Kardeş kıskançlığı normaldir!

Anne-babalar, ikinci çocuğa karar verdikleri anda, kardeşin gelişiyle ilgili endişe etmeye başlıyorlar. Sanki ilk çocuk kardeşini kıskanırsa, psikolojisi bozulur ve acı çeker gibi bir algıya sahipler. Oysa kardeş kıskançlığı doğal bir duygudur ve çocuğun özelliklerine, ailenin dinamiklerine ve şartlarına göre vereceği tepki değişecektir. Hepsi aynı derecede etkilenmez.

Paylaşmak istemezler

Çocuklar için ebeveynleri hayattaki en kıymetli insanlardır. Bu iki özel varlığın sevgisini paylaşmaksa onlar için en zor şeydir. Bir çocuğun bu iki özel insanı kardeşinden kıskanmaması mümkün değildir. Yani anne-babanın ilgisini ve sevgisini kıskanmak doğaldır. Burada problem, kardeşi kıskanma derecesidir.

Eğer kıskançlık ona zarar verme ya da davranış problemlerinin artması gibi ağır derecede olursa ve uzun sürerse, endişe etmek gerekir. Yani bu kıskançlığın hafif ya da ağır olmasını belirleyen, miniğin tepkilerinin sıklığı ve sürekliliğidir.

Doğal tepkiler

Eğer çocuğunuz hafif düzeyde şu tepkileri gösteriyorsa endişelenmeniz gerekmez:

- Çocuğun, kardeşinin doğacağı için annenin hamileliğinden itibaren kaygılı olması.

- Kardeş doğduğunda bebeklik davranışlarını sergilemesi, “Ben de emmek istiyorum” ve “Ben de biberon kullanmak istiyorum” gibi taleplerde bulunması, bebek gibi konuşması ve altına bez bağlanmasını istemesi.

(Tabii bunlar sürekli bir istek halini almış ve aşırı dereceye gelmişse de endişelenmek gerekir.)

- Çocuğun kıskançlığı içine atmayıp açık bir şekilde “Anne kardeşime başka aile bulalım, geldiği yere gönderelim” gibi cümlelerle dile getirmesi.

- Ebeveynin sevgisini test etmesi, “Anne beni seviyor musun?” ve “Anne bana da sarıl” gibi bebeği sevdiğiniz gibi kendisini sevmenizi istemesi.

- Anne-babasının bebeği severken dikkatli bir şekilde onları incelemesi ve üzgün bir yüz ifadesiyle bakması.

- Gelen hediyeler ve oyuncaklarla kendi oynamak istemesi.

- Beşikte yatmak istemesi.

- Bebek gibi kusması.

- Kardeşiyle rekabet içinde olması.

Bu davranışlar seyrek ve kısa süreli yapılıyorsa, normal bir durumdur. Fakat bu tepkilerin derecesi artarsa, kardeş kıskançlığı endişelenecek boyutlara ulaşmış demektir.

Kardeş kıskançlığı normaldir

Endişe verici tepkiler

Eğer çocuğunuz bu tepkileri veriyorsa kardeşini kabullenmekte zorlanıyor ve destek alması gerekiyor demektir:

- Kardeşini her fırsatta yaralaması veya ona hayatını tehlikeye sokacak düzeyde zarar vermeye çalışması.

- Geriye dönme (bebek gibi davranma) davranışlarının uzun bir süre devam etmesi.

- Kazanmış olduğu becerilerin geriye dönmesi. Tuvalet eğitimini kazanmış bir çocuğun tekrar altını ıslatması, kakasını altına yapması.

- Kekelemeye başlaması.

- Çok hırçın ve saldırgan davranması.

- Gece kabuslar görmesi.

- Uyku düzeninin değişmesi.

- Aşırı yeme veya iştahın azalması.

- Okul çocuğu ise başarısının düşmesi.

- Parmak emmesi.

- Tırnak yemesi.

- Tiklerin başlaması.

- İçine kapanması.

- Genel bir mutsuzluk halinin sürekli bir şekilde devam etmesi.

-Normal davranışlarından çok daha farklı davranması.

Çocuğunuz bu davranışları sergiliyorsa, en kısa zamanda mutlaka bir uzman desteği almalısınız!

Şartlar önemli!

Çocuğun kişilik özelliğine, yaşına ve yaşadığı dönemin şartlarına göre kardeşin gelişine vereceği tepki farklı olacaktır. Örneğin ilk defa okula başlaması, yeni bir eve taşınması gibi hayatındaki büyük değişikliklerle kardeşin doğması, durumu biraz daha zorlaştırabilir.

Bazıları daha hassas olabilir veya çok aşırı ilgiliyle büyümüş bir çocuksa, bebeğin gelişine daha fazla tepki verebilir.

Farkında olun!

Çocuğun kardeşini kıskanacağı kaygı ve korkusuyla ikinci bebeği beklerseniz, doğduğunda siz de doğal anne-baba olmazsınız. Kardeşini kıskanacağından korkar ve iki çocuk arasındaki dengeyi nasıl sağlayacağınızı bilemezsiniz.

İlk çocuk kıskanmasın diye ona normalde olduğundan daha fazla taviz verirsiniz. Böylece çocuk bu durumu hisseder ve kardeşini kabullenmesi daha uzun sürer.

Destek alın!

Eğer çocuğunuzun kardeşini kabullenmesi zaman alıyor ve çok tepkili davranıyorsa, mutlaka zaman kaybetmeden profesyonel destek almak gerekir. Bu süreçte onun yaşına göre çeşitli terapi yöntemleri kullanılır.

Küçüklerde oyun terapisi kullanılırken, biraz daha büyüklerde dışavurumcu sanat ve kum terapisi kullanılan yöntemlerden bazılarıdır. Desteğin yanında anne-babanın da bu süreci etkili bir şekilde yönetebilmesi için uzman rehberliğinde ilerlemesi gerekir.