Basit usulde vergilendirme
çok zor yürür
10 Aralık 1998
Mustafa ÖZYÜREK
Geçen hafta yayımlanan yazımızda basit usulde vergilendirmenin yasal düzenlemeler çerçevesinde genel esaslarını açıklamaya çalışmıştık. Ancak uygulamanın usul ve esaslarını belirleme yetkisi Maliye Bakanlığı'na ait olduğundan Bakanlığın yapacağı açıklamaların dikkatle takip edilmesi gerektiğini belirtmiştik.
Maliye Bakanlığı 6 Aralık 1998 gün ve 23545 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 215 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğ ile basit usulde vergilendirmenin nasıl uygulanacağını açıklığa kavuşturdu. Bu düzenlemelerin belge, kayıt düzeni ve beyan ile ilgili kısımlarını aşağıda özetlemeye çalıştık.
Düzenlenecek belgeler
Basit usulde vergilendirilecek mükellefler, 01.01.1999 tarihinden itibaren diğer mükellefler gibi fatura, perakende satış vesikaları ve diğer belgeleri düzenleyecekler ve kullanacaklar.
Ancak yeni sisteme uyum sağlanabilmesi için;
- 01.01.1999 - 30.06.1999 tarihleri arasındaki 6 aylık süre için günlük hasılatın tamamı için tek bir fatura düzenlenebilecek,
- Bu tür faturalarda farklı katma değer vergisi oranlarına tabi olan mal teslimi ve hizmet ifaları KDV dahil olarak faturada ayrı toplamlar halinde gösterilecek.
Dolmuş işletenler hariç olmak üzere bu imkandan yararlanmak isteyen mükellefler müşterilerin istemeleri halinde fatura veya perakende satış vesikası vermek zorunda.
Belgeler nereden temin edilecek?
Basit usule tabi mükellefler kullanacakları belgeleri ve belgelerini üçer aylık dönemler itibariyle içine koyacakları zarfları bağlı oldukları oda veya birliklerden temin edecekler. Bu belge ve zarflar için mükelleflerin vergi dairelerinden izin almalarına gerek yok.
Bu belge ve zarfların basım, dağıtım, izleme ve kayıtlarının tutulması gibi ayrıntılar ilgili oda ve birlikler tarafından yürütülecek.
Kayıtları hangi bürolar tutacak?
Mükelleflerin kayıtları öncelikle bağlı olunan odalar bünyesinde tutulacak. Eğer mesleki yönden bağlı olunan oda büro kurmamışsa kayıtlar, iş yerlerinin bulunduğu yerdeki meslek odalarınca kurulmuş bürolarda tutulabilecek. Bu şekilde kurulmuş büro da yoksa o zaman bağlı olunan odanın belirleyeceği büroda kayıtlar tutulabilecek.
Bu bürolarda yeterli sayıda yetkili serbest muhasebeci veya serbest muhasebeci mali müşavir bulunacak. İş yeri nakli hariç olmak üzere, 1 yıl boyunca kayıtları tutan büro değiştirilemeyecek.
İlgili defterdarlık ve birliklerce uygun görülen mükellefler, kayıtlarını kendileri de tutabilecekler. Doğal olarak bu durumda beyanname verme, kayıtları tutma vb. yükümlülüklerin tamamı mükellefin kendisi tarafından yerine getirilecek.
Zarfların düzenlenmesi ve bürolara teslimi
Basit usule tabi olan mükellefler 3 aylık mal alış ve giderleri ile hasılatlarını gösteren belgeleri odalardan temin edecekleri ve ebatları belli olan torba zarflara koyacaklar. Bu zarflarda bazı ayrıntılı kimlik bilgileri bulunacak. Bir defaya mahsus olmak üzere bu kimlik bilgileri doldurulacak ve ilgili büroya verilecek. Daha sonra verilecek zarflarda ise sadece ad, soyad ve vergi kimlik numarası ile imzanın bulunması yeterli olacak.
Zarfların üçer aylık dönemleri izleyen ayın 10'una kadar kayıtların tutulduğu bürolara teslim edilmesi veya bürolarda görevli personel tarafından teslim alınması gerekir.
Bürolar ne yapacak?
Bürolar, mükelleflerden teslim alınan belgelerin bilgisayar ortamından kayıtlarını tutacak, kayıtlar tamamlandıktan teslim alınan belgeleri her mükellef için ayrı ayrı dosyalarda saklayacaklar. Her yılın Ocak ayında bu dosyalarda bulunan belge ve bilgiler esas alınarak Hesap Özeti çıkarılacak ve çıkarılan hesap özeti yıllık beyannameye eklenecek.
Bir takvim yılı içinde alınan mallara ve hizmetler ait alış belgeleri ve yapılan giderler ile hasılat belgeleri kayıtların tutulduğu bürolarda muhafaza edilecek. İçinde bulunulan yılın belgelerinin Maliye tarafından ibrazının istenmesi halinde, bürolar ibraz ödevini yerine getirecekler.
Mükellefin saklama ve ibraz ödevi
İçinde bulunulan takvim yılı kayıtlarının tutulması ve vergi ile ilgili tüm ödevler kayıtların tutulduğu bürolar tarafından yerine getirilecek. Yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesinden sonra o yıla ilişkin belgeler saklanmak üzere mükellefe bürolarca teslim edilecek. Mükellef tarafından teslim alınan belgeler, ait oldukları yılı takip eden yıl başından itibaren 5 yıl süre ile bizzat mükelleflerce saklanacak ve Maliye tarafından istenmesi halinde kendilerince ibraz edilecek.
Verilen belgeler vergi iadesinde kullanılabilecektir
Basit usulde vergilendirilen mükellefler tarafından düzenlenecek fatura ve fatura yerine geçen belgeler, 2978 sayılı Vergi İadesi Hakkında Kanun uyarınca vergi iadesine konu harcama belgesi olarak kabul edilecek.
Beyannamelerin verilmesi
Gelir, sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançtan ibaretse yıllık beyanname, mükellefin de imzası alındıktan sonra ilgili dönemi takip eden yılın Şubat ayı içinde büroda görevli personel tarafından vergi dairesine verilecek veya posta ile gönderilecek. Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin bu gelirlerinden başka gelirleri de varsa yıllık beyanname Mart ayı içinde verilecek. Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin stopaj yapma mükellefiyeti yoktur. Bu nedenle muhtasar beyanname vermeleri gerekmez. 01.01.1999 tarihinden itibaren basit usulde vergilendirilecek mükellefler için üçer aylık dönemler itibariyle Katma Değer Vergisi beyannamesi verilecek.
Ocak - Şubat - Mart 1999 vergilendirme dönemi için KDV beyannamesi 26 Nisan 1999 mesai saatti bitimine kadar verilecektir. Takip eden üçer aylık vergilendirme dönemleri için beyanname verilmeye devam edilecek. Defter tutulmadığı için, KDV açısından deftere kayıt şartı aranmaz. Basit Usulde vergilendirilen mükellefler, geçici vergi ödeyemeyecekler.
Vergi Dairesinden Yazı Gelecek
Vergi daireleri 31.12.1998 tarihi itibariyle götürü usule tabi mükelleflerin dosyaları taranacak. Eskiden bu usulde olanlardan basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını taşıyanlara 01.01.1999 tarihinden itibaren basit usulde vergiye tabi olacaklara durumları bir yazı ile bildirilecek.
Elde bulunan mallar ne olacak?
Basit usule tabi olacakların 01.01.1999 tarihi itibariyle stoklarında bulunan mallar alış bedeli bu bedel bilinmiyorsa bizzat kendileri tarafından tespit edilecek rayiç bedel (alım - satım bedeli) ile maliyet yazılabilecek. Eğer bu malların faturaları varsa o zaman faturalarda yazılı KDV indirim konusu yapılabilecek.
Mükelleflerin bu haktan yararlanabilmesi için, 01.01.1999 tarihi itibariyle stokta bulunan mallarını kayıtlarının tutulduğu bürolara bildirmeleri gerekir. Bu bildirimin en geç 20 Nisan 1999 tarihine kadar yapılması gerekir. Çünkü buna göre KDV beyannameleri hazırlanacak ve en geç 26 Nisan 1999 tarihi mesai saati bitimine kadar verilecek.
Stok bildirimin herhangi bir şekil şartı yoktur. Ancak Maliye Bakanlığı'nın yayımlandığı Tebliğde bir tablo bulunmaktadır. EK - 4 numaralı tablo zorunlu olmamakla bu amaç için kullanılabilir.
|
|
|
|
