Kendi cizgisinin pesindekiler...
Modada baslayan kendin pisir kendin ye modasi gittikce yayginlik kazaniyor. Tekstil urunleri pahalilasinca "second hand" yayginlik kazandi.
Turkiye'nin neresinde olursaniz olun, karsiniza daha once hicbir yerde gormediginiz kiyafetler giymis kizlar ya da erkekler cikmistir. Vitrinlerde pek gormediginiz bu giyisileri bu insanlarin nereden buldugunu merak etmisinizdir. Neden bu sekilde giyiniyorlar, nereden buluyorlar sorularinin cevabi icin roportaj teybimizi onlara yonelttik. Markalardan hoslanmayanlar, ikinci elciler, etiket sokenler, taklit urunler kullananlar ve orjinal urunleri tercih eden en buyuk grubu olusturan kitle. Kisaca genis bir yelpazeye yayiliyor. Son zamanlarda ozellikle roccilar arasinda ikinci el cok gelismis durumda. Barter (mal takasi) yaparak deri ceketlerini, botlarini, CD'lerini ihtiyac duyduklari urunlerle degistirenler artiyor. Bu giyisilerini ise buyuk sehirlerde "second hand" olarak tanimlanan ve Turkce meali "ikinci el" olan bu merkezlerden satilmakta. Kendi cizgisini olusturmak isteyenler tercihlerini bu yonde kullaniyorlar. Bu sekilde giyinen kisilerin iddia ettigi "tek tiplesen giyimden" uzaklasan, kisiye ozel bir cizgi yakaladiklarini soyluyorlar. Baska bir grup ise, aldiklari urunun adeta kendi reklamini yapan marka etiketlerini sokenler. Bu kisiler aldiklari giyisilerin marka etiketlerini kesip, urunu ureten firmanin kimlik tespitini kolaylastirici tum ibarelerini ortadan kaldiriyor. Kullanacagi urunleri belirlerken orjinallerini tercih edenler tabii ki en baskin grup. Aralarinda da degisik gruplara ayriliyorlar. Urunun dayanikliligi, kalitesi ve avantajlarini gozonune alip tercih edenler. Sadece tanitimindan etkilenip cagristirdigi imajin buyusune kapilanlar. Sadece fiyat kiriterini dikkate alanlar. Yayginlik kazanan baska bir gurup ise "taklit" urunlere yonelenler. Ozellikle gittikce pahalilasan botlar ve jeanlerin tipki kopyalarini ekonomik nedenlerden oturu aliyorlar. Yaptigimiz gozlem sonucu tezgahlarda basarili bircok taklit urun var. Orjinallerine cok benzeyen bu urunleri dikkatsiz bir tuketici kolay kolay ayirt edemez.
Bu taklitlerle bas etmeye calisan firmalarin basinda hakli olarak Levi's geliyor. Cunku hem tuketiciyi aldatarak haksiz gelir elde eden acikgozler, taklit konusunda uzmanlasmalarindan dolayi sahte bir 501'i bile size satabilirler. Sadece 1996 yili icerisinde satilmaya hazir 30 bin taklid Levi's urun ele gecirildi. Bununla ilgili olarak 30'dan fazla dava acildi. Cikan yeni kanunlarla da taklitcilik caydirici cezalara tabi tutuluyor. Ancak bu taklitcilerle bas edebilmek icin alinabilecek tek bir onlem var. Satin almayi dusundugunuz urunu, o urunun satis noktasindan temin etmek. Fatura ya da fis almayi da ihmal etmeminiz gerekiyor tabii...
Bilincli tuketicilerden Gozde Ural,iyi urunun dayanikliligi ve kullanisliginin sadece markada aranmamasi gerektigini soyluyor. Ayrica insanlarin ona bakarken kendisini gormeleri gerektigini, karsisindakilerin cogu zaman markalarin cagristirdiklarini gordugunu belirterek bundan duydugu rahatsizligi sozlerine ekliyor. Bununla birlikte markalarin kalite konusunda yapilan degerlendirmelerde dikkate alinmasi gereken kriterlerin basinda geldigininin de gozardi edilmemesi gerektigini sozlerine ekliyor. interenet uzerinde moda ile ilgili web sayfalarina goz attigimda kullanisli ve cazip bircok model ile karsilastim. Markalardan pek hoslanmayanlarla ilgili tarama bilgisayarina verdiginiz anahtar sozcuklerle dogru orantili olarak karsiniza en az 20 bin civarinda dosya cikiyor.