"El alem ne der" düşüncesi ile büyütülen kişilerde bir süre sonra kendilerini köşeye sıkışmış hissedebilirler. Adeta hayatlarının her adımında diğer insanların onların hakkında yapacakları yorumları önceden kestirmeye çalışma ve buna yönelik davranmaya çalışmakla geçirirler. Bu düşünce ile baş edilemezse sosyal fobinin gelişmesi kaçınılmazdır.

Kendinizi göz hapsinde mi hissediyorsunuz?

Kişi ilk başta ailesinden öğrendiği bu düşünce biçimi ile yaşamaya çalışır ve eleştiri oklarının üzerine yönelmemesi için yaptığı işleri hatasız yapmaya çalışabilir. Her adımda davranışlarını sorgular, acaba insanlar bu tavrımı beğenecek mi yoksa eleştirecekler mi şeklindeki düşünceler adeta bir göz hapsinde hissetmesine neden olur.

Sürekli temkinli davranmaya neden olur

Çocukluk yıllarından itibaren diğer insanların onlar hakkındaki düşüncelerini tahmin etmeye çalışmakla geçiren kişi bir müddet sonra gizli bir göz hapsinde olduğunu düşünerek en ufak harekette bile temkinli davranmaya çalışır.

Sosyal ortamlarda eleştirilme düşüncesi jest ve mimiklerini kontrol etmeye çalışma cabası, bu endişeler nedeniyle oluşan titreme, terleme, yüz kızarması ile baş etme cabaları o an uğraştığı işe dikkatinin verememesine ve kendinden beklenen performansı sergileyememesine neden olur.

Çocukluk çağında iç dünyasına kapanma meydana gelebilir

Genellikle 5-6 yaşlarında başlar. Bu yaşlarda arkadaşları tarafından ya da çevresinde ki kişiler tarafından dalga geçileceğine, eleştirileceğine dair hatalı inanışlar kişinin sosyal ilişkilerden uzaklaşmasına, sosyal becerilerinin gelişmemesine neden olabilir.

Okul döneminde de devam eden benzer sorunlar nedeniyle iç dünyasına kapanmaya başlayan kişi, kendinden beklenen performansı gösteremeyebilir. Ders başarısı iyi olsa da kendini ifade etmekte zorluklar yaşayabilir.

Ergenlik döneminde karşı cinsle iletişim kurmak zor olabilir

Ergenlik döneminde karşı cinsle arkadaşlık ilişkisi kurmakta zorlanırlar. Ergenlik yıllarında cinsel kimliğin oturmaya başlaması ile birlikte karşı cinsle ilişki kurmakta zorlanır. Zihninde ki elalem ne der düşüncesi nedeniyle genellikle yüzeysel bir ilişki içinde olur.

Çok gerekmedikçe karşı cinsle iletişime geçmekte zorlanır. Zorunlu hallerde ise anksiyetenin fiziksel belirtileri (titreme, terleme, kalp çarpıntısı, yüzde kızarma vb) nedeniyle hızlı bir şekilde iletişimi sağlayıp uzaklaşma davranışı sergiler.

Bu dönem de beğenilmediğine dair düşünceler hayatına egemen olabilir. Sosyal faaliyetlere katılmak istemesine rağmen yaşayacağının düşündüğü kaygı nedeniyle yeterince aktif rol alamaz.

Yetişkinlik dönemindeki etkileri nelerdir?

Yetişkinlik döneminde elalem ne der düşüncesi ile savaşmaya bazen de tedavi arayışına girerler. Bu dönemde uzun yıllardır savaştığı bu düşünceden kurtulmak içim tedavi arayışına girebilirler. Çoğunlukla tedavi başvursunda bulunmaktan da kaçınabilirler.

Tedaviye başvurma aşamasında da elalem ne der düşüncesi peşini bırakma, ya başvurduğu doktor tarafından da eleştirilirsem düşüncesi ile çoğunlukla ilk başvuru gecikebilir ya da çeşitli bahanelerle tedavi sürecinden vazgeçebilirler.

Yine bu dönemde karşı cinsle kurmak istedikleri yakın ilişki ve aynı zaman da ilişki kurmakta zorlanmaları nedeniyle hayal kırıklıkları yaşayabilirler. Çoğu zaman karşısında ki kişi tarafından anlaşılmadığını düşünerek, alınganlaşabilirler ve çeşitli bahanelerle ilişkiden kaçarlar.

"El alem ne der" düşüncesinin tedavisi

Elalem ne der düşüncesi tedavi edilmezse bir ömür kişinin zihnini meşgul eder. Bu düşünce çeşitli tedavi yöntemleri ile tedavi edilmezse kişi hayatı boyunca adeta bir hapishanede göz hapsindeymiş gibi gergin bir hayat yaşar.

Bu düşünceler sadece kendi zihninde yaşamayıp bir müddet sonra kendi çocuklarına da bu düşünceyi aşılamaya başlarlar. Tedavi edilmeyen durumlarda nesilden nesile aktarılan bu durumun tedavisi mümkündür. İlaç tedavisi ve psikoterapi yöntemleri ile başarılı bir şekilde tedavi edilen bu durum sosyal fobi olarak adalandırılır.

Psikiyatrist Uzm. Dr. Burak Toprak

www.buraktoprak.com

Facebook: @psikiyatristburaktoprak

Instagram: @psikiyatristburaktoprak

YouTube – Psikiyatrist Dr. Burak Toprak