Evham bir hastalık mıdır?

Yaygın Anksiyete Bozukluğunun (YAB), birinci derece akrabalarda görülme oranının normallere kıyasla 5 kat daha yüksek olduğu bulgusuna dayandırılarak, kalıtsal olduğu düşünülmektedir.

Evham bir hastalık mıdır?

Bunun dışında ailenin çocuğa yaklaşımının da hastalığa neden olduğu iddia edilir. Bu hastalığın ortaya çıkmasında ana-babanın çocuğu aşırı derecede koruyup, kollaması şeklinde bir ortamın rolü olabildiği gibi, bunun tam tersi çocuğun bakımının ihmal edilmesi ve ilgi gösterilmemesi de etken olabilmektedir. Son olarak yapılan bir çalışmaya göre hastaların % 30’unda, hastalığın stresli bir olayla başladığı ve stresli olaylarla alevlenebileceği de hatırlanmalıdır.

Halk arasında sık sık vesveseli veya evhamlı olarak adlandırılan insanlar vardır. Bunların bir çoğu, sanılanın aksine sadece evhamlı kişiler olmayıp aynı zamanda Yaygın Anksiyete Bozukluğu(YAB) diye de bilinen bir psikolojik rahatsızlığa sahiptirler. YAB tanısı konulabilmesi için kişinin en az 6 ay süreyle, hemen her gün ortaya çıkabilen olay ya da durumlar hakkında aşırı kaygı, endişe, “evham” ya da huzursuzca bir beklenti içinde olması gerekir. Kişi gerginliğini ve endişesini kontrol etmekte zorlanır. Bu kaygı durumuna huzursuzluk, kolay yorulma, düşüncelerini yoğunlaştırmada güçlük çekme, iskelet kas sisteminde gerginlik hissi ve uyku bozukluğu belirtilerinden en az 3’ü de eşlik etmelidir ki tanı konabilsin.

Hastalıktan söz edilebilmesi için bu kaygı durumunun aşırı derecede olması, eşlik eden semptomların bulunması ve bu durumun kişinin hayatını önemli bir oranda etkilemesi gerekir. Bu hastalık, kadınlarda erkeklere oranla 2 kat fazla görülmektedir. Genellikle çocukluk ve ergenlikte başladığı bilinse de, 20 yaş sonrasında da ortaya çıkma olasılığı vardır. Stresli durumlarda alevlendiği, kronik, dalgalı bir seyir gösterdiği bilinmektedir.

YAB hastalığına sahip kişiler huzursuz, genellikle sabırsız, çabuk heyecanlanan ve ürkek kişilerdir. Pek çok kişiye önemli gelmeyen konularda bile endişelendikleri ya da bu konuların olumsuz olabilecek sonuçları hakkında düşünmeden edemedikleri görülür. Korku duyulan olayın gerçek olabilme olasılığına ya da ortaya çıkabilecek etkileriyle kıyaslandığında, kişinin hissettiği endişe ve üzüntüsünün yoğunluğu, süresi ve miktarı, bu kötü durumun yaratacağı etkiden çok daha fazladır. Herhangi bir olayda, olası en kötü olayın başına gelebileceğini düşünüp, kendilerini devamlı olarak diken üzerinde ve ağlamaya hazır hissederler. Bu yüzdendir ki bu kişiler sürekli olarak “aman sen de amma evhamlısın. Yeter artık biraz endişe etmeyi bırak, abartıyorsun” gibi tepkilerle karşılaşırlar. Her türlü tepkiye rağmen anksiyeteleri devam etmekte hatta endişe ettikleri konular zaman içinde değişebilmekte, biri bitip öbürü başlayabilmektedir.

Bu kişilerde sıklıkla görülen somatik şikayetlere örnek olarak, kas gerginliğine bağlı olarak titreme, seğirme, kendini sarsak hissetme ve kaslarda ağrı verilebilir. Ayrıca, soğuk, nemli eller, terleme, mide-bağırsak yakınmaları solunuma ait yakınmalar, idrar yolları ve cinsel sistem ile ilgili şikayetler, kardiovasküler yakınmalar, sese karşı irkilme(kolay irritabilite), bulanık görme, el ve ayakta uyuşma, kulak çınlamaları sıklıkla görülen diğer somatik yakınmalardır.

YAB tek başına bir hastalık olarak kendini gösterebilirse de, sıklıkla panik bozukluğu, sosyal fobi, obsesif kompulsif bozukluk, hipokondriazis(hastalık hastalığı), anoreksiya nervoza gibi diğer hastalıklara ek olarak bulunur. Günlük olaylar karşısında yaşanan normal anksiyeteden ayırt etmek güç olabilir.

Normal anksiyete kontrol altında tutulup, ertelenebilirken, YAB da kişi endişelerini kontrol edemediğinden yakınır ve işlevselliği bozulmuştur. Hastalık durumunda kişinin endişe duyduğu olayların ve alanların birden fazla olmasıyla da normal anksiyeteden ayrılabilir.

Bu hastalığa çekingen, bağımlı kişilik yapılı ve kendilerine güvenleri az olan kişilerin daha fazla yatkınlığı vardır. Yapılan araştırmalarda YAB tanısı konulan kişilerin büyük çoğunluğunun toplumsal ilişkilerinde arka planda durmayı yeğlediği, aşırı kırılgan, utangaç, eleştiriye çok duyarlı ve çabuk pes eden kişiler oldukları görülmüştür. Hastalığın birinci derece akrabalarda görülme oranının normallere kıyasla 5 kat daha yüksek olduğu bulgusuna dayandırılarak, kalıtsal olduğu da düşünülmektedir. Bunlar dışında bazı araştırmalarda ailenin çocuğa yaklaşımın etkili olduğu da iddia edilmektedir. Bu kaynaklara göre, ana-babanın çocuğu aşırı derecede koruyup, kollaması seklinde bir ortamın rolü olabildiği gibi, bunun tam tersi çocuğun bakımının ihmal edilmesi ve ilgi gösterilmemesi de etken olabilmektedir. Son olarak yapılan bir çalışmaya göre hastaların % 30’unda, hastalığın stresli bir olayla başladığı belirlenmiştir. Hastalığın stresli olaylarla alevlenebileceği de hatırlanmalıdır.

YAB, geçici bir evhamdan ayırt edilmeli, tanısı koyulup tedavi süreci hemen başlatılmalıdır.

Çünkü:

a) Bu hastaların intihar riski her zaman manidardır. Bu depresyon gelişimi ile ilgili olabileceği gibi, çıkabilecek ailesel sorunlar nedeniyle ve kişinin kendini güçsüz ve çaresiz hissetmesi ile ilgili olabilmektedir.
b) YAB hastaları aynı zamanda yüksek oranda alkol ve uyuşturucu madde kullanımına sahiptirler. Kişiler başlangıçta kaygılarını azaltmak için bu maddeleri kullanmakta ancak sonra bunlar hastalığın gidişini daha kötü bir şekilde etkilemektedir.
c) Bu hastalığa bağlı olarak başka stresle bağlantılı hastalıklar(gastrit, irritable kolon, gerilim tipi baş ağrıları gibi) de ortaya çıkabilir.
d) Kişinin endişeleri nedeniyle çevresindekileri kısıtlaması sonrasında da ailesel ve mesleki sorunlar yaşamaya başlaması bunun sonucunda da kişinin sosyal ortamlardan uzaklaşması, ayrılıklar, boşanmalar ve erişkin-çocuk uyuşmazlıkları oluşabilmektedir.

YAB’ın en etkili tedavisi terapötik ve farmakolojik tedavinin birlikte uygulanmasıyla gerçekleştirilebilir. En az 1 yıl süre ile ilaç tedavisi yanı sıra, kişinin beklentilerini, düşünüş biçimini değiştirme üzerinde durulduğu psikoterapi uygulanmalıdır. Psikoterapi sürecinde düşünce biçimlerini ve düşünce sistemindeki yapısal bozuklukları hastalara göstermek hedeflenir. Düşünce sistemini yeniden yapılandırma, gerçek yaşam şartlarında üzerine gitme denemeleri, derecelendirilmiş ev ödevleri yanında solunum eğitimi, kas gevşetme teknikleri de kullanılır.

Aromaterapinin faydaları nelerdir?Aromaterapi ruh sağlığına iyi geliyor mu? Ofis ortamında hangi uçucu yağlar kullanılabilir? Alerji sorunu olanlar hangi uçucu yağları kullanabilir? Aromaterapist Aslı San Bilgin aromaterapinin faydaları hakkında bilgiler verdi.

Şehirde Turist

Şehirde Turist
Astroloji
KOÇ
BOĞA
İKİZLER
YENGEÇ
ASLAN
BAŞAK
TERAZİ
AKREP
YAY
OĞLAK
KOVA
BALIK
Bugün

Bugün maddi kazançlarınızla ilgili konularda daha fazla düşünebilirsiniz. Sorumlu olduğunuz konularda yeniden harekete geçmek sizi rahatlatacaktır. Sabah saatlerinde hayaller içinde olabilirsiniz. İlerleyen zamanlarda akıcı koşullar söz konusu. Gün içinde kendi fikirlerinizi yaymak için çaba gösterebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde kişisel hassasiyetiniz olan konulara daha fazla yönelmek isteyebilirsiniz. Bazı konularda yeni başlangıçlar yapmak için harekete geçebilirsiniz. Sorumlu olduğunuz konulara başkalarının katılması sizi daha fazla motive edebilir. İşlerinizde kendi fikirlerinizi savunmak için çaba gösterebilirsiniz. Değişimler yaşanabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün bilemediğiniz konularda fikir belirtmemeye özen göstermelisiniz. Kendinizi öne attığınız durumlar olabilir. Elinizde olmayan nedenlerden dolayı kontrol kaybı yaşayabilirsiniz. Sabah saatlerinde olayları net görmekte zorlanabilirsiniz. İşlerinizi toparlamak için başkalarından yardım almanız sizi rahatlatacaktır.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün gelecek planlaması yapmak isteyebilirsiniz. Beklentileriniz için harekete geçmek daha kolay olacaktır. Gün içinde arkadaşlarınızla paylaşım içinde olabilirsiniz. Yakın ilişkilerinizde değişim dönüşüm yaşayabilirsiniz. İş hayatınızda fikirlerinizi savunmak isteyebilirsiniz. Alacağınız destekler olsa da kendinizi ön plana atmadan önce düşünmelisiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

İş hayatınızdaki gelişmeler sizi toparlanmaya itebilir. Hedeflerinize ulaşmak için yeni fikirler ortaya atabilirsiniz. Toplum önünde olmak sizi daha iyi hissettirecektir. Sorumlu olduğunuz konularda kısmetleriniz olabilir. Akışı koşullar söz konusu. Kendi egonuzu yumuşatmanız gereken zamanlar olabilir. Değişime açık olun.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün yeni ufuklara açılmak için adım atabilirsiniz. Bazı olayların bütünü görmek daha kolay olabilir. Başkalarının katılımla hayallerinizi daha rahat gerçekleştirebileceğiniz bir gündesiniz. Kendinizi çok daha rahat ifade edeceğiniz bir gündesiniz. Akşam saatlerinde yaşanacak değişiklikler keyfinizi kaçırmasın.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde sizi endişelendiren konulara karşı daha hassas olabilirsiniz. Size kriz yaratacak konulara karşı dikkatli olmanızda fayda var. İlişkide olduğunuz insanlarla kopmalar yaşayabilirsiniz. İfadelerinize dikkat etmeniz gerekebilir. Finansal konularda yenilenmeye gidebilirsiniz. Duygusal yönden bağlayıcı koşullara dikkat etmelisiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Eşinizle ilgili konularda daha hayalci olacağınız bir gündesiniz. Bazı konuları netleştirmekte zorlanabilirsiniz. Gün içinde akıcı koşullar söz konusu. Keyif aldığınız konularla ilgilenebilirsiniz. Ortaklı konularda tamamlanmalar yaşayabilirsiniz. Kendinizi ifade ederken karşınızdakinin durumunu da düşünmelisiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Çalışma hayatınızda sorumlu olduğunuz konulara konsantre olmakta zorlanabilirsiniz. İş arkadaşlarınızdan alacağınız desteklerle daha rahat ilerleyebilirsiniz. Risk almak isteyeceğiniz konular olabilir. İkili ilişkilerinize özen göstermelisiniz. Gün içinde doğabilecek imkânlar söz konusu. Hareketli bir gündeminiz olabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün kendinize zaman ayırmak isteyebilirsiniz. Yaratıcılığınızı ikili ilişkilerinize yönlendirmek isteyeceğiniz bir gündesiniz. Kendinizi ifade ederken biraz daha yumuşak olmaya özen göstermelisiniz. Bazı olayları net görmekte zorlanacağınız zamanlar var. Sorumlu olduğunuz konularda yeniden harekete geçebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde ailevi konular önem kazanabilir. Bazı işlerinizi bu nedenle ertelemek zorunda kalabilirsiniz. Ev hayatınızda değişiklikler meydana gelebilir. Sorumlu olduğunuz işlerde konuların üstesinden daha rahat gelebilirsiniz. Yakın çevrenizden alacağınız destekler var. Planlarınızdaki değişiklikler uzun vade de iyi sonuçlar getirebilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün oldukça hareketli, hızlı bir gündeminiz olabilir. Sabah saatlerindeki sözleşmelere dikkat etmenizde fayda var. Dikkatinizi toplamakta zorlanabilirsiniz. Yakın çevrenizdeki değişiklikler sizi uğraştırabilir. Yeni haberler alabilirsiniz. İlişkilerinizi olgunlaştıracağınız olaylar yaşayabilirsiniz. Sorumlu olduğunuz işlerinizde akıcı koşullar söz konusu. Devamını Oku

Devamını Oku
Hafta Hafta Gebelik

Gebeliğinizin kaçıncı haftasındasınız?

Günün Yazıları

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber