'Vatandaşı vergi ile tanıştıracağız!'

'Vatandaşı vergi ile tanıştıracağız!'

       "Vergi reformu" gibi, sevimsiz; itici bir konuyu halka mal etmekte gösterdiği çaba yüzünden ona "maliyenin yumuşak yüzü" diyenler var. Gelirler Genel Müdürü Nevzat Saygılıoğlu, "kamuoyunun" önemini kavrayan, modern bir bürokrat. Gelecek ay yaşantımıza girecek; '99 Ocak'ından itibaren de hayatımızda "geriye dönüşü olmayan gerçeğe" dönüşecek "vergi reformunun" ana mimarı.
       Devlet memurundan çok, yüksek düzeyli bir "özel sektör" yöneticisini andırıyor Saygılıoğlu. Spor tutkunu. İyi bir kayakçı ve atçı. "Elime fırsat geçtikçe arkadaşlarımın atlarına binmekten keyif alıyorum..." diyor. Antika hesap makineleri topluyor. Seyahate bayılıyor.
       "Özel sektöre geçmeyi neden düşünmediniz?" Nevzat Saygılıoğlu, beklemediği bu soruyu, gülerek yanıtlıyor: "Kendi dönemimden özel sektöre geçmeyen tek istisnayım belki. Herkes aynı yöne gitse, kamuda özel sektör kimi muhatap alacak? Bir misyon bu ve tercih benim için."
       Nevzat Saygılıoğlu, "devletin misyonuna" inananlardan. Türkiye'nin ancak "etkin bir vergi reformu" ile modernleşebileceği ve demokratikleşebileceğini söylüyor. Ekonominin ancak böyle üretken, rekabetçi ve şeffaf bir yapıya kavuşabileceğini düşünüyor. Büyük reform paketi içinden ayrıca, yurttaşlık bilinci geliştiren yepyeni bir kültürün, kadını ve sanatı destekleyen - sürpriz - başka reformcukların da çıkacağını iddia ediyor. Ve arkadan ekliyor:
       "Bu reformların hepsi, Matruşka'lar gibi, iç içe, inşallah beklenmedik, kötü bir sürpriz çıkmaz!"

     - Neden "vergi reformu"?
       - Mevcut sistem yaşanılabilir değil; kaçakların yakalanma olasılığı zayıf, "vergi kaçakçılığı" yüzünden hapse giren tek kişi yok...
     - Sistem etkin değil...
       - Değil çünkü bünyeye uygun değil. Bu işin sosyolojik yanı. Bir de tabii gelir dağılımı ve vergi yükünü düzenlemek gibi ekonomik ve mali gerekçeler var...
     - Reform, devletin vergi gelirlerini, bir yılda, ne kadar artıracak?
       - Yüzde 10'dan fazla bir artış bekleyebiliriz. Rakam vermek istemiyorum.

     - Vergi karşılığında hizmet alabilecek miyiz? Sağlık, eğitim, yol, su, kanalizasyon...
       - Vergilerin daha etkin ve adil toplanması, vatandaşlık bilincinin artmasına yol açacak. Çünkü vergi vermek, yalnız vatandaş olmanın bedeli değil. Demokrasilerde hesap sormanın aracı aynı zamanda. İnsanımız, parasının doğru yere gitmesini isteyecek. Vatandaşlık bilinci, demokrasi bilinci, harcamada disiplini ve şeffaflığı da zorunlu olarak getirecek.
     - Nasıl?
       - Yükümlülüğünü yerine getirmeyen, sorgulamada da hak sahibi değildir. Oysa vergi ödüyorsam, hesabını da bağıra bağıra sorarım. Bu karakolda da, vergi, devlet dairesinde de böyle. Zorluğumuz bu oldu bugüne dek.
     - İş dünyası nasıl karşıladı reformu?
       - Olumlu. Özellikle küçük esnaf "hayat standardı" kaldırıldığı için çok memnun.
     - Ya büyük sanayi?
       - Yatırım yaptıkları zaman reform, büyük sanayinin lehine olacak. Sistem, yabancı sermaye girişi lehine çalışacak...
     - Naylon faturaya "3 yıl" hapis geliyor. Bunun ertelenmesi, paraya çevrilmesi söz konusu değil. İşadamları bunu çok katı buluyor ve kendilerine bu yolla "komplo" yapılabileceğini iddia ediyor. Gerçekçi mi bu endişeler?
       - Trilyonlarca liralık işlem yapan bir firma, 50 milyon liralık bir faturadan dolayı sorgulanmamalı; doğru. 50 milyonluk fatura, iş sahibinin bilgisi, ilgisi dahilinde olamayabilir. Belki de bu, oradaki görevlinin, oradaki insanın yaptığı bir şeydir. Biz bu nedenle, "müteselsil" (zincirleme) sorumluluk getirdik ve bu mekanizmanın tarifini yeniden yaptık. Belgeyi düzenleyen muhasebeciyle sorumluluk getirdik örneğin. Patronun haberi yoksa, işlemden muhasebe sorumlu olacak.
     - Dolayısıyla, "50 milyonluk küçük bir naylon fatura ile işadamına komplo, mümkün değil" diyorsunuz...
       - Söz konusu değil. Artı bir şey daha düşünüyoruz: Büyüklüğüne bağlı olarak belli bir rakam saptamak istiyoruz. Bir büyük holding düşünün. Yıllık cirosunun binde biri olmayan bir faturadan sorgulanmaması gerekir. Küçük rakamlarla, insanları taciz etmek doğru değil.
     - O sağduyu nasıl gösterilecek?
       - Onun normlarını koyacağız tabii. Bunu insanların, iradesine; keyfine bırakmayacağız.
     - Reformun bir unsuru da "basitlik". Bu nasıl sağlanacak?
       - Beyannameleri örneğin yarımşar, birer sayfalık hale getiriyoruz. Beyanname verirken, insanlarımız zorlanmasın diye. Bankacılığı, tahsilatta tam devreye sokmak istiyoruz. Defter ve belge tutmada; bazı prosedürleri kaldırdık. Ayrıca bilgisayardan yararlanmak istiyoruz. İnternetten beyanname almak istiyoruz. Vatandaşın vergi dairesine mümkün olduğunca az gelmesini arzuluyoruz. Araştırmalara göre, vatandaş yılda 56 kez vergi dairesine geliyor.
     - Mevcut sistemde...
       - İnsan annesini, babasını yılda 56 kez görmüyor. Camide cuma namazına 56 kez gitmiyor. Buna bir mantık getirmek ve vatandaşı sık sık vergi dairesine gitmekten kurtarmak istiyoruz.
     - İnternetten vergi beyanı ne zaman başlayacak?
       - Becerebilirsek 1999 Kurumlar Vergisi Beyannamesi'ni İnternetten almak, bu fırsatı yaratmak istiyoruz.

     - Reform, hangi ülkeleri model aldı?
       - Mevcut sistem Nazi Almanya'sındandı. Reformla Anglosakson modeli, özellikle de Amerikan vergi sistemi örnek alınıyor. Bu bağlamda en önemli yenilik, "gelir"in yeniden tanımlanması olmuştur. Gelir şimdiye dek kazanca göre tespit ediliyordu. Bundan böyle vergi mükellefinin geliri, harcamalar ve servet artışı dikkate alınarak saptanacak.
     - 30 Eylül "mali milat". Ne anlama geliyor?
       - Çarşambaya geldiği için; buna "ak çarşamba" diyoruz. İnsanlar aklanacak o gün. Ak çarşamba, emlak vergisinin son günü. Türkiye'de 18 milyon emlak vergisi mükellefi var. En sade emekli vatandaş, işçimizden; en üstteki insana kadar, 30 Eylül milyonları ilgilendiriyor. Artı parası ve malı olup da, artık gizlemek istemeyenlerin beyanda bulunacağı gün olacak ak çarşamba. Türk lirası ya da döviz olarak, kayıt dışı geliri olanlar; rafında kayıt dışı malı olanlar; bildirip, paralarını bankaya yatırmaları halinde, "nerden buldun?" sorusuna muhatap olmayacaklar.
     - Rüşvetçi memurun, yaptığı birikimin kaynağı sorulmayacak mı?
       - Vergi açısından, vergisi ödenmiş addedilecek. Vergi açısından bu paranın hesabını sormayacağız ama memur mevzuatı açısından, sistem bunu sorar. Çünkü memur olarak; "mal bildirimi" kanununa tabiisiniz. 5 yılda bir memurların mal bildirimi yenilenir. O sürede mal bildiriminizi yenilememişseniz, konu ihbar vesilesi olabilir.
     - Sistem içine girmek istemeyenler 30 Eylül'de yurt dışına kaçırmayacak mı?
       - Hayır tersi. 30 Eylül, yurt dışındaki paranın Türkiye'ye getirilip, legalize olmasını sağlıyor. Çünkü 1 Ekim'den itibaren edindiğiniz servet veya yaptığınız harcamanın kaynağı, 30 Eylül'de bankaya yatırdığınız para olacak.

     - Kayıt dışı ekonomi nasıl etkilenecek bundan? Sistem kayıt dışı ekonomiyi kayıt altına almayı başaracak mı?
       - Kayıt dışı ekonomiyi bugünden yarına ortadan kaldırmak mümkün değil. Kayıt dışı ekonomi, ekonominin küçük tansiyonu çünkü. Sistemi regule ediyor. Tamamen ortadan kaldırırsanız, sistem çöker. İtalya'da kayıt dışı ekonomi % 20 dolayında. Türkiye'de oran % 40'a çıkıyor. Şimdi vergiyle biz, bu oranın boyutlarını küçültmeye; aşağılara çekmeye çalışacağız.
     - Nasıl?
       - "İnsanlar fişleniyor" diye söylendi ya! Fişlemek değil ama herkese bir vergi numarası vereceğiz. Araba veya gayrimenkul alıp sattığınızda, vergi numaranızla izleneceksiniz. ABD'deki "sosyal güvenlik numarası" gibi bir numara olacak bu. Sistemi, taşıt işlemlerinde, Mart'tan beri kullanıyoruz. 6 ayda, 2.5 milyon insana bu şekilde vergi kimlik numarası verdik.
     - Başka?
       - Kayıt dışı ekonomiyi önleyebilmek için, bankacılık sistemini yaymaya; genişletmeye gayret ediyoruz. Alış - verişte vergi alınmasını sağlayan belge düzenini oturtmaya çalışıyoruz. Vergiye tepkiyi azaltan mekanizmaları kurabildiğimiz sürece; kayıt dışı da kendiliğinden daralacak.
     - Sabancı'nın deyimiyli "Türkiye'de vergi ile tanışmamış olanlar" vergiyle mi tanışacak?
       - Evet ama bunu, vergiyi bir külfet haline getirmeden yapmak istiyoruz.

     - İki yılda on kez parti transferi yapan milletvekili kayıt sistemine girecek mi?
       - İlginç bu soru. Yeni sisteme göre, servetinde veya harcamasında artış varsa; milletvekili bunu izah etmek zorunda kalacak. Oysa mevcut sistem bunu, milletvekilinin servet bildirimine bırakıyordu. Yeni sistemde, lider ya da milletvekili kim olursa olsun; gelir tespiti için harcamalarına bakabileceğiz.
     - Reform, vergide "aile reisi"ni de kaldırıyor. Bunun toplumsal etkisi ne?
       - Bu reformun özelliği, iç içe geçmiş Rus bebekleri, Matruşka'lar gibi olması. Kapağını kaldırdığınızda, içinden başka başka reformlar çıkıyor. Kadınlarımızdan bize sürekli mektuplar ve sorular geliyordu: "Eşimden ayrı param var. Bu parayı mutlaka eşim tarafından mı beyan etmek zorundayım?" diye. Aile reisi sisteminde "koca" ailenin reisi. Beyanname mutlaka onun tarafından verilmek zorunda. Bu düzenlemeyi yeni sistemde kaldırdık. Medeni Kanun'daki mal ayrılığı prensibi, Vergi Kanunu'na da yansımalı dedik.
     - Yurt dışındaki uygulamalar nasıl?
       - Almanya'da Anayasa Mahkemesi bunu iptal etmiş. Aile reisi kavramını tüm Avrupa terk etmiş. Bir tek biz de vardı. Biz zaten çok geç kalmıştık. Konunun ayrı bir boyutu var: Bu şekilde, özel hayatın gizliliğini koruyoruz. Eşlerin birbirinden ayrı geliri, işlemleri olabilir; bu bir. İkincisi, Türk aile sistemindeki koca baskısını kaldırmakta da etkili olacak. Eczacı bir hanım düşünün. Beyannamesini kocası veriyordu. Bu mantıksızlık ortadan kalkacak.
     - Reformun içinden çıkan bir Matruşka da, kültür boyutu. Sponsorluğa giden % 5 oranındaki kazanç vergiden muaf mı oluyor artık?
       - Kazancınızın % 5'iyle örneğin, kültür, tiyatro, bale, opera, Türk müziği, klasik müzik alanında herhangi bir eseri ya da prodüksiyonu finanse etmek isterseniz; bunu da evet artık gider olarak yazıp, vergiden muaf tutabileceksiniz.

Aromaterapinin faydaları nelerdir?Aromaterapi ruh sağlığına iyi geliyor mu? Ofis ortamında hangi uçucu yağlar kullanılabilir? Alerji sorunu olanlar hangi uçucu yağları kullanabilir? Aromaterapist Aslı San Bilgin aromaterapinin faydaları hakkında bilgiler verdi.

Sonbahar Elbiseleri

Sonbahar Elbiseleri
Astroloji
KOÇ
BOĞA
İKİZLER
YENGEÇ
ASLAN
BAŞAK
TERAZİ
AKREP
YAY
OĞLAK
SAKA (KOVA)
BALIK
Bugün

Bugün kendiniz için yeni başlangıçlar yapmak isteyebilirsiniz. Kendinizi daha iyi ifade edebilmek için hobi edinmek isteyebilirsiniz. Harcamalarınıza dikkat etmeniz gereken günlerden biri. Yüksek beklentiler içinde olabilirsiniz. Güven içinde hissedeceğiniz, size keyif veren yerlerde olmak size iyi gelecektir. Gün boyu iyimserliğinizi koruyacaksınız.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Ev hayatınızla ilgili konular gündeminizi oluşturabilir. Küçük aksaklıklara karşı dikkatli olmalısınız. Evdeki konularla ilgili risk almaya yatkın olabilirsiniz. Karar vermeden önce dikkatli davranmanızda fayda var. Kendi iç sesinize güvenerek hareket etmeniz gereken durumlar söz konusu olabilir. Gün içinde abartıya kaçmamaya özen gösterin.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün yaşayacağınız olaylarla ilgili yüksek beklentiler içinde olabilirsiniz. Abartılı konuşmalar, çıkışlar yapabilirsiniz. Sabah saatlerinde iyimserliğinizi korumak daha kolay olacaktır. Ticari konularla ilgilenebilirsiniz. Sizi iletişimi yüksek bir gün bekliyor. Dolunay etkisiyle tamamlanmalar yaşayabilir, yeni başlangıçlar içinde heyecan duyuyor olabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Maddi kaynaklarınızla ilgili dalgalanmalar olabilir. İşinizle ilgili yüksek beklentiler içine girebilirsiniz. Yaşadığınız olaylarda abartıya kaçan kararlar almaya meyilli olacağınız zamanlar var. Sabah saatlerinde başkalarından gelecek destekler var, bu durum gün içinde sizi rahatlatacaktır.  Parasal birikimlerinizi riske atacak durumlardan kaçınmanızda fayda var.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Yeni başlangıçlar yapmak için heyecan duyacağınız zamanlar var. Kişisel açıdan önem verdiğiniz konularla ilgilenmekten keyif alabilirsiniz. Sabah saatlerinde kendinizi daha güven içinde hissedebilirsiniz. Beslenmenize özen göstermelisiniz. Risk almadan önce iki kere düşünmenizde fayda var. İlişkileriniz gündeminizi etkileyebilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde farkında olmadığınız durumlar nedeniyle, başınıza gelen olaylarla ilgilenebilirsiniz. Olaylara abartılı yaklaşmamaya özen göstermelisiniz. Kabullenme içinde olacağınız ve içsel süreçler yaşayacağınız zamanlar var. Etrafınızdaki insanlarla iletişimde olmak size iyi hissettirecektir. Tamamlamanız gereken işlere özen göstermelisiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Arkadaşlarınızla keyifli zamanlar geçirebileceğiniz bir gündesiniz. İletişim halinde olduğunuz insanlara karşı abartılı yaklaşmamaya özen gösterin. Sabah saatlerinde pozitif duruşunuzla herkesi etkiniz altına alabilirsiniz. Geleceğinizle ilgili yüksek beklentiler içine girebilirsiniz. Aradığınız yardımı bugün bulacağınız zamanlar var.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Çalışma ortamınızdaki ilişkiler bugün daha önemli bir hal alabilir. İş hayatınızdaki beklentilerinizin artması davranışlarınızda abartıya neden olabilir. Gün içinde risk almak isteyeceğiniz zamanlar var. Tamamlanması gereken işlerinizi bitirmek için uygun bir gün. Annenizle ilgili konuları gündeminize almanız gerekebilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Uluslararası konular gündeminizi etkileyebilir. Yurtdışından gelen konuklarınızı ağırlamak durumunda kalabilirsiniz. Akademik konularla ilgili konulara daha çok zaman ayırmak isteyeceğiniz zamanlar olabilir. Keşfetme ve özgürleşmek isteği içinde seyahat planları yapmaya başlayabilirsiniz. Kendinizi geliştirici aktiviteler içinde olmak sizi keyiflendirecektir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Yaşadığınız sıkıntı ve endişeleri abartma eğiliminde olabilirsiniz. Kriz yaratan durumlardan uzak durmanızda fayda var. Ortaklı para durumlarına karşı beklentilerinizi yüksek tutmanız sizi zor duruma düşürebilir. Kontrollü olmakta fayda var. Sabah saatlerinde beslenmenize özen göstermeniz gereken zamanlar olabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Eşinizle ilgili konularla ilgilenmeniz gereken durumlar olabilir. İlişkide olmak ve dengelenmeye ihtiyaç duyabilirsiniz. Sabah saatlerindeki pozitif tavrınızı tüm gün sürdürmenizde fayda var. Gün içindeki konuşmaları abartıp, küslüğe götürmemeye özen göstermelisiniz. Sizi uğraştıran koşullara karşı, sakin tavrınızı korumalısınız.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Sabah saatlerindeki pozitif davranışlarınızla iş arkadaşlarınızı motive edebilirsiniz. Sağlıkla ilgili konulara dikkat etmeniz gerekebilir. Beslenmenize özen göstermelisiniz. Gün içinde sizi yoran yıpratan koşulları abartmamaya çalışın. Bitirmeye çalıştığınız işleri sonlandırmanızı kolaylaştıran zamanlar var. Yeni başlayacağınız işler için planlama yapabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Hafta Hafta Gebelik

Gebeliğinizin kaçıncı haftasındasınız?

Günün Yazıları

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber