, bu düzenlemelerin yasalaşması önemli sakıncalar doğurur. Ancak yasada böyle bir hüküm mutlaka yer alacaksa, o zaman stopaj oranın %0 (sıfır) olarak belirlenmesi gerekir kanaatindeyiz.
|
|
|
|
