Hafızamız evrim geçiriyor!

İnterneti ve bilgisayarı kullanma sıklığı, sadece öğrencilerin değil, tüm insanlığın hafıza yapılanma biçimini etkiledi. Arkadaşlarımızın doğum günlerini Facebook sayesinde “hatırlamış görünüyoruz”, gerektiğinde domatesli makarna tarifine Google’dan bakıyoruz

Hafızamız evrim geçiriyor!

Yarın her yaştan öğrenci yeni eğitim sezonuna başlıyor. Zihinleri, sekiz ay boyunca ileride faydasını görecekleri, henüz nasıl kullanacaklarını tam bilmedikleri ve “Gerçek hayatta bu ne işimize yarayacak ki?” diye soracakları onca bilgiyle dolacak.

Hemen hepsinin evinde bilgisayarı, mutlaka akıllı telefonu ve şanslı olanların tabletleri var. Hepsi her an internete bağlı. Sadece okulda değil, tatillerde ve tüm boş zamanlarında da zihinlerine sürekli bir bilgi akışı gerçekleşiyor. Genç beyinler bugün, ebeveynlerinin aksine bilgiyi kaydetmekten çok arayıp bulmaya ve ayırt etmeye programlı.

Öğrenciler temel bilgileri hatırlamıyor

Eğitim sisteminin yeterliliği tartışması bir yana, günümüzde anne-babaları hayrete düşüren konulardan en çarpıcısı, öğrencilerin okulda öğretilen çok temel bilgileri bilmiyor/ hatırlamıyor olmaları. Hemen en yakınınızdaki çocuğa Meclis’in kuruluş tarihini bir sorun. Kısa bir bekleme süresinin ardından cevap alamamanız muhtemel. Fakat bunun tek sebebi farz ettiğiniz gibi çocuğun derste o sırada yandaki arkadaşının saçını çekiştiriyor olması değil. İnternet ve bilgisayar kullanım alışkanlığı, onun hafızasını daha önceki nesillerin geçirmediği bir evrim sürecine taşıdı. Taze beyninde o sorunun cevabı mavi mürekkeple yazmıyor. Zihninde canlanan resimde ince çerçeveli beyaz bir kutu, içinde “meclis kuruluş tbmm” kelimeleri ve yanında bir büyüteç bulunuyor.

İnterneti ve bilgisayarı kullanma sıklığı, sadece öğrencilerin değil, tüm insanlığın hafıza yapılanma biçimini etkiledi. Arkadaşlarımızın doğum günlerini Facebook sayesinde “hatırlamış görünüyoruz”, aklımızda tuttuğumuz telefon sayısı 15 yıl öncesinin 50’de 1’i kadar ve gerektiğinde domatesli makarna tarifine bile Google’dan bakıyoruz.

Kaspersky Lab tarafından yapılan bir ankette, 1000 bilgisayar kullanıcısından yüzde 91’i bilgisayar ve interneti hafıza yerine kullandığını belirtmiş. Yine anket yapılan 6 bin kişiden yüzde 71’i çocuklarının telefon numarasını hatırlamadığını belirtmiş.

Bu vakanın bilimsel karşılığı “Dijital amnezya” olarak ifade ediliyor. Neyse ki Boğaz’ın şimdiki silüetine bakıp geçmişe hayıflanan teyze kıvamına gelmeye
gerek yok.

Hafızamız yeni kaydetme yetenekleri geliştiriyor

Aksine, vaka derinlemesine incelendiğinde, resmin hiç de korkutucu olmadığı, hatta gidenin yerine günümüz koşullarında daha faydalı bir kabiliyetin geldiği ortaya çıkıyor.

Sonuçları Science Mag dergisinde yayımlanan bir deneyde, iki gruba ayrılan deneklere “Devekuşunun gözü, beyninden daha büyüktür” benzeri genel bilgi ifadeleri yazdırılmış. Bir gruba dokümanlarının kaydedileceği, diğerineyse silineceği söylenmiş. Dokümanı kaydedilmeyen grup, ifadeleri diğerine göre çok daha fazla hatırlamış. Bir başka deneyde ise deneklerden benzer ifadeleri belirli klasörlere kaydetmeleri istenmiş. Denekler, ifadelerin kendisinden ziyade bulunduğu klasör yollarını çok daha iyi hatırlamışlar. Bu deneylerin sonucu, hafızamızın gerilemek yerine yeni öğrenme ve kaydetme yetenekleri geliştirdiğini gösteriyor. Tekrar erişme şansımız olmayan bilgiyi kaydetmeye ve bilginin içeriği yerine konumunu hatırlamaya öncelik veriyoruz.

Daha güncel bir deney de bilgiyi bilgisayara kaydetmenin yeni bir öğrenme kabiliyeti kazandırdığını gösteriyor. Yine iki gruba ayrılan deneklere bilgisayarda iki kelime listesi verilmiş ve kelimeleri ezberlemeleri istenmiş. Deneklerin yarısı, ikinci listeye geçmeden önce ilk dosyayı kaydedip kapatırken, diğer grup ilk listeyi kaydetmeden kapatarak ikinci listeyi ezberlemiş. İlk listeyi kaydedip kapatanlar, ikinci listedeki kelimeleri çok daha iyi hatırlamış. Bu sonuç, beynimizin bir kısım bilgiyi bilgisayara teslim edince hafıza kaynaklarında yeni bilgiye yer açtığını ve bunu hatırlamaya öncelik verdiğini gösteriyor.

Yalnızca en kuvvetli bilgi hayatta kalıyor

Bütün bu bulgular, teknolojinin hafızayı geriletmek yerine geçişken (transaktif) bir modele evrilttiğini gösteriyor. Etrafımızda o kadar çok bilgi kaynağı var ki beyin artık depolamak yerine bilgiye nasıl ulaşabileceği, nasıl organize edeceği yönünde gelişiyor. Bir kez daha mükemmel kabiliyetlerini sergileyerek doğal seçilime uyuyor; yalnızca en kuvvetli bilginin hayatta kalmasını sağlıyor ve yine hızla sonuca varacağı yöntemler izliyor.

Herkesin ve her şeyin birbirine bağlı olduğu, bilgiye her an her yerden erişilebilen bir dünya ve gelecek için kusursuz bir uyumlanma biçimi. Ancak bir şeyi akılda tutmakta fayda var; buzulların hızla eridiği, yanardağların ardı ardına patlamaya başladığı, sabrı taşmak üzere olan bir gezegende yaşıyoruz. Yer yarılıp gökler düşecek olursa bir gün, hiçbir klavye ve hard disk hayatta kalmamıza yardımcı olmayacak. O yüzden siz siz olun, Meclis’in kuruluşunu unutsanız da hayatta kalmayı ve kültür mirasının devamını sağlayacak bilgilerin hem genç zihinlerde, hem de bizzati kendi dimağınızda yer ettiğinden emin olun.

Hadise'den sahne öncesi kulis videosuHer zaman yaptıklarıyla konuşulan Hadise, bu kez Instagram hesabından konser öncesi kulis videosu paylaştı.

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber