|
|
Yeni Vergi Reformu Yasa Taslağı hazır. Ancak toplumun büyük kesiminde taslak konusunda pek çok soru işareti var. Milliyet Ekonomi Servisi Gelir Vergisi'nden Kurumlar Vergisi'ne, köylünün yükümlülüklerinden finans sektörüne kadar merak ettiğiniz her konuyu cevaplandırmaya hazır Sorularınızı e-posta ile gönderebilirsiniz.
|
||||||
|
ÖRNEK 1 Gerçek kişi (A) 1997 yılında 1.500.000.000 lira mevduat faizi ve 2.400.000.000 lira repo kazancı olmak üzere toplam 3.900.000.000 lira menkul sermaye iradı elde etti. Elde edilen mevduat faizinden 180.000.000 lira ödeme sırasında Gelir Vergisi tevkifatı yapıldı, repo kazançlarından ise oran (0) olduğundan tevkifat yapılmadı. Bay (A)'nın elde ettiği gelirin indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak (3.900.000.000 x % 67.6 = ) 2.636.400.000 liralık kısmı istisna edilecek, kalan (3.900.000.000 - 2.636.400.000 =) 1.236.600.000 lira, 1997 yılı için belirlenen ihtiyari toplama ve beyana ilişkin 1.500.000.000 liralık haddin altında kaldığından beyan edilmeyecek. Bu durumda, beyanname verilmeyecek ve tevkif yoluyla alınan vergiler nihai vergi olacak. ÖRNEK 2 Gerçek kişi (B) 1997 yılında 2.000.000.000 lira mevduat faiz geliri, 3.000.000.000 lira devlet tahvili faiz geliri ve 4.000.000.000 lira da repo kazancı olmak üzere toplam 9.000.000.000 lira menkul sermaye iradı elde etti. Mevduat faizinden 240.000.000 lira, Devlet tahvili faizinden 360.000.000 lira Gelir Vergisi tevkifatı yapıldı, repo kazançlarından ise oran (0) olduğundan tevkifat yapılmadı. Bayan (B) elde ettiği gelirin (9.000.000.000 x % 67.6 =) 6.084.000.000 liralık kısmını istisna olarak dikkate alacak, kalan 2.916.000.000 lira 1997 yılı için belirlenen 1.500.000.000 liralık haddi aştığından yıllık beyanname ile beyan edilecek. Beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan Gelir Vergisi'nden tevkif yoluyla alınan 600.000.000 lira mahsup edilecek. ÖRNEK 3 İstanbul'da altın ticareti ile uğraşan ve birinci sınıf tacir olan Bay (C)'nin 1997 yılına ilişkin ticari kazancı 2.500.000.000 lira. Bay (C)'nin ayrıca ticari işletmesine dahil olmayan 2.000.000.000 lira tutarında mevduat faiz geliri bulunuyor. Elde edilen mevduat faizinden ödeme sırasında 240.000.000 lira Gelir Vergisi tevkifatı yapıldı. Bay (C)'nin ticari kazancı hayat standardı esasına göre tespit edilen tutardan daha yüksek olduğundan beyanı esas alınacak. Ticari işletmeye dahil olmayan mevduat faizi gelirini indirim oranı uygulanacağından (2.000.000.000 X % 67.6 =) 1.352.000.000 lira istisna edilecek ve kalan (2.000.000.000 - 1.352.000.000 =) 648.000.000 lira beyan edilecek. Bu durumda toplam beyan edilecek gelir (2.500.000.000 + 648.000.000 =) 3.148.000.000 lira olacak. Bu tutarın vergisi ise 1.084.200.000 lira tutuyor. Ödenecek vergi tutarı, tevkif yoluyla alınan verginin mahsubundan sonra (1.048.200.000 - 240.000.000 =) 844.200.000 liradır. ÖRNEK 4 Ücretli olarak çalışan Bay (D)'nin 1997 yılına ilişkin ücret geliri 1.600.000.000 lira. Bay (D) aynı yıl içinde 1.800.000.000 lira mevduat faizi elde etti. Ücret geliri tek işverenden alınmış olup, tamamı tevkif suretiyle vergilendirildi. Mevduat faiz geliri üzerinden de 216.000.000 lira gelir vergisi tevkifatı yapıldı. Bay (D)'nin elde ettiği faiz gelirinin (1.800.000.000 x % 67.6 =) 1.216.800.000 lirası istisna edilecek, kalan (1.800.000.000 - 1.216.800.000 =) 583.200.000 lira ihtiyari toplama ve beyana ilişkin 1.500.000.000 liralık haddin altında kaldığından, ayrıca tek işverenden alınan ücretle ilgili olarak herhangi bir tutar sınırlaması söz konusu olmadığından Bay (D), bu gelirleri için beyanname vermeyecek. ÖRNEK 5 Bayan (E)'nin 1997 yılında elde ettiği kazanç ve iratlarının gayrisafi tutarları aşağıdaki gibidir: Gayrimenkul sermaye iradı (işyeri): 800.000.000 TL Devlet tahvili faizi: 1.500.000.000 TL Mevduat faizi: 2.500.000.000 TL Alacak faizi: 100.000.000 TL Bayan (E)'nin elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı vergi tevkifatına tabi tutuldu, alacak faizi ise tevkifata tabi olmadığından tevkifat yapılmadı. Gayrimenkul sermaye iradı tutarından (800.000.000 x % 20 =) 160.000.000 lira, Devlet tahvili ve mevduat faizlerinden ise (4.000.000.000 x % 12 =) 480.000.000 lira gelir vergisi tevkifatı yapıldı. Örnekteki mükellef, vergisi tevkif yoluyla alınmamış alacak faizi dolayısıyla beyanname vermek zorunda. Menkul sermaye iratlarına indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak (4.100.000.000 x % 67.6 =) 2.771.600.000 liralık istisnadan sonra kalan (4.100.000.000 - 2.771.600.000 =) 1.328.400.000 lira ile 800.000.000 liralık gayrimenkul sermaye iradının toplamı 1.500.000.000 lirayı aştığından, mükellef ihtiyari toplamadan yararlanamayacak ve tüm kazançlarını beyannameye dahil edecek. Bu durumda, mükellefin beyanı aşağıdaki gibi olacak: * Menkul sermaye iradı 1.328.400.000 TL * Gayrimenkul ser. iradı (800.000.000 - 200.000.000) 600.000.000 TL Götürü gider 800.000.000 x % 25 = 200.000.000) * Vergiye tabi gelir (matrah) 1.928.400.000 TL * Hesaplanan gelir vergisi 599.940.000 TL * Mahsup edilecek vergiler 640.000.000 TL (160.000.000 + 480.000.000 = ) * İadesi gereken gelir vergisi 40.060.000 TL Bayan (E), 40.060.000 lira tutarındaki iadesi gereken gelir vergisini varsa diğer vergi borçlarına mahsup edecek veya iade alacak. ÖRNEK 6 Gerçek kişi (F) 1997 yılında sahibi olduğu döviz tevdiat hesabından 17.000 ABD doları faiz geliri elde etti. Merkez Bankası'nca belirlenen vade tarihindeki döviz alış kuru 200.000 TL'dır. Faiz tutarı üzerinden (17.000 ABD doları x % 12 =) 2.040 ABD doları gelir vergisi tevkifatı yapıldı. Bu verilere göre Bay (F), gelirin elde edildiği tarih itibariyle TC Merkez Bankası'nca belirlenen döviz alış kurunu kullanmak suretiyle elde ettiği gelir tutarını 17.000 ABD doları x 200.000 TL = 3.400.000.000 lira olarak hesaplayacak. Döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faizler için herhangi bir istisna öngörülmediğinden ve elde edilen gelir 1.500.000.000 liralık haddi aştığından tamamı beyan edilecek. Bu tutarın vergisi 1.185.000.000 lira, ödenecek gelir vergisi, tevkifat yoluyla alınan (2.040 ABD doları x 200.000 TL =) 408.000.000 lira verginin mahsubundan sonra kalan (1.185.000.000 - 408.000.000 =) 777.000.000 liradır. ÖRNEK 7 Bay (G) 1997 yılında 1.000.000.000 lira mevduat faizi, 2.000.000.000 lira repo kazancı ve 1.200.000.000 lira döviz tevdiat hesabı faizi olmak üzere toplam 4.200.000.000 lira menkul sermaye iradı elde etti. Mevduat faizinden 120.000.000 lira, döviz tevdiat hesabına ilişkin faiz gelirinden 144.000.000 lira gelir vergisi tevkifatı yapıldı, repo kazancından ise oran (0) olduğundan tevkifat yapılmadı. Döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faizler için herhangi bir istisna öngörülmediğinden 1.200.000.000 liralık faiz gelirine indirim oranı uygulanmayacak. Bay (G), elde ettiği mevduat faizi ile repo kazancının (3.000.000.000 x % 67.6 =) 2.028.000.000 liralık kısmını istisna olarak dikkate alacak, kalan 972.000.000 lira ile döviz tevdiat hesabına ilişkin faiz tutarı 1.200.000.000 liranın toplamı olan (972.000.000 + 1.200.000.000 =) 2.172.000.000 lira, 1997 yılı için belirlenen 1.500.000.000 liralık haddi aştığından yıllık beyanname ile beyan edilecek. Beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisi 693.800.000 lira olup, ödenecek vergi, tevkif yoluyla alınan vergilerin mahsubundan sonra (693.800.000 - 264.000.000 =) 429.800.000 liradır. ÖRNEK 8 Emekli Sandığı'ndan emekli aylığı alan Bayan (H)'nin 1997 yılındaki gelirleri 1.600.000.000 lira emekli aylığı ile 5.000.000.000 lira repo kazancından oluşmakta. Repo kazançları için 1997 yılındaki tevkifat oranı (0) olduğundan tevkifat yapılmadı. Emekli aylığı, Gelir Vergisi Kanunu'nun 23'üncü maddesinin 11 numaralı bendi ile gelir vergisinden istisna edildi. İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar ihtiyari toplama ve beyana ilişkin hesaplamalarda dikkate alınmamakta. Buna göre Bayan (H), elde ettiği repo kazancından indirim oranına isabet eden istisna tutarı olan (5.000.000.000 x % 67.6 =) 3.380.000.000 lirayı düştükten sonra kalan (5.000.000.000 - 3.380.000.000 =) 1.620.000.000 lira, 1997 yılı için belirlenen ihtiyari toplama ve beyana ilişkin 1.500.000.000 liralık haddi aştığından beyanname verecek. Verilecek beyannamede yalnızca 1.620.000.000 lira repo kazancı bildirilecek olup, emekli aylığı geliri beyannameye dahil edilmeyecek. ÖRNEK 9 Ankara'da konfeksiyonculuk yapan Bay (I)'nın 1997 yılına ilişkin ticari kazancı 1.800.000.000 lira. Bu tutarın 500.000.000 liralık kısmı işletme fonlarının değerlendirilmesinden elde edilmiş olan mevduat faizleridir. Elde edilen mevduat faizinden 60.000.000 lira gelir vergisi tevkifatı yapıldı. Bay (I)'nın elde ettiği mevduat faizi geliri ticari işletmesine dahil olduğundan indirim oranı uygulanmayacak, ticari kazanç hükümlerine göre vergilenecek. Bu durumda, beyan edilecek ticari kazanç 1.800.000.000 lira olup, bu tutar hayat standardı esasına göre tespit edilen tutardan daha yüksek olduğundan beyana göre işlem yapılacak. Bu tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisi 555.000.000 lira olup, tevkif yoluyla alınan verginin mahsubundan sonra kalan (555.000.000 - 60.000.000 =) 495.000.000 lira ödenecek vergi olmakta. |
 |
|
|
|||
|
