Çocuğum erken ergenliğe mi giriyor?

Çocukların gelişim süreci ile ilgili anne babaları en çok endişelendiren konulardan biri de erken ergenlik. “Çocuğum erken ergenliğe mi giriyor?”, “Tedavi olmalı mı?” gibi sorular ebeveynler kafalarını kurcalayıp duruyor. Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Prof. Dr. Cengiz Kara erken ergenliğin ne zaman tedavi edilmesi gerektiğini ve tedavi yöntemlerini anlattı.

Çocuğum erken ergenliğe mi giriyor?

Zamanında tedavi edilmezse boy kısa kalabilir

Aileler özellikle kız çocuklarındaki erken meme gelişimi ile kaygılar yaşar. Kaygının iki kaynağı erken adet kanaması olasılığı ve kanama ile beraber büyümenin duracağı düşüncesidir. Çocuğun yaşıtlarından önce adet görmesinin getirebileceği stres, sıkıntı da bu kaygıyı besler. Doğrusu, çok küçük yaşlarda başlayan gerçek erken ergenlik bu risklerin tamamını taşır.

Zamanında teşhis ve tedavi edilmezse, erken ergenlik büyüme plaklarının erken kapanmasına ve erişkinlik boyunun kısa kalmasına neden olur. Ancak ergenlik belirtilerinin erken başlaması her zaman tedavi gerektirmez; ergenliğin kendi doğal seyrinde izlenmesinin daha uygun olacağı durumlar da vardır. Dolayısıyla, tedavi gerektiren ve gerektirmeyen erken ergenlik süreçlerinin birbirinden ayırt edilmesi ve gereksiz tedavilerden kaçınılması da bir o kadar önemlidir.

Ergenlikte büyüme giderek hızlanır

Kızlarda ve erkeklerde iç ve dış üreme organları (yumurtalıklar, rahim, vajina, penis) birincil cinsiyet özellikleridir. Bu organların büyüyerek erişkin boyutlarına ulaşmasının yanı sıra kıllanma ve meme büyümesi gibi fiziksel değişimler ise ikincil cinsiyet özelliklerini oluşturur. Ergenlik dönemi ikincil cinsiyet özelliklerinin ve üreme kapasitesinin kazanıldığı çocukluktan yetişkinliğe geçiş evresidir.

En sık gözlenen ilk belirti kızlarda meme büyümesi ve erkeklerde testis büyümesidir. Ancak aileler testis büyümesini fark edemeyebilir ve ilk dikkat çeken bulgu penis kökünde kıllanma olabilir. Kızlarda da genital bölgede kıllanma bazen ilk ergenlik belirtisi olabilir. İlk belirtilerden ortalama 2-2.5 yıl sonra kızlarda ilk adet kanaması, erkeklerde ise sperm üretimi başlar. Bu süreçte büyüme giderek hızlanır ve doruk noktasına ulaşır. Sonraki 2-2.5 yılda büyüme giderek yavaşlar ve büyüme plaklarının kapanması ile durur.

Başlama yaşı ve ilerleme hızı kişiye göre değişir

Ergenlik kızlarda ortalama 10-11 yaşlarında, erkeklerde ise 11-12 yaşlarında başlar, fiziksel değişikliklerin ve büyümenin tamamlanması 4-6 yıl sürer ve genellikle kızlarda 15-16, erkeklerde 17-18 yaşlarda boy uzaması durur. Ancak ergenliğin başlama yaşı ve ilerleme hızı çok fazla bireysel değişkenlik gösterir. Yukarıda ifade edilen ortalama yaşlara göre 2-3 yıllık sapmalar mümkündür. Bu nedenle ergenliğe girme yaşı kızlarda 8-13 ve erkeklerde 9-14 arasında değişir. Bu yaşlar arasında başlayan ergenlik normal kabul edilir.

Her erken gelişim erken ergenlik anlamına gelmez

Erken ergenlik ikincil cinsiyet özelliklerinin kızlarda 8 ve erkeklerde 9 yaşından önce başlaması olarak tanımlanır. Kızlarda 8 yaşından önce meme büyümesi ve kıllanma olması, yine erkeklerde 9 yaşından önce testis büyümesi ve kıllanma başlaması erkendir. Ancak her erken gelişim gerçek erken ergenlik olduğu anlamına gelmez. Ergenlik belirtilerinden sadece bir tanesinin gözlendiği ve diğer belirtilerin eşlik etmediği kısmi ergenlik biçimleri söz konusudur. Örneğin, kızlarda en sık 6 ay ile 2 yaş arasında gözlenen erken meme gelişimi böyledir.

Bu durum kız çocukların çoğunluğunda müdahale edilmeksizin kendiliğinden düzelir, bazılarında ise erken ergenliğe ilerleyebilir. Bu süreçte yakın takip önemlidir. Yine, en sık 5-8 yaşlar arasında gözlenen genital bölgedeki kıllanmalar da eşlik eden başka bulgu yoksa çoğu zaman ergenlik belirtisi değildir. Böbrek üstü bezinden salgılanan hormonlara bağlı oluşan bir durum olup genellikle ter kokusunun değişmesi ile birlikte görülür. Ancak, kıllanma bazen abartılı olabilir. Abartılı kıllanma olan çocukların ergenlik süreçlerinin izlenmesi gerekir. Çoğunlukla ergenliğin durdurulmasını gerektiren bir sorun oluşmaz, fakat kızlar sonraki yıllarda aşırı kıllanma veya adet düzensizlikleri gibi sorunlar yaşayabilir.

Obezite ergenliği erkene çekiyor

Günümüzde aşırı beslenmeye bağlı oluşan obezite sorunu hem kızlarda hem de erkeklerde ergenliği erkene kaydıran bir etmen olarak karşımıza çıkmaktadır. Obezitenin giderek yaygınlaşmasına paralel olarak erken ve erkence ergenlik sorunları daha sık gözlenir. Erken ergenlik kızlarda 8 ve erkeklerde 9 yaş öncesi başlayan belirtileri ifade eder. Erkence terimi ise normal yaş aralığında ancak erkene kaymış ergenliği belirtmek için kullanılır. Kızlarda 8-9 yaş, erkelerde 9-10,5 yaş arası başlayan ergenlik erkence kabul edilir.Erkence ergenlik yavaş seyirli bir durumdur ve obeziteden bağımsız olarak da görülebilir. Bu durumda boy uzunluğu ve kemik yaşında bir ilerilik söz konusu değildir.

Obez çocuklarda boy ve kemik yaşı ileri olabilir. İster fazla kilolu isterse normal ağırlıklı olsun erkence ergenliği olan çocuklarda ergenlik durdurucu tedavilerin erişkin boya olumlu bir etkisi yoktur. Ergenliği kendi doğal seyrinde izlemek daha uygun bir yaklaşımdır. Öte yandan, beslenme durumundan bağımsız, daha çok 7 yaş öncesi çocuklarda gözlenen ve tedavi gerektiren gerçek erken ergenlik durumları da vardır. Bu çocuklarda ergenlik hızlı seyir gösterir, kemik yaşı hızlı ilerler ve müdahale edilmezse erişkin boy kısa kalabilir.

Hemen endişeye kapılmayın

Anne babalar çocuklarında erken ergenlik belirtileri gözlediğinde hemen endişeye kapılmamalıdır. Ebeveynler genetik yapı ve beslenme durumu ile ilişkili olarak çocuklarının ergen gelişim gösterebileceğini ve hormon tedavisi uygulayarak ergenliği durdurmanın her zaman gerekli olmadığını bilmelidirler. Ergenlik açısından müdahale gerektiren bir sorun olup olmadığı konusunda destek almak için ailelerin çocuk endokrin uzmanlarına başvurulmaları önerilir.

Aromaterapinin faydaları nelerdir?Aromaterapi ruh sağlığına iyi geliyor mu? Ofis ortamında hangi uçucu yağlar kullanılabilir? Alerji sorunu olanlar hangi uçucu yağları kullanabilir? Aromaterapist Aslı San Bilgin aromaterapinin faydaları hakkında bilgiler verdi.

İş Görüşmesi

İş Görüşmesi
Astroloji
KOÇ
BOĞA
İKİZLER
YENGEÇ
ASLAN
BAŞAK
TERAZİ
AKREP
YAY
OĞLAK
KOVA
BALIK
Bugün

Bugün yeniliklere açık bir gündesiniz. Hayatınızda yeni başlangıçlar yapmak isteyebilirsiniz. Mücadele gerektiren işlere girişmekten çekinmeyeceksiniz. Kişisel açıdan önem verdiğiniz konularla ilgileneceğiniz zamanlar var. Duygularınızı daha rahat ifade ettiğinizi hissedebilirsiniz. Beslenmenize dikkat etmenizde fayda var.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gündeminizi hayatınızda gizli kalmış konular etkileyebilir. Ruhsal gelişiminiz için yenilik getirecek başlangıçlar yapabilirsiniz. Gün içinde arkadaşlarınıza ayıracağınız zamanlar var. Elinizde olmayan nedenlerden dolayı oluşan konulara fazla mücadeleci yaklaşmamakta fayda var. Akşam saatlerine doğru yavaşlama söz konusu.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Sabah saatlerinde işlerinizde canlılık olabilir. Gelecekle ilgili beklentileriniz de aceleci olmamakta fayda var. Sosyal konularınızla ilgili mücadele söz konusu olabilir. Kendinizi fazla yormamaya özen gösterin. Arkadaşlarınızla keyifli vakit geçirmek size iyi gelecektir. Akşam saatlerinde daha çok kararlı olabileceğiniz zamanlar var.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün iş hayatınızda mücadele gerektiren durumlar yaşanabilir. Sabah saatlerinde hedeflerinize ulaşmak için kendinizi daha canlı ve istekli hissedebilirsiniz. Öğleden sonra yaşayacağınız olaylarda karşınızdakine daha toleranslı olabilirsiniz. Kendinizi gevşemiş, rahatlamış hissedeceğiniz zamanlar var, yeni konularla ilgilenmek size iyi gelecek.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Sabah saatlerinde yeni şeyler öğrenmek için kendinizi motive hissedebilirsiniz. Özgürlüğünüzün kısıtlandığını hissettiğiniz durumlarla mücadele etme isteği içinde olabilirsiniz, sakinliğinizi korumakta fayda var. Seyahat planları yapmak kendinizi iyi hissettirebilir. Bugün sizin için hareket berekettir diyebiliriz. Kendinizi göstermeniz için fırsatlar yakalayabileceksiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Duygusal yönden mücadele etmeniz gereken koşullar olabilir.  Ortaklı para konularında acele etmemekte fayda var. Bugün finansal konularla ilgileneceğiniz zamanlar var. Akşam saatlerinde kararlılık göstereceğiniz olaylar yaşayabilirsiniz. Etrafınızdaki insanlarla inatlaşmamaya özen göstermelisiniz. Olaylara sakin yaklaşmalısınız.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün uyum ve denge arayışı içinde olabilirsiniz. Gevşeme ihtiyacında olacağınız zamanlar var. Eşinizle ilgili konularda mücadele gerektiren koşullar olabilir. Arkadaşlıklarınız da kendinizi çok daha canlı ve hareketli hissedebilirsiniz. Akşam saatlerinde yeni konular gündeme gelebilir. Yavaşlamak isteyebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

İş ve çalışma koşullarınızda yenilik söz konusu olabilir.  Sizi yoran ve yıpratan konularda mücadele içinde olabilirsiniz. Gün içinde detaylara boğulacağınız zamanlar yaşanabilir. Stres altında olduğunuzda beslenmenize daha fazla dikkat etmelisiniz. Akşam saatlerinde sabit fikirli olmamaya özen gösterin. Yeni konular gündeme gelebilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Kendinizi ifade etmek isteyeceğiniz, yaratıcılığınızın yüksek olduğu bir gündesiniz. Risk alacağınız konularda aceleci davranmamaya özen göstermelisiniz. Keyif veren şeyler için para harcamaktan çekinmeyeceksiniz. Çocuklarınızla ilgili konularda mücadele edebilirsiniz.  Akşam saatlerinde işlerin akışında yavaşlama olabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Evinize ait konular gündeminizi oluşturabilir. Evinizi dekore ettirmek isteyebilirsiniz. Güvenlik sisteminizi gözden geçirmeyi düşünebilirsiniz. Ev alım satım konularıyla bugün ilgileneceğiniz zamanlar olabilir. Duygusal ihtiyaçlarınız için istikrar arayışında olabilirsiniz. Akşam saatlerinde olaylara daha kararlı yaklaşabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün yeni haberler alabilirsiniz. Konuşma ve dedikoduların bol olduğu hareketli bir gündeminiz olabilir. Yakın çevrenizdeki değişiklikler sizi mücadele etmeniz gereken koşullar yaratabilir. Arkadaşlarınızla keyifli zamanlar geçirebileceğiniz yerlere gidebilirsiniz. Anlaşma yapacağınız konulara özenli davranmakta fayda var.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Maddi kaynaklarda canlanma olabilir. İş hayatınızda mücadele etmeniz gereken konularla uğraşabilirsiniz. Kişisel yeteneklerinizi kullanmak için aceleci bir tutum sergilememeye özen gösterin. Bugün iş hayatınızda başkalarından destek göreceğiniz zamanlar var. Harcamalarınıza özen göstermeniz gerekebilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Hafta Hafta Gebelik

Gebeliğinizin kaçıncı haftasındasınız?

Günün Yazıları

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber