|
|
Yeni Vergi Reformu Yasa Taslağı hazır. Ancak toplumun büyük kesiminde taslak konusunda pek çok soru işareti var. Milliyet Ekonomi Servisi Gelir Vergisi'nden Kurumlar Vergisi'ne, köylünün yükümlülüklerinden finans sektörüne kadar merak ettiğiniz her konuyu cevaplandırmaya hazır Sorularınızı e-posta ile gönderebilirsiniz.
|
||||||
|
Yeni yasa kime ne getiriyor? YASANIN toplum ve ekonominin çeşitli kesimlerine getirdiği kolaylık ve yükümlülükler şöyle:
ÜCRETLİLERE:
|
Reform neyi değiştirdi? VERGİ reformu, 50 yıldır değişmeyen gelirin tanımını değiştirdi. Bugüne kadar vergi yasalarında "yıllık gelir" diye tanımlanan gelirin tanımına "tasarruf ve harcamalar" da dahil edildi. Tanımın "kaynağı ne olursa olsun diğer her türlü kazanç ve iratlar" biçiminde değişmesiyle rüşvet, yolsuzluk, karapara, kumar, uyuşturucu kaçakçılığı, cinayet gibi yöntemlerle elde edilmiş olsa bile Maliye gelirden vergisini alacak. Yani bugüne kadar vergi dairelerinde beyanname bekleyerek vergi toplamaya çalışan Maliye, bundan sonra vergi kaçıranların peşinden koşacak.
"Nereden buldun?" dönemi başlıyor
Vergi numarası
cezasına dikkat
Telif’te 7 milyar
liralık istisna |
|||||
|
|
Vergi oranları 1 Temmuz’dan itibaren geçerli olmak üzere beş puan indirildi. Bir milyar liraya kadar yıllık ücrette vergi oranı yüzde 20 oldu. 16 milyar liranın üzerindeki gelirlerde oran yüzde 45. Oranlar 1999 başından itibaren beş puan daha inecek ve alt dilimde yüzde 15’e, en üst dilimde yüzde yüzde 40 olacak. 1 Temmuz’dan itibaren geçerli olacak beş puanlık indirim nedeniyle 100 milyon lira ücret alan bir memur ya da işçinin ücreti 3 milyon lira artacak ve kendisine iade yapılacak.
Kurumlar vergisi oranı yüzde 30’a indirildi. Şirketler karlarını dağıtmayıp sermayeye ilave ederse kar üzerinden stopaj kesilmeyecek. Fatura kesme sınırı 10 milyon liradan 15 milyon liraya çıktı. Şirketler, 50 milyon liraya kadar olan harcamalarını amortismana tabi tutmadan doğrudan gider yazabilecek. Devlet artık 2.5 milyon liraya kadar olan verginin peşine düşmeyecek.
Artık esnaf eskiden olduğu gibi kazansa da kazanmasa da vergi ödemeyecek. Çünkü götürü vergi kaldırıldı. Esnaflar için basit usul yöntemi getirildi. Büyükşehirlerde yıllık işyeri kirası 420, diğer yerleşim birimlerinde 300 milyon lira olanlar basit usulde vergiye tabi olacak. İşyeri esnafın kendisine aitse yıllık cirosunun 8 milyar lirayı aşmaması gerekiyor. Kendi el emeğini kullanan esnaflarda bu sınır 3 milyar lira. Bu yöntem uyarınca esnaflar da şirketler gibi defter tutup, beyannameyle kazancı kadar vergi verecek. Ancak esnafların kendisi defter tutmak zorunda kalmayacak. Defterleri esnaf odaları tutacak. Nüfusu beş bini aşmayan yörelerde çalışan ebe, sünnetçi, sağlık memuru, arzuhalci ve rehberlerle kapı kapı dolaşarak mal satanlara vergi muafiyeti sağlandı. Ciroları 7 milyar 200 milyon lirayı geçse bile 2000 yılına kadar işletme defteri tutacaklar.
İşportacılar esnaf muaflığı belgesiyle vergiden muaf tutuldu. Ancak işportacılar, ekonominin kayıt altına alınması için, her türlü mal alım belgesini ve yaptıkları harcamaların belgelerini saklamazsa esnaf muaflığından yararlanamayacak. İşportacılar, belediyelerden 6 - 12 milyon lira arasında harç ödeyerek belge almazsa esnaf muaflığından yararlanamayacak.
1998 yılında Hazine bonosu ve Devlet tahvillerinden geçici vergi alınmayacak. Bankalar da şirketler gibi geçici vergiyi üç aylık kazançları üzerinden üçer aylık dönemlerin sonunda yüzde 25 olarak ödeyecek.
Çiftçilerle ilgili vergilendirme sistemi de değişti. Buna göre, yıllık satış tutarı 864 milyon lirayı geçti diye çifçiler defter tutmak zorunda kalmayacak. Satış tutarı ne olursa olsun, bütün küçük çiftçilerden sadece sattıkları ürünlerden yüzde iki stopaj kesilecek. Sadece bir biçerdöver veya benzeri araca ya da 10 yaşına kadar ikinin üzerinde traktöre sahip olan çifçilerle hububatta ve ayçiçeğinde en az 600; bakliyat, kavun, karpuz ve pamukta 300; çeltik, tütün, sebze ve pancarda 200; muzda 20; çayda 40; seracılık ve çiçekçilikte 8; fındık, incir ve bağcılıkta 250 dönümü; balık çiftliklerinde 500, iç su balık çiftliklerinde 600 metrekareyi aşanlar beyannameyle vergi verecek. Bu sınır meyvecilik ve ante fıstıkçılığında 1500, zeytincilikte 2500, narenciyede 1250, elma, armut, kiraz, vişne, şeftali ve kayısı üretiminde 1000 ağaç; küçük baş hayvancılıkta 500, büyükbaşta 150 adet; arıcılıkta 500 kovan, ipekböcekçiliğinde 500 kutu.
Yatırım indirimi ilk kez vergi yasasına girdi. 50 milyar liranın üzerinde her türlü ticari ve sinai yatırımlarla 10 milyar liranın üzerindeki bütün zirai yatırımlar indirimden yararlanacak. Bu rakamlar kalkınmada öncelikli yörelerde 5 - 25 milyar lira olacak. Yatırımcı, yatırımı yapmadan önce vergi kredisini kullanabilecek. Yani yapmayı planladığı yatırımı ödeyeceği vergiden indirecek. Yatırım indirim oranı yüzde 40. Ancak kalkınmada öncelikle yörelerle organize sanayi bölgelerinde 100 olacak.
Kira gelirlerinin yıllık 240 milyon liralık bölümü vergiden muaf tutuldu. Emlak vergisi oranları işyerlerinde binde 5’ten binde 2’ye, konutlarda binde 4’ten binde 1’e indirildi. İsteyenler yeni yasaya göre beyanname verecek, ancak beyan edecekleri vergi eski yasaya göre verecekleri beyanlarındaki vergiden az olamayacak. Tapu harçları yüzde 4.8’den yüzde 1’e çekildi. Yazlık, ev, konut, arsa satışından elde edilen kazançlar, alınan tarihten satılan tarihe kadar geçen süredeki toptan eşya fiyatları endeksini esas alan enflasyondan arındırıldıktan sonra vergilendirilecek. Yani bu yıl 10 milyar liraya alınan ev, önümüzdeki yıl 20 milyar liraya satılırsa, alış bedeli düşülüp, kalan 10 milyardan yüzde 80 enflasyon indirildikten sonra kalan 2 milyar lira üzerinden gayrimenkul kazanç vergisi ödenecek. Ancak tek konutu olanlarla köylerdeki konut ve tarlalar gayrimenkul değer artış vergisi ödemeyecek. 2008 yılına kadar ailesinden, akrabasından kalan ev ya da arsayı beş yıl süreyle elinde tutan da bu vergiyi ödemeyecek. 