Sosyal Medya Çocukların “Unutulma Hakkını” ihlal ediyor!

Sosyal Medya da fotoğraf paylaşmayı bir yetişkin kendi istediği ile yapabilir ama kendi adına karar vermeyen bir çocuğun fotoğrafını paylaşmak onun haklarına tecavüz etmektir. Fotoğrafı paylaşan ister annesi ister babası olsun çocuğun haklarının ihlal edildiği gerçeğini değiştirmez.  Çocukların fotoğrafını paylaşma ve çocuklar üzerinden sosyal medyada ünlü olma merakı korkutucu boyutlara geldi.  Artık bu konuda bir farkındalık yaratmak ve çocukların haklarını hilal edenler için gerekli yaptırımlar uygulanmalıdır. Çünkü çocuklar kendini koruyamaz.

Sosyal medyadaki anne babaların çocuklarının fotoğraf paylaşmalarının riskleri nelerdir?

Son zamanlarda hızla artan sosyal medyada çocukların çıplak fotoğraflarının paylaşılması,  doğum anının fotoğraflanması veya doğumun video altına alınıp bunun çeşitli mecralarda yayınlanması pek çok sıkıntıyı beraberinde getirmektedir.

Fotoğraf çıplak olmasa bile, bir bebeğin veya çocuğun sosyal medyada herkese açık şekildeki profillerde paylaşılması, herkese açık olmasa bile hesapta birebir tanımadığın pek çok yabancı var iken paylaşılması istismara neden olabilir.

Öncelikle bu fotoğraf, pek çok dalda hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Başta istismar olmak üzere, çocukların özel hayatının gizliliğinin ihlali, kişilik haklarının ihlali söz konusudur.

Bu çocukların fotoğrafları paylaşıldığında ömür boyu tehditle ve şantajla karşı karşıya kalma ihtimalleri de yüksektir. Çıplak olsun veya olmasın kişinin annesi babası, yakın akrabası bile olsa çocukların fotoğraflarının paylaşılması hukuka aykırıdır.

Örneğin bir yetişkin olarak biz yıllar geçtikçe, bazı fotoğraflarımızı beğenmemeye başlarız. Yıllar geçtikçe, bazı giyim tarzlarımızı beğenememeye başlarız. İşte o anlara ait fotoğraflarımızı ya imha ederiz ya da kimsenin görmeyeceği şekilde saklarız. Bu durum da en doğal hakkınızdır. Çünkü neden? Kişinin unutulma hakkı vardır.

Hukukta unutulma hakkı konusunda Adana Barosu Avukatlarından Sayın Ayşe Nur Karayel’e görüştüm.

“Unutulma hakkı nedir? Kişisel verilerin korunmasında “unutulma hakkı “ teknolojinin yayılması ile son zamanlarda çok sık gündeme gelen bir haktır. Kişinin unutulmak en doğal hakkıdır. Kişi, suç bile işlemiş olsa, belli şartlarda belli bir zaman dilimi geçtikten sonra, kanunlar kapsamında bile Adli sicilinden ilgili suçun silinmesi veya arşive alınması söz konusu iken bir çocuğun kendinin bile yapmadığı bir paylaşımdan dolayı sonsuza kadar internet ortamında kalması durumun sandığımızdan daha ciddi olduğunu göstermektedir.  Her türlü teşhir istismardır ve istismar çocuğun büyüme ve gelişmesinde olumsuz etkileri olduğu için gerek uluslararası sözleşmeler ile gerekse de ulusal mevzuatımızda anayasa başta olmak üzere kanun ve diğer hukuk kuralları ile yasaklanmıştır.”

Görüldüğü gibi çocukların fotoğraflarını, bilgilerini paylaşmak onların unutulma hakkını ihlal ediyor.  Örneğin hangi genç “sünnet fotoğrafını” internette görmek ister. Ya da hangi genç kız “annesinin onu komik bir kostüm giydirdiği fotoğrafı” internette görmek ister.  Bu durum tabi çocuğun özel hayatını ortaya koymadaki riskler ve ihlaller. 

Son dönemlerde diğer moda ise bebeklerin doğum anı fotoğraf ve videolarının doktorların ve doğum fotografçılarının paylaşmasıdır. Bebek fotoğrafları paylaşan doğum fotografçıları ve doktorlar kendini şu şekilde savunuyor. Biz anne babasından izin aldık. Çocuğu istismar etme konusunda kimin izni yasal sayılabilir ki. Anne babanın çocuğun istismarına neden olacak bir paylaşımı yapma hakkı yoktur.  İstismar söz konusu olunca anne baba istismar ettiğinde ceza almıyor mu? Tabiki hayır. 

Peki, istismar çocuğun yakını tarafından olursa ceza artıyor!

Yine Avukat Ayşe Nur Hanım bu konuyu şu şekilde açıklıyor. “Cinsel istismar özetle çocuğun yakınları tarafından işlenirse ( anne, baba, üvey anne, üvey baba, üvey kardeş, bakıcı, öğretici, koruyucu aile, sağlık hizmeti veren gibi) bu suça verilecek ceza yarı oranında arttırılır. Çünkü yakınlarının çocuğa ulaşması daha kolaydır. Suç işlemede kolaylıktan dolayı, böyle bir durumda sanıklara daha ağır ceza verilir.”

Çocuğunuzun gelecekte sıkıntılar yaşaması için kesinlikle fotoğraflarını, videolarını ve özel hayatın gizliliğini ihlal edecek bilgileri sosyal medya ya da internette paylaşmayın. Söz konusu bebeğinizin çıplak fotoğrafı ise bunun porno siteleri tarafından kullanılma tehlikesini düşünerek kesinlikle paylaşmayın.

 

 

 

 

 

Sosyal medya da paylaşımların artması Milli Eğitim Bakanlığı tarafından fark edildi ve genelge yayınlandı. Bundan biraz bahseder misiniz Sayın Ayşe Nur Hanım?

“Sosyal medyanın kullanımının her alanda artması ile, Milli Eğitim Bakanlığı her yıl düzenli olarak okullara genelge ile sosyal medya hesaplarından çocukların gerek serbest zamanda gerekse de sınıfta çekilen fotoğraflarının yayınlanmasını yasaklamamıştır. Bakın Bakanlık olması gerektiği şekilde, ders esnasında ve serbest zamandaki fotoğrafların bile paylaşılmasını yasaklamıştır. Bu konuda, velilerden şöyle bir soru geliyor. Özetle, “Öğretmenimiz/okul idaremiz, fotoğrafların çekilmesine ve yayınlanmasına ilişkin muvaffakatname imzalattı. “ Konusu, Anayasa ile Kanunlar ve Genelgeler ile yasaklanmış emredici bir kural, sözleşme ile bertaraf edilemez.

Unutulmak, çocuklar başta olmak üzere herkesin hakkıdır.  Medeni Kanun’a göre, kişilik; çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlar ve ölümle sona erer. Bu davranışlar kişilik haklarının ihlalidir ve hukuka aykırıdır.

 

Ben sosyal medya da bu tür paylaşımları yapanları uyardığımda bu masum bir fotoğraf ne anlamlar çıkarıyorsun diye eleştirmeye başlıyorlar. Siz bunu nasıl yorumluyorsunuz?

Öncelikle bu fotoğraf, pek çok dalda hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Başta istismar olmak üzere, çocukların özel hayatının gizliliğinin ihlali, kişilik haklarının ihlali söz konusudur.

Bu çocukların fotoğrafları paylaşıldığında ömür boyu tehditle ve şantajla karşı karşıya kalma ihtimalleri de yüksektir. Çıplak olsun veya olmasın kişinin annesi babası, yakın akrabası bile olsa çocukların fotoğraflarının paylaşılması hukuka aykırıdır.

Örneğin bir yetişkin olarak biz yıllar geçtikçe, bazı fotoğraflarımızı beğenmemeye başlarız. Yıllar geçtikçe, bazı giyim tarzlarımızı beğenmemeye başlarız. İşte o anlara ait fotoğraflarımızı ya imha ederiz ya da kimsenin görmeyeceği şekilde saklarız. Bu durum da en doğal hakkınızdır. Çünkü neden? Kişinin unutulma hakkı vardır.