23 kasim tool
milliyet logosu
lizbonx.gif

Lizbon'da sancili zirve

KUZEY Amerika ve Avrupa'dan 54 ulkeyi biraraya getiren Avrupa Guvenlik ve isbirligi Teskilati'nin (AGiT) dun Lizbon'da yapilan zirve toplantisi sancili basladi.

Barcin YiNANC - LiZBON

Zirvenin siyasi belgesi olan Lizbon bildirisinde Daglik Karabag, Abhazya ve Moldova konularinda ilgili taraflari tatmin edecek ifadeler uzerinde anlasma saglanamamasi zirve sonuclarinin tehlikeye girmesine neden oldu. Bu cercevede en yogun tartismalar Daglik Karabag sorununda yasandi. Oydasma ilkesi nedeniyle 54 ulkenin onayiyla benimsenmesi gereken Lizbon bildirgesinde Ermenistan'in, toprak butunlugu ilkesinin yeralmasini reddetmesi uzerine, Azerbaycan'in belgeye onay vermemesi Daglik Karabag sorunuyla ilgili olarak yasanan sorunun temelini olusturdu. Azerbaycan'in taraflar uzerindeki baskiyi arttirmak amaciyla gelistirdigi strateji dogrultusunda, zirvede Avrupa'da konvansiyonel kuvvet anlasmasiyla (AKKA) ilgili olarak alinacak kararin benimsenmesine de zorluk cikarmasi sorunun kriz boyutlarina ulasmasina neden oldu. Hazirlik calismalarinda, Turkiye'yi de yakindan ilgilendiren AKKA kanat hukumleriyle ilgili olarak yapilan degisikliklerin devletlerce onaylanmasi surecinini alti ay daha uzatilmasi kararinin zirvede alinmasi yonunde genel bir gorus birligi olusmustu.
Ancak, Azerbaycan'in bu karari onaylayamayacagini duyurmasi, Azeri heyetinin bu tutumunu firsat bilen Ukrayna'nin da karara itiraz etmesi krizin boyutlarini genisletti. Onceki aksam Cumhurbaskani Suleyman Demirel ile Azerbaycan Cumhurbaskani Haydar Aliyev arasinda yapilan gorusme sonucu Azeri tarafi AKKA konusunda tutumunu yumusatirken, bu kez Ukrayna ikna edilemedi. AKKA kanat degisikliklerinin devletlerce onaylanmasi surecinin uzatilmamasi degisikliklerin yeniden gorusulmesine yolacabilecegi icin Turkiye acisindan sikinti yaratti.
Delegasyonlarin onceki gece sabaha kadar yaptiklari gorusmeler sonuc vermeyince, pazarliklar zirve basladiktan sonra da devam etti. Zirve surerken AKKA konusunda Ukrayna, Daglik Karabag konusunda Ermenistan ve Azerbaycan, Abhazya konusunda Gurcistan, Moldova'daki Rus birlikleri konusunda da Rusya ve Moldova'nin tatmin olacagi formul arayislari uzerinde yogun caba sarfedildi.
Bu arada, 1990 tarihli Avrupa'da Konvansiyonel Silahlarda Guc indirimi Anlasmasi'nin, degisen jeopolitik duruma uygun bicimde yeniden duzenlenmesi ve uzatilmasi icin gorusmelerin baslatilmasi da kararlastirildi. Konvansiyonel guc indirimi anlasmasinin yenilenmesi icin gorusmelerin Ocak ayinda Viyana'da baslayacagi bildirildi.
[Ana Sayfa] [Siyaset] [Ekonomi] [Dunya] [Magazin] [Sanat] [Yasam]
[Entellektuel] [Spor] [Kose Yazarlari] [Dizi Yazi] [Egitim]