TÜFE'de stopaj Hazine'nin,vergi halkın
Gazetemiz yazarı Yeminli Mali Müşavir Mustafa Özyürek, Milliyet okurlarının 4369 sayılı yeni Vergi Kanunu ile ilgili sorularını yanıtladı. Sorular daha çok emlak vergisi beyanı hakkında idi. Özyürek, "Uygulamadan ve açıklamalardan herkesin kafasının karıştığını bir kez daha anladık. Daha fazla gecikmeden Maliye Bakanlığı konuyla ilgili ayrıntılı açıklama yapmalı" dedi. Ayrıca 'Emekliler ile ilgili Bakanlar Kurulu'na gecikmeden yeni oran açıklanması bekleniyor. Eğer yeni oran belirlenmeyecekse, yani sıfıra indirilmeseyecekse, bu durumunda açıklanarak, emeklilerin tereddütten kurtarılması gerekir."şeklinde konuştu.
Hazine'nin dün başladığı, bugün ve yarında satışını sürdüreceği halka TÜFE x yüzde 20 faizli tahviller elde edilecek faizin vergiden muaf olduğu gibi bir hava ortaya çıktığını söyleyen Özyürek, "Hazine'nin burada üstlendiği stopajdır. Yani ödenecek faiz nettir ama 2.5 milyar lirayı aşan kısmı vergiye tabidir. Elbette stopaj vergiye mahsup edilecektir"dedi.
Soru: 1.07.1998'den itibaren ücretlere uygulanacak tarifede vergi kümülatif olarak mı ele alınacak. Yoksa Temmuz ayı ücretine mi bakılacak ?
Cevap: Vergi hesaplamasında yılbaşından Temmuz ayı dahil maaşların toplamı, yüzde 20 ile başlayan yüzde 45'e kadar devam eden cetvele bakılarak vergisi hesaplanacak.
Soru: Özel sigortalarda emekli maaşı ödenmesi halinde en yüksek devlet memuru maaaşını aşan kısmı vergiye tabi. Buna göre en yüksek devlet memurunun ücreti nedir ?
Cevap: Özel sigortalardan emekli maaşı alanların dikkate alacağı en yüksek devlet memuru ücreti Başbakanlık müsteşarının ücretidir. Bu da 333 milyon liradır. Emekli ikramiyesi ödenmesi halinde vergiden istisna edilecek tutar ise 5 milyar lira dolayındadır.
Soru: Emlak vergisinde hangi halde iade yapılacak ?
Cevap: Emlak vergisi oranları konutta binde 4'ten binde 1'e düşmüştür. Beyan edilecek rayiç bedele binde 1 uygulanacaktır. Ancak 1998 yılı için birim metrekare değerlere göre hesaplanan vergiden daha az vergi ödenemeyecek. Örnek verirsek, bir konutun değeri 10 milyar lira olara beyan edilirse, bunun vergisi 10 milyar x 0.01 =100 milyon lira tutuyor. Ancak 1998 yılı için 10 milyar x 0.04=400 milyon liranın altında olamayacak. 1999 yılında beyan ettiği rayiç bedel endekslenerek bulunacak değer üzerinden binde 1'e göre vergisi ödenecek.
Soru: Hazine Müsteşarlığı'nın 3-4-5 Ağustos 1998 tarihinde satışına başladığı yüzde 20 reel faizli, 1 yıl vadeli enflasyona endeksli tahvillerin satışında Hazine'nin, gelir vergisi stopajını üstlendiği bildirilmekte. Bu tahvillerden aldığımız halde, elimize geçecek faiz geliri gelir vergisine tabi olacak mı ?
Cevap: Bu faizler de stopaja tabidir. Ancak stopajı Hazine üstlenmektedir. Burada elde edilen faizler 1998 yılı için enflasyondan arındırıldıktan sonra 2.5 milyarı geçerse gelir vergisi beyannamesine dahil edilecek. Hesaplanan gelir vergisinden Hazine'nin üstlendiği stopaj mahsup edilecektir. Ancak elde edilen faizin beyannameye dahil edilmesi sırasında Hazine'nin ödediği net faiz stopajı da içeren brüt faiz dikkate alınacaktır.
Soru: Emekliler hangi oranda emlak vergisi ödeyecekler ?
Cevap: Bakanlar Kurulu'na emeklililer ile ilgili emlak vergisi oranını yüzde sıfıra kadar indirme yetkisi verilmiştir. Bakanlar Kurulu'nun bu yetkisini kullanması beklenmektedir. 30 Eylül'e kadar beyanname verme süresi olduğuna göre emeklililerin beklemesinde fayda var.
Soru: 1998 yılında 3 ay bir işyerinde çalıştım. Sonra iki ay işsiz kaldım ve tekrar başka bir yerde işe girdim. Şimdi bu ücretlerimi beyanname ile gösterecekmiyim ?
Cevap: Muhtelif işverenden ücret alınması halinde yıl içinde alınan ücretlerin toplamı 2.5 milyar lirayı geçerse beyanname gerekir. Sizin 1998 yılında iki ayrı işverenden ücret aldığınız anlaşılıyor. İki işverenden aldığınız ücretlerin toplamı 2.5 milyar lirayı geçerse ücretlerinizi yıllık gelir vergisi beyannamesinde beyan etmek, beyan ettiğiniz ücretler üzerinden hesaplanan gelir vergisinden ücretlerinizden kesilen vergileri mahsup ederek bakiyesini ödeyeceksiniz.
Soru: Beyan ettiğimiz emlak vergisi değeri emlakımızı sattığımızda gelir vergisi ödemesinde esas olacak mı ?
Cevap: Yeni vergi kanunun önemli düzenlemeleri sair kazanç ve iratlarla ilgili maddelerindedir. Buna göre gayri menkullerin (bina, arazi, arsa, ve konut) satışından doğan farkllar gelir vergisinde tabi olacaktır. Elde edilen kazancın hesaplanmasında 1998 yılında beyan edilen emlak rayiç bedeli esas alınacak. Bu bedel her yıl yeniden değerleme katsayısına göre yeniden hesaplanacaktır. Varsayalım 6 yıl sonra bugün elde bulunan bir arsa satılırsa bugünkü değeri 10 milyar lira ise 6 yıl sonra her yılki yeniden değerleme katsayısıyla endekslenerek, değeri örnek olarak 36 milyara çıkabilir, bu arsa 50 milyar liraya satılırsa aradaki 14 milyar üzerinden, gelir vergisi ödenir.
Soru:Babamdan miras kalan bir apartman dairesine gelecek yıl satacağım. Satış nedeniyle gelir vergisi ödeyecek miyim ?
Cevap: Gelir vergisine yeni vergi yasasıyla eklenen geçici madde ile 2008 yılına kadar konut satışlarından herhangi bir gelir vergisi ödenmeyecektir. Bunun şartı konut 5 yıl elde tutulmuş olmalı veya veraset yoluyla iktisap edilmelidir. Siz dairenizi veraset yoluyla iktisap ettiğineze göre 2008 yılına kadar ne zaman satarsanız satın gelir vergisi ödemeyeceksiniz.
Soru:Tapu harçlarının yüzde 1'e indiğini duydum. Ne zaman uyulamaya başlanacak.
Cevap: Alandan ve satandan yüzde 4.8 olarak tahsil edilen tapu harcı alan için de satan için de yüzde 1'i inmiştir. Bu değişiklik kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği için 30 Temmuz 1998 tarihinden itibaren alım satımlarda yüzde 1 tapu harcı uygulanacaktır.
Soru:Faizlerin beyanında bir değişiklik olmuş. 1998 yılında elde ettiğim repo ve mevduat faizlerini nasıl beyan edeceğim ?
Cevap: Üzerinden stopaj yapılan mevduat faizleri ve repo gelirleri eskiden olduğu gibi enflasyondan arındırılarak reel miktarları ile işleme tabi tutulacak. Reel miktarları toplamı 2.5 milyar lirayı geçmezse beyanameye dahil edilmeyecek. 2.5 milyar lirayı geçerse elde edilen faizlerin reel tuturanın tamamı beyan edilecek. Enflasyondan arındırma oranı yılsonunda Maliye Bakanlığı'nca tespit edilip ilan edilecek.
Soru:Enflasyondan arındırma oranı nasıl hesaplanacak ?
Cevap: Arındırma oranını tespitinde yeni kanunun bir değişiklik yapılmıştır. Geçen yıl yeniden değerleme katsayısı devlet tahvilinin ortalama faizine bölünerek bulunuyordu. Şimdi ise yeniden değerleme katsayısı devlet tahvili ve Hazine bonusu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünerek bulunacaktır.
Soru: Bankada eşimle ortak hesabımız var. Eşimin faiz gelirini de ben mi beyan edeceğim ?
Cevap: Yeni vergi kanunuda aile reisi beyanı kaldırıldı. Kadında erkek de kendi gelirini eyrı beyannamelerle bildirecek. Bu nedenle eşinizin faiz gelirini sisin beyan etmenize gerek yok. Eşiniz ayrı beyanname vererek gelirlerini kendisi beyan edecek.
Soru: Eczane işletmekte olan bir eczacıyım. Çocuklarım özel okulda okumaktadır. Okul ücretlerini masraf olarak gösterebilir miyim ? Özel otomobilimi işimde de kullanıyorum. Araca yaptığım masraflarımı ve benzin giderlerini gider olarak gösterebilir miyim ?
Cevap: Çocuklarınızın özel okul giderlerini, ticari işinizin içinde masraf olarak gösteremezsiniz. Eczane işletmesinden elde edilen kazanç, ticari kazanç sayılmaktadır. Ticari kazançta, otomobil giderlerinin masraf yazılması için, otomobilin işletmesine dahil edilmiş olması lazımdır. Özel oto giderleri, işinizde de kullanırsanız, giderlerini defterinize masraf olarak gösteremezsiniz.
Yeni vergi yasasının tam metni
|
