issizlik binyili
Seref Oguz
Kuresellesme, tek kutuplu dunya, yeni uretim tarzi, cok buyuk dramatik degisiklikler getiriyor. issizlik de bunlardan biri.. 26 yil once davul zurna calarak sermayenin ayagina emegi tasimaya basladik. Cocuklugum, is ve isci Kurumlari onundeki gurbetci adayi kuyruklarini izlemekle gecti. Ancak bugun durum cok farkli. 5 bin yildir icine kapali Cin'in uluslararasi sisteme entegre olmasi, iletisim ve ulasim teknolojilerindeki patlama, bilgi cagi uretim surecleri, sermayenini huyunu degistirdi. Bugun sermaye, dogdugu ve gelistigi ulkeden ayrilip, ucuz emegi bulabilmek icin dunyanin diger ucuna gidiyor. Arkasinda ekonomik ve sosyal bir yikim birakarak. Ekonomik yikim cunku, yerel hasilayi asagi cekiyor, sosyal yikim cunku, ana vatanindaki emegi issiz birakiyor.Bugun tum dunyada 1 milyar issiz var. isgucunun ucte birinini isi yok. Bunlardan 800 milyonu, ekonomik ve politik sinirlarin otesine tasmaya hazir. Cin, ozel bir ulke.. 300 milyon goce hazir potansiyel akinci issizi var. Ve sayet bu toplum disiplin altinda tutulamazsa, 2000'lerin basinda dunya yeni bir kavimler gocunun dehsetini yasayabilir. Bu yuzdendir ki, 10 yil oncesine kadar Cin'i komunizmden koparmak icin milyarlarca dolar harcayan kapitalist dunya, simdi bu milyarlari, "en az ceyrek yuzyil daha komunist Cin" icin gozu kapali harciyor.
Soylenen sudur; sayet zenginlerin bencilligini azaltamaz ve yoksullugu, issizligi ortadan kaldiramazsak, gelecek binyildaki ilk buyuk hesaplasmayi, aclarla toklar arasinda gorecegiz. O halde yoksullugun altyapisi olan issizligi ortadan kaldiracak fikirler uretmeliyiz. Tahminlere gore, cok daha mureffeh bir dunyaya dogru gidilecek ama, 20 - 30 yil surecek olan degisim, sancili olacak. Simdi Bati, bu surecte, klasik ekonomi teorileri de dahil, tum dogru bildiklerini masaya yatiriyor.
Kuresellesme, klasik ekonomi teorilerini bosa mi cikariyor? Bu gorusu savunan ekonomist ve sendikacilar, geleneksel sanayilesmis ulkelerden disariya yatirim sermayesi kacisi karsisinda, "Klasik, (Calisanlar daha fazla miktarda ve daha fazla deger yarattikca, ucretler artar) ekonomi teorisi"nin curutuldugunu savunuyorlar:
"Dusuk ucret pesindeki sermaye ve teknolojinin, yeryuzunu bu derece hizla dort dondugu, bir gecede fabrikalar kurup kapattigi kuresellesme furyasinda bu teori ne ise yarar? Cin'de fabrikalardaki uretim bandinda saati 25 sente calisan isciler, yari kalifiye Amerikan, Alman ve Japon iscilerin ucretler genel duzeyini asagilara mi cekecek?"
Bati'nin yatirim sermayesinin hizla aktigi Meksika ve Hindistan gibi kalkinmakta olan ulkelerde isgucu, hemen hemen ABD, Avrupa ve Japonya'daki kadar verimli. Ornegin, Meksika'li otomotiv iscilerinin, verimlilik orani Amerikan iscilerinkinin yuzde 80'ine esit, ancak ucretleri ABD'dekinden 15 - 20 misli daha dusuk.
Bir baska trend, issizlikle ilgili.. Gorunen o ki, dunya, issizlik cagina giriyor. Kulesellesmenin galiba en buyuk zaafi bu olsa gerek. Zira gelismeler, bu dogrultuda.. ABD'de "istihdam kaybi, issizligin yayilmasi, sirketlerin kuculerek buyumeleri, dis ulkelere yatirim, Amerikan yatirim sermayesinin disa kacisiyla" kendini gosteren kuresellesme, dunya ekonomisinde gelecek doneme iliskin bazi olumsuz sinyallere yol aciyor.
Geleneksel sanayilesmis ulkelerdeki hizli degisimin kurbanlari olan calisanlar arasinda issizlerin sayisinin hizla tirmandigi bir gercek.. Ekonomik isbirligi ve Kalkinma Teskilati'nin (OECD) hesaplamalarina gore, ABD ve Kanada, Japonya, Avrupa ulkeleri ile Avustralya ve Yeni Zelanda gibi geleneksel sanayilesmis ulkelerde issizlerin sayisi, 1970'lerin baslarindan bu yana gecen surede uce katlandi.
Evet, dunyadaki genel trentler boyle.. Tavsiyem, icerideki kisir politikalardan ve bilgi uretmeyen kafalardan biraz olsun yuzumuzu cevirip, dunyaya bakmak. Zira yarista oldugumuz dunya bu, sakaya gelmez..