|
|
Yeni Vergi Reformu Yasa Taslağı hazır. Ancak toplumun büyük kesiminde taslak konusunda pek çok soru işareti var. Milliyet Ekonomi Servisi Gelir Vergisi'nden Kurumlar Vergisi'ne, köylünün yükümlülüklerinden finans sektörüne kadar merak ettiğiniz her konuyu cevaplandırmaya hazır Sorularınızı e-posta ile gönderebilirsiniz.
|
|||||||||||||
|
Kira gelirleri nasıl beyan edilecek?
25 Ocak 1999 Mustafa ÖZYÜREK
Gayrimenkul sermaye iradının tanımı Gelir Vergisi Kanunu'nda yapılmıştır. Bu tanıma göre; Gelir Vergisi Kanunu'nun 70. maddesinde yer alan mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır.
Ahmet Bey çeşitli nedenlerle tahsil edemediği 1996 ve 1997 kira gelirlerinin 250 milyon lirası ile 1998 kira gelirinin tamamı ve 1999 kira gelirinin 500 milyon lirasını peşin olarak Aralık 1998'de tahsil etmiştir. Bu durumda Ahmet Bey 1998 takvim yılına ilişkin olarak Ocak 1999'da vereceği yıllık gelir vergisi beyannamesinde; geçmiş yıllara ilişkin 250 milyon lira ile 1998 yılına ilişkin 960 milyon lirayı giderler ve istisnalar düşülmeden önceki gayrisafi irat tutarı olarak beyan edecektir. 1999 yılına ilişkin olarak peşin tahsil ettiği 500 milyon liralık kısım 1999 takvim yılının gelir hesabında dikkate alacaktır. 1.1. Döviz cinsinden kiraya verme işlemlerinde gelir ne zaman elde edilir? Günlük hayatta enflasyonun yarattığı tahribatı önlemeye yönelik olarak kiraya verme işlemlerinin döviz üzerinden yapıldığı görülmektedir. Bu durumda tahsilatın yapıldığı tarihteki, Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak gayrisafi irat belirlenir. Örnek 2: Nevzat Bey Gaziosmanpaşa-Ankara semtinde bulunan dairesini 1 Temmuz 1997 tarihinden itibaren aylığı 1000 ABD Doları karşılığında kiraya vermiş ve bir yıllık kira bedeli olan 12.000 ABD Dolarını ayni gün tahsil etmiştir. Tahsil işleminin gerçekleştiği tarihteki Merkez Bankası'nın döviz alış kuru 147.510 liradır. Bu durumda Nevzat Bey 1997 yılına ait 6 aylık kira bedeli olan 6.000 ABD Doları karşılığı (6.000 x 147.510=)885.060.000.- Türk Lirasını 1997 takvim yılına ilişkin gayrisafi irat olarak Mart 1998'de beyan etmiştir. 1998 yılına ilişkin olarak peşin tahsil edilen (1.000 x 6=) 6.000 ABD Doları karşılığı (6.000 x 147.510=)885.060.000.- Türk Lirası ise 1998 takvim yılı iradı olarak dikkate alınacak ve Ocak 1999'da beyan edilecektir. 1.2. Kira bedelinin ayın olarak tahsili halinde gelir nasıl elde edilir? Ayın olarak (karşılığında bir mal alınması veya hizmet ifa ettirilmesi suretiyle) tahsil edilen kiralar, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre emsal bedeli ile paraya çevrilir. Emsal bedelinin kiralayanın başvurusuna bağlı olarak takdir komisyonunca belirlenmesi gerekir. Örnek 3: Soner Bey sahibi bulunduğu dairesini 1.1.1998 tarihinde bir yıllığına konut olarak bir galericiye kiraya vermiştir. 31.12.1998 tarihinde 1998 yılı kirasına karşılık olmak üzere kiracısından 1 adet 0-Km otomobil almıştır. Bu durumda Soner Bey takdir komisyonuna başvurarak kira karşılığında aldığı otomobilin emsal bedelini tespit ettirecek ve bu tutarı gayrisafi irat olarak Ocak 1998'de beyan edecektir. Örnek 4: Ayla Hanım sahibi bulunduğu 10 dairelik bir binayı muhtelif şahıslara konut olarak kiraya vermiştir. Kiracılar binaya asansör ilave ettirmişler ve kira süresinin bitiminde nakden ödedikleri kiraların dışında ayrıca asansör tesisatını da bedelsiz olarak Ayla Hanıma devretmişlerdir. Bu durumda Ayla Hanımın takdir komisyonuna başvurarak binaya ilave edilen asansör tesisatının emsal bedelini tespit ettirmesi ve bu değeri tesisatı devraldığı yıla ilişkin olarak beyan etmesi gerekir. 1.3. Kira bedelinin senetle tahsili halinde gelir ne zaman elde Edilir? Kira bedelinin bono karşılığında ödendiği durumlarda taşınmazı kiraya verenin bono karşılığını kiracıdan tahsil ettiği tarihte gayrimenkul sermaye iradı elde edilmiş sayılır. 1.4. Kira bedelinin tahsilinde özelliği olan durumlar nelerdir? Bilgileri dahiline girmesi kaydıyla namlarına kamu müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para yatırılması tahsil yerine geçer. Kira olarak doğan alacağın başka bir şahsa temliki (temlikin ivazlı olup olmadığına bakılmaz, ivazlı temliklerde ivazın tahsil şartı aranmaz) veya kiracısına olan borcuyla takası gayrimenkul sermaye iradı sahipleri için tahsil yerine geçer. Örnek 5: Ali Bey sahibi bulunduğu daireyi konut olarak beyaz eşya ticareti ile uğraşan bir tacire 1.10.1998 tarihinde aylık 100 milyon lira karşılığı kiraya vermiştir. Kiracısından toplam 500 milyon lira değerinde beş taksitle ödenmek üzere beyaz eşya seti almıştır. Kiracısı ile yaptığı sözleşme uyarınca beyaz eşya taksitlerinin ay sonları itibariyle kira alacağına takası kararlaştırılmıştır. Bu durumda Ali Bey'in ay sonları itibariyle kira alacağı ile beyaz eşya seti nedeniyle doğan borcun takası sonucu gayrimenkul sermaye iradı elde edilmiş olacaktır. Ali Bey 1998 takvim yılına ilişkin olarak takas yoluyla elde ettiği (3 x 100 milyon=)300 milyon lirayı Ocak 1999'da gayrisafi irat olarak beyan edecektir. Ocak 1999 ve Şubat 1999'da gerçekleşen takas işlemlerinde ise 200.000.000 lira tutarındaki takas yoluyla yapılan tahsilat 1999 yılının geliri sayılacaktır. 1.5. Para faizsiz - ev kirasız uygulamasında kira geliri nasıl elde edilir? Bazı şahısların borç para verdikleri şahıslardan faiz almadıkları, buna karşılık borçlunun evinde kirasız olarak oturdukları ve bu işlemin genellikle "para faizsiz ev kirasız" ifade edildiği görülmektedir. Bu durumda; Borç para verenin, parayı alanın evinde kira vermeksizin sağladığı menfaat Gelir Vergisİ Kanunu uyarınca menkul sermaye iradıdır.-Evini bedelsiz olarak borç para aldığı kimsenin faydalanmasına terk eden şahıs Gelir Vergisi Kanunu uyarınca evinden emsal kira bedeli tutarında kira hasılatı elde etmiş sayılacaktır. Kira rayiç bedelin yüzde % 5'inden düşük olabilir mi? ÖNCEKİ YAZILAR Basit usulde vergilendirme çok zor yürür DEVLET VATANDAŞA ÖDEYECEĞİ FAİZDEN VERGİ ALACAK! Özel sigortaya vergi istisnası Esnafa kira istisnası yok Kirayı nasıl beyan edeceğiz Emlak piyasası canlanacak mı? Almanya'da solun başarısı İzah Nedeni Olarak Kullanılacak Varlıklar Nelerdir? 30 EYLÜLE ADIM ADIM!.... Bunalım yönetimi Bankaların trilyonluk parantezleri Yapı kooperatiflerinin üyelerine konut teslimleri vergiden istisna Ücretini beyan eden yandı Vergide erkeğin reisliği artık yok! Vergi kanunu çıkıyor! Ya uygulama? Vergide Milat 30 Eylül! Peşin vergi peşin peşin alınacak! Yakaladığımı vergilerim! Serbest bölgeler tam serbest Hazine 200 trilyon zarara uğradı mı? Swapçılara ceza olur mu? Vergi tasarısı emlak piyasasında hız kesti! Faize vergi yön değiştirtiyor Maliye faiz denetimine başlıyor Emlak vergisi beyannamesini vermekte acele etmeyin Kurumlar Vergisi nasıl hesaplanacak? Vergi yönetimi değişiyor Faizlerin ve reponun beyanı Yurt dışında çalışan Türk işçiler beyanname vermeyecek Vergi dünyasında vergi numarası yine bir numara Halka açık şirketler cezalandırılıyor mu? Etkin çalışan bir kurul: Hesap Uzmanları Vergi tasarısına destek azalıyor Vergide 28 Şubat'ın anlamı Tahvil ve bono tahsil edilmeden vergilenecek Yolsuzluklar ve vergiye direnç Götürü usulün yerine getirilecek basit usul nedir ve nasıl işleyecek? Borsa kazançları nasıl vergilendiriliyor? 150 m2'ye kadar olan konutlardan ve kooperatiflerden KDV alınacak |
|||||||||||||
|
