Geri Dön

Sakıncalı sokaklar

Adım atışlarınızı, nefes alışlarınızı ve durup etrafa bir bakınışınızı bekleyen sokak isimleri testusuna buyur ola bu hafta

1 Sokak isimleri bazen düpedüz cehaletten değiştirilmiyor mu? Örneğin, İstanbul'da 30'dan fazla "şeyhli" sokak adı var. Beyoğlu Belediyesi, Şehbender Sokağı'nın adını, Şeyh Bender olarak değiştirmiş. Şeyh Bender diye bir şeyh kimdir bilinmiyor ama "şehbender" sözcüğü Ferit Devellioğlu'nun "Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lûgat"ında mevcut. Ne demekmiş? a. Belediye sokak ismi değiştirme komisyonu başkanıb. Satrançta şahı mat eden oyuncuc. Büyükelçid. Konsolos2 Solfasol, Ankara'nın kuzey doğusunda bir mahallenin adı. Peki, adının kaynağı ne?a. Solfalama yani solfejin "sol fa sol" kalıbıb. Mahalleyi kuran kişi Ankara belediye bandosunun Solfasol lakaplı şefiymiş.c. Zülfazıl adındaki pınardan bozma bir sözcükd. Soldan sapma sosyal demokrat3 Karantina, Alanya'da bir sokağın, İzmir'de bir mahallenin, yine İzmir'de Urla'da bir adanın adı. Eskiden Venedik'e gemiyle gelen yolculara ne olur ne olmaz diye 40 günlük karaya çıkma yasağı dayatırlarmış. Türkiye'de buna ilişkin bir uygulama Kıbrıs ve Suriye'de başlayan kolera nedeniyle 1835'te başlatılmış. Kelimenin orijinali "cuarantina", peki hangi dilden?a. Yunancab. Fransızcac. İspanyolcad. İtalyanca4 Flamingo Yolu, Salacak sahilinde. Flamingo, albino, albatros, marmelat dilimize hangi dilden misafir?a. Baskçab. Portekizcec. İspanyolcad. Katalanca 5Bakırköy'de Çaçaron Sokağı var. Hangi dilden geliyor?a. Moldavcab. Flamancac. İtalyancad. Romanca6 Yine Beyoğlu'ndaki Kokoroz Sokak adını hangi dilden almış?a. Romenceb. Gagavuzcac. Tatarcad. Çerkezce7Eytam Caddesi Teşvikiye'de. "Eytam" Arapçada "yetim"in çoğulu. Peki, aşağıdaki sözcüklerden hangisi Arapça?a. Alkolb. Sofac. Tutyad. Hepsi8 Fatih'teki Tutya Sokağı'nın kökeni Arapçada bir maden. Hangi maden?a. Altınb. Çinkoc. Bakırd. Kurşun9 Banga Bandhu Şeyh Muciburrahman, Ankara'da Çayyolu'nda bir bulvarın adı. Taksi şoförlerine Allah sabır versin. Kimdir?a. Bangladeş'in kurucusub. Hintlic. Pakistanlıd. Pakistansız10 Tarlabaşı'nda Santur Sokak'taki santur bir tür çalgı. Farsça bir sözcük. Dilimizde bine yakın Farsça sözcük var. Aşağıdakiler arasında Farsça kökenli olmayanı bulabilecek misiniz?a. Pazarb. Davulc. Köşkd. Bahçe11 Küçük Çekmece'de Ananas Sokak var. Nereden nereye... Ananas hangi dilden?a. Amerika yerlilerinin dilindenb. Kongo dillerindenc. Yeni Zelanda dillerindend. Sudan dillerden12Kuka Sokak, İstanbul Fatih'te. Kuka Yunancadan geliyor. Tespih, sigara ağızlığı gibi şeylerin yapımında kullanılan sütlü kahverengi renginde hindistancevizi ağacı kökü. Peki, aşağıdaki sözcüklerin hangisi Yunanca?a. Anadolub. Paraçolc. Karanfild. Hepsi13 Şişli'de Kodaman Caddesi var. Peki kodamanın geldiği dil hangisi?a. Latinceb. Çekçec. Çinced. Türkçe14 Eminönü'nde hamalların yük taşırken dinlendikleri taşın bulunduğu Mola Taşı Sokağı'nın ismi ne olarak değiştirilmiş?a. Mevlana Taşıb. Musalla Taşıc. Molla Taşıd. Moloz Taşı15Paraçol Sokak Fatih'te. Peki ne demekmiş bu Yunanca sözcük?a. Sonradan zengin olmuş çulsuz b. Gemi çatmasında eğri parçac. Cumba altına destek olarak konan eğri ağaçd. Tek atla çekilen bir tür araba Yanıtlar: 1) d, 2) b, 3) d, 4) b, 5) c, 6) a, 7) d, 8) c, 9) a, 10) b, 11) a, 12) d, 13) d, 14) c, 15) d. Zaman geçmiyor ki "milliyetçi muhafazakâr politikacılar", belediyeciler bir sokağı kendilerine rakip bellemesinler. Tuhaf bir kişisel sorun bence. Ama o kişi yetkilerini kullanıp sokağın ismini değiştirmeye kalkınca, sokağın eski-yeni tüm sakinlerinin anılarına ve alışkanlıklarına el koyma, hatta şehrin kültürel birikimini zedeleme anlamına gelen toplu bir sorun olup çıkıyor. Birkaç gün önce böyle bir sorun yine depreşti. Galiba bu seferki problem daha kapsamlı çünkü Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Seyfi Saltoğlu başkentteki tüm sokak ve cadde isimlerini araştırarak sakıncalı bulunanları değiştireceğini açıkladı. Araştırmanın tarihçilerle birlikte yürütüleceğini belirterek bu sakıncalılık konusuna bilimsel bir eda bile kattı! Bu seferki hikaye Çankaya'daki Abdullah Cevdet Sokağı'nın isminin değiştirilmesiyle ilgiliydi. Osmanlı entelektüeli ve edebiyatçısı Dr. Abdullah Cevdet'e atfedilen ve gerçekliği kanıtlanamayan, kendisinin zamanında tekzip ettiği birtakım sözler yüzünden.Yani bir rivayet! Güya Dr. Cevdet "Bu milleti adam etmek için Batı'dan damızlık erkek getirmek gerek" demiş. Sakıncalılık nasıl bilimsellik içinde ele alınacak acep? Örneğin kendisinin sakıncalı olduğunu açıklamış olan, "Sakıncalı Piyade"nin yazarı Uğur Mumcu'nun adı çeşitli sokaklardan silinecek mi? Muhafazakar olmayan tüm yazarlar, çizerler, bilim kişileri ve düşünürlerin isimleri sokaklardan geçerken bize usulca eşlik edemeyecek mi artık? Sokak tabelalarına bir kez daha dikkat edin. Veya şehir rehberlerinin sayfalarını çevirmeye başlayın. Ya da internette şehirlerimizin sokak isimlerini arayın. Çok ilginç sokak ve cadde isimleri göreceksiniz. Çoğu sokak ismi Türkçede yer alan 100'e yakın dilin birinden geliyor. Kültürler ve diller sokaklara yansımış. İsterseniz böyle yüzlerce ilginç sokak bulabilirsiniz. Tabii bu testustaki sokak isimlerinin çoğu yalnızca etimolojik bir gezinti sonucu bulundu. Sakınca saptayıcı bir gezinti değil bu. Türkçenin misafirleri gelip sokaklara konmuş. Bir "milliyetçi muhafazakar" belediyeci gelip de onları sakıncalı bulmadığı sürece! Adım atışlarınızı, nefes alışlarınızı ve durup etrafa bir bakınışınızı bekleyen sokak isimleri testusuna buyur ola bu kez de.

13 Aralık 2019 Magazin Bülteni.

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber